Nội dung trên được Thủ tướng Lê Minh Hưng đưa ra tại phiên thảo luận tổ chiều 22/10 khi cho ý kiến vào dự án: Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).
Thủ tướng nhấn mạnh đây là 3 dự án luật có mối quan hệ chặt chẽ, tác động trực tiếp đến nguồn lực phát triển đất nước cũng như chỗ ở, tài sản và sinh kế của người dân. Vì vậy, Chính phủ xác định việc sửa đổi các luật này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Thủ tướng Lê Minh Hưng tại phiên thảo luận tổ. Ảnh: chinhphu.vn
Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết nhu cầu nhà ở của người dân rất lớn, trong khi nguồn cung phù hợp với khả năng chi trả còn nhiều bất cập. Cơ cấu nhà ở hiện thiên về sở hữu, các loại hình nhà ở chưa được phân định rõ nên chính sách hỗ trợ chưa đúng, chưa trúng đối tượng cần ưu tiên là nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.
Theo Thủ tướng, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) phân định rõ 4 nhóm nhà ở, với tinh thần xuyên suốt là nhà trước hết để người dân có chỗ ở, gắn với an sinh xã hội.
Phân định 4 nhóm nhà ở, ưu tiên phát triển nhà cho thuê
Do đó, dự thảo luật phân định rất rõ 4 nhóm nhà ở, với tinh thần xuyên suốt: Nhà trước hết là để người dân có chỗ ở, gắn với an sinh xã hội.
Trong đó, nhóm nhà ở thương mại theo cơ chế thị trường; nhóm này theo điều tiết của thị trường, ai có điều kiện thu nhập cao thì tiếp cận với những phân khúc nhà ở cao cấp.
Các nhóm còn lại gồm nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ, nhà ở chính sách; mỗi nhóm có cơ chế ưu đãi và cách quản lý riêng; Nhà nước không bao cấp về nhà ở nhưng cũng không để thị trường tự điều tiết hoàn toàn.
Với nhà ở công vụ, dự thảo đã bổ sung chính sách về miễn tiền thuê cho cán bộ, công chức, viên chức được điều động, luân chuyển, biệt phái đến công tác tại các xã đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo để cán bộ yên tâm công tác ở những nơi khó khăn nhất.
Thủ tướng nhấn mạnh phát triển nhà ở cho thuê là chính sách mới, được xác định là mục tiêu ưu tiên và trụ cột chiến lược nhằm bảo đảm an sinh xã hội, đồng thời góp phần kiềm chế nguy cơ đầu cơ bất động sản.
Theo ông, giá nhà ở thương mại thời gian qua tăng cao, vượt khả năng chi trả của nhiều người dân. Người lao động trẻ phải mất nhiều thời gian tích lũy để mua nhà, khiến nhu cầu thuê nhà ổn định, dài hạn với giá hợp lý và điều kiện sống phù hợp ngày càng lớn.
Trong khi đó, nhà ở xã hội hiện chủ yếu để bán. Nhà ở cho thuê dù đã được quy định trong luật nhưng chưa có cơ chế ưu đãi đủ rõ ràng, cụ thể và khả thi để phát triển.
Vì vậy, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) dành riêng một chương về nhà ở cho thuê, gồm nhà ở đầu tư bằng vốn nhà nước thông qua các quỹ nhà ở địa phương, nhà ở cho thuê đầu tư bằng vốn ngoài nhà nước và nhà lưu trú công nhân tại khu công nghiệp. Cùng với các chính sách ưu đãi, giá thuê không được vượt khung do UBND cấp tỉnh quy định, nhằm bảo đảm người dân được hưởng lợi từ chính sách hỗ trợ của Nhà nước.
Đề xuất chỉ cho bán lại nhà ở xã hội đúng đối tượng sau 5 năm
Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) cũng luật hóa các chính sách đặc thù về nhà ở xã hội đã được kiểm chứng, đồng thời bổ sung quy định nhằm ngăn ngừa trục lợi chính sách.
Dự án nhà ở xã hội tại nội thành TP.HCM. Ảnh: Duy Khánh
Theo Thủ tướng, các cơ quan chức năng đã cảnh báo nguy cơ một số người mua nhà ở xã hội chờ đủ 5 năm để bán lại theo giá thị trường, biến chính sách an sinh thành cơ hội kiếm lời, làm sai lệch mục tiêu của chính sách.
Vì vậy, dự thảo quy định sau 5 năm, người mua chỉ được bán lại nhà ở xã hội cho người thuộc diện được mua loại nhà này. Chính quyền các cấp cũng phải tăng cường quản lý, bảo đảm nhà ở xã hội tiếp tục phục vụ đúng đối tượng.
Một điểm mới khác là cách thực hiện nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê trong các dự án nhà ở thương mại.
Theo quy định hiện hành, chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại phải dành 20% quỹ đất hoặc nộp khoản tiền tương đương để phát triển nhà ở xã hội. Tuy nhiên, thời điểm tính tiền sử dụng đất chưa thống nhất giữa Luật Nhà ở và Luật Đất đai.
Do đó, dự thảo được hoàn thiện theo hướng tạo điều kiện để các địa phương quyết định phương án thực hiện phù hợp với tình hình thực tế.
Điều tiết giá đất, giá nhà để giải quyết nhu cầu chỗ ở
Liên quan đến chính sách giá đất, Thủ tướng cho biết dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) tiếp tục quy định Nhà nước quyết định giá đất, nhưng giá đất được xác định theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh.
Việc định giá phải bảo đảm trung thực, khách quan, công khai, minh bạch, phù hợp mục tiêu phát triển từng thời kỳ, đồng thời hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.
Thủ tướng cho biết khi xác định giá đất theo thị trường, các địa phương phải dựa trên kết quả đấu giá ở mức rất cao. Giá đất cao được tính vào chi phí dự án, cộng thêm chi phí vay vốn và thời gian thực hiện thủ tục hành chính kéo dài, khiến giá nhà đất tăng cao.
Theo ông, Nhà nước phải điều tiết và quản lý giá đất để phục vụ mục tiêu phát triển. Nếu giá đất quá cao, địa phương có thể tăng thu ngân sách trong một thời điểm nhất định, nhưng hệ lụy đối với phát triển kinh tế - xã hội rất lớn và khó giải quyết được vấn đề giá nhà cho các đối tượng ưu tiên.
Thủ tướng nhấn mạnh mục tiêu ưu tiên là điều tiết giá đất, giá nhà đối với nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê; đồng thời chuyển từ tư duy sở hữu nhà sang tư duy Nhà nước có trách nhiệm bố trí chỗ ở theo quy định của Hiến pháp.
Bên cạnh đó, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) cũng đưa ra các biện pháp hạn chế tối đa phân lô bán nền tại đô thị.
Theo đó, tại các phường thuộc đô thị đặc biệt, đô thị loại I và loại II, chủ đầu tư phải xây dựng nhà ở. Những khu vực còn lại do UBND cấp tỉnh xác định theo tiêu chí của Chính phủ, phù hợp điều kiện từng địa phương.
Thủ tướng cho rằng quỹ đất ngày càng hạn chế, đặc biệt tại các đô thị lớn, nên cần tập trung phát triển nhà cao tầng. Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan tiếp thu, giải trình ý kiến thẩm tra và góp ý của đại biểu Quốc hội để hoàn thiện các dự thảo luật cùng văn bản hướng dẫn.
Phương Vy