Ngày 17-10-2026, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh thông tin đã ghi nhận trường hợp thứ tư mắc bệnh do não mô cầu nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước. Đáng chú ý, tại trường học này còn ghi nhận nhiều học sinh nhiễm các tác nhân gây bệnh đường hô hấp như cúm A, cúm B và rhinovirus. Trước diễn biến dịch bệnh đan xen, ngành y tế đang khẩn trương triển khai các biện pháp kiểm soát, giám sát sức khỏe và xử lý nguy cơ lây nhiễm, bảo đảm an toàn cho học sinh, giáo viên và cộng đồng.
Nam sinh 12 tuổi mắc não mô cầu, đồng nhiễm cúm B
Theo thông tin từ Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, trường hợp mắc não mô cầu thứ tư là nam sinh 12 tuổi, đang học tại Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước. Trước đó, ngày 13-10, em có tiếp xúc gần với một trong ba trường hợp đã được xác định mắc bệnh do vi khuẩn não mô cầu nhóm B.
Đến ngày 15-10, nam sinh bắt đầu xuất hiện các triệu chứng như sốt cao, có lúc lên đến 40°C, đau đầu, đau họng và đau mỏi cơ. Sau đó, trên da xuất hiện những chấm xuất huyết rải rác. Đây là những dấu hiệu đáng chú ý, đòi hỏi phải được thăm khám và xử trí kịp thời để loại trừ nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Nhận thấy tình trạng sức khỏe của học sinh có dấu hiệu bất thường, nhà trường đã hướng dẫn gia đình đưa em đến Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh cấp cứu lúc 18 giờ cùng ngày. Qua thăm khám, các bác sĩ nhận định bệnh nhân cần được theo dõi sát nguy cơ nhiễm trùng huyết và viêm màng não do não mô cầu, đồng thời chẩn đoán phân biệt với sốt xuất huyết Dengue và cúm. Bệnh nhân nhanh chóng được đưa vào khu vực cách ly để điều trị và theo dõi.
Đến chiều 16-10, kết quả xét nghiệm PCR máu xác định nam sinh dương tính với vi khuẩn não mô cầu nhóm B. Kết quả xét nghiệm cũng ghi nhận bệnh nhân đồng nhiễm vi rút cúm B.
Nhờ được điều trị kháng sinh kịp thời và chăm sóc tích cực, tình trạng sinh hiệu của bệnh nhân hiện đã ổn định, em tỉnh táo và tiếp tục được theo dõi tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh.
Trường hợp mới cho thấy tầm quan trọng của việc phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường, đặc biệt ở trẻ có tiền sử tiếp xúc gần với người mắc bệnh. Với não mô cầu, bệnh có thể diễn tiến nhanh và gây biến chứng nghiêm trọng, vì vậy việc nhận diện triệu chứng, đến cơ sở y tế đúng lúc và tuân thủ hướng dẫn chuyên môn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Tầm soát phát hiện nhiều tác nhân gây bệnh hô hấp
Bên cạnh chùm ca bệnh não mô cầu, công tác giám sát tại Trường THCS Hai Bà Trưng còn ghi nhận nhiều học sinh có biểu hiện viêm đường hô hấp cấp tính.
Theo báo cáo của Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh, tính đến sáng 17-10, bệnh viện đã tiếp nhận và điều trị nội trú cho các học sinh của trường có triệu chứng hô hấp. Kết quả xét nghiệm cho thấy nhiều tác nhân gây bệnh cùng xuất hiện trong nhóm học sinh được khảo sát.
Cụ thể, có bốn trường hợp dương tính với não mô cầu nhóm B; bốn trường hợp nhiễm cúm A/H1 và bốn trường hợp nhiễm cúm B, trong đó có một trường hợp đồng nhiễm não mô cầu. Ngoài ra, xét nghiệm còn ghi nhận một trường hợp đồng nhiễm cả cúm A và cúm B.
Theo số liệu được cung cấp, đến thời điểm báo cáo, có 22 học sinh đang nằm viện điều trị và đều có sinh hiệu ổn định, tiếp tục được chăm sóc, theo dõi y tế.
Song song với hoạt động điều trị, ngày 15-10, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC) đã cử lực lượng đến trường giám sát trực tiếp, lấy 21 mẫu phết họng, mũi của học sinh có triệu chứng hô hấp. Kết quả phân tích ghi nhận 12/21 mẫu dương tính với rhinovirus hoặc vi rút cúm mùa.
Việc phát hiện nhiều tác nhân gây bệnh trong cùng môi trường học đường đặt ra yêu cầu phải phân biệt rõ nguyên nhân gây triệu chứng, tránh nhầm lẫn giữa các bệnh truyền nhiễm có biểu hiện ban đầu tương tự nhau. Sốt, đau họng, ho, mệt mỏi có thể gặp ở nhiều bệnh lý, trong khi một số dấu hiệu như sốt cao kèm xuất huyết dưới da, đau đầu dữ dội hoặc rối loạn ý thức cần được đặc biệt lưu ý.
Ngành y tế nhận định tình trạng xuất hiện các bệnh hô hấp ở học sinh phù hợp với bối cảnh cúm mùa và những vi rút đường hô hấp đang lưu hành trong cộng đồng. Tuy nhiên, việc xác định các trường hợp nhiễm cúm hoặc rhinovirus không đồng nghĩa có thể giảm mức độ giám sát đối với chùm ca bệnh não mô cầu.
Mỗi tác nhân gây bệnh có đặc điểm lây truyền, thời gian ủ bệnh và hướng xử trí khác nhau. Vì vậy, công tác điều tra dịch tễ, xét nghiệm và theo dõi sức khỏe cần được thực hiện theo hướng dẫn chuyên môn, tránh suy đoán chỉ dựa vào triệu chứng.
Khẩn trương khoanh vùng, theo dõi người tiếp xúc gần
Ngay sau khi tiếp nhận thông tin về các trường hợp mắc não mô cầu tại trường, ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai các biện pháp ứng phó nhằm hạn chế nguy cơ lây lan.
HCDC phối hợp với Trạm Y tế xã Hiệp Phước và Ban giám hiệu Trường THCS Hai Bà Trưng rà soát, lập danh sách những người tiếp xúc gần với các ca bệnh để theo dõi sức khỏe. Các trường hợp thuộc diện cần dự phòng được hướng dẫn và cấp kháng sinh dự phòng theo chỉ định chuyên môn.
Cùng với đó, lực lượng chức năng tổ chức vệ sinh môi trường, khử khuẩn tại trường học và các khu vực liên quan. Công tác giám sát dịch tễ tiếp tục được duy trì, đặc biệt đối với những người có tiếp xúc gần với bệnh nhân trong thời gian có nguy cơ.
Tính đến thời điểm báo cáo, ngoài bốn trường hợp đã được xác định dương tính với não mô cầu nhóm B, ngành y tế chưa ghi nhận thêm người tiếp xúc gần có biểu hiện lâm sàng nghi ngờ mắc bệnh. HCDC tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương và nhà trường rà soát, bổ sung danh sách tiếp xúc của ca bệnh thứ tư, đồng thời theo dõi sức khỏe những người liên quan đến toàn bộ chùm ca bệnh theo quy định.
Việc xác định đúng đối tượng tiếp xúc gần có vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh do não mô cầu. Không phải mọi người từng đến trường hoặc tiếp xúc thông thường với bệnh nhân đều có nguy cơ như nhau. Người dân cần thực hiện theo hướng dẫn của cơ quan y tế, không tự ý sử dụng kháng sinh dự phòng khi chưa được đánh giá và chỉ định.
Ngành y tế cũng cần tiếp tục cập nhật tình hình, đánh giá nguy cơ theo diễn biến thực tế và phối hợp chặt chẽ với nhà trường để phát hiện sớm những trường hợp có triệu chứng mới. Sự chủ động của cơ quan chuyên môn, gia đình và nhà trường sẽ góp phần hạn chế nguy cơ lây nhiễm, đồng thời tránh gây gián đoạn không cần thiết đối với hoạt động học tập.
Nhận biết dấu hiệu nguy hiểm, đưa trẻ đi khám kịp thời
Trước tình hình dịch bệnh, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh khuyến cáo phụ huynh cần bình tĩnh, chủ động theo dõi sức khỏe của trẻ và không chủ quan trước các dấu hiệu bất thường.
Bệnh do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể diễn tiến nhanh, gây nhiễm trùng huyết, viêm màng não và những biến chứng nghiêm trọng. Vi khuẩn chủ yếu lây truyền qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần, nhất là trong những điều kiện thuận lợi cho sự lây truyền. Tuy nhiên, việc tiếp xúc với người mắc bệnh không có nghĩa chắc chắn sẽ nhiễm bệnh.
Phụ huynh cần đặc biệt lưu ý khi trẻ sốt cao, đau đầu dữ dội, nôn ói, cứng cổ, lơ mơ, mệt bất thường hoặc xuất hiện các chấm, mảng xuất huyết trên da. Khi có những biểu hiện cảnh báo này, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức, không chờ bệnh tự khỏi và không tự điều trị tại nhà.
Đối với các triệu chứng hô hấp thông thường như sốt, ho, sổ mũi, đau họng, phụ huynh nên cho trẻ được thăm khám khi cần thiết, nhất là khi triệu chứng kéo dài, diễn tiến nặng hoặc trẻ có tiếp xúc gần với ca bệnh. Không nên tự ý mua kháng sinh cho trẻ sử dụng bởi kháng sinh không có tác dụng điều trị các bệnh do vi rút như cúm và rhinovirus. Việc sử dụng thuốc cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ.
Bên cạnh phát hiện sớm, tiêm chủng là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa bệnh. Phụ huynh nên chủ động tìm hiểu và đưa trẻ tiêm vắc xin phòng bệnh não mô cầu phù hợp với độ tuổi, nhóm huyết thanh và khuyến cáo chuyên môn; đồng thời duy trì tiêm vắc xin cúm mùa theo tư vấn của nhân viên y tế. Việc tiêm chủng cần được thực hiện tại cơ sở đủ điều kiện và không thay thế các biện pháp giám sát, xử trí khi có tiếp xúc với ca bệnh.
Trong sinh hoạt hằng ngày, học sinh cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung ly uống nước, chai nước và các vật dụng cá nhân. Nhà trường cần bảo đảm lớp học thông thoáng, duy trì vệ sinh môi trường, đồng thời hướng dẫn học sinh có triệu chứng hô hấp nghỉ học, theo dõi sức khỏe và trở lại trường khi đáp ứng các khuyến cáo y tế.
Không hoang mang, không kỳ thị người bệnh
Một yêu cầu quan trọng khác trong kiểm soát dịch bệnh là bảo đảm thông tin chính xác, tránh để tâm lý lo lắng lan rộng trong cộng đồng. Khi xuất hiện chùm ca bệnh tại trường học, phụ huynh cần theo dõi thông báo chính thức của Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh và HCDC, không chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng hoặc suy diễn từ những trường hợp mắc bệnh riêng lẻ.
Nhà trường và gia đình cũng cần tránh kỳ thị học sinh mắc bệnh hoặc những người thuộc diện tiếp xúc gần. Việc bảo vệ quyền riêng tư, giữ thái độ chia sẻ và phối hợp với cơ quan y tế sẽ giúp các trường hợp liên quan chủ động khai báo, theo dõi sức khỏe và thực hiện biện pháp phòng bệnh cần thiết.
Trong bối cảnh nhiều tác nhân gây bệnh hô hấp cùng lưu hành, kiểm soát dịch bệnh học đường đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa ngành y tế, nhà trường, phụ huynh và chính quyền địa phương. Điều quan trọng là phát hiện sớm, xử trí đúng, tuân thủ hướng dẫn chuyên môn và duy trì các biện pháp phòng bệnh phù hợp.
Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến chùm ca bệnh, triển khai các giải pháp kiểm soát theo tình hình thực tế và cập nhật thông tin kịp thời. Với sự vào cuộc của cơ quan chuyên môn cùng tinh thần chủ động, trách nhiệm của cộng đồng, mục tiêu trước mắt là kiểm soát nguy cơ lây lan, bảo vệ sức khỏe học sinh, giáo viên và người dân, đồng thời duy trì môi trường học đường an toàn.
Tấn Tài