Đánh giá nguy cơ sớm, phản ứng nhanh từ ngành Y tế
Theo Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh, mặc dù Việt Nam hiện chưa ghi nhận ca bệnh do virus Nipah, song nguy cơ xâm nhập luôn hiện hữu trong bối cảnh giao lưu quốc tế gia tăng, đặc biệt trong dịp cao điểm đi lại đầu năm. Tại cuộc họp khẩn với các chuyên gia đầu ngành về truyền nhiễm và y tế dự phòng, ngành Y tế thành phố đã tiến hành phân tích sâu về đặc điểm dịch tễ học, khả năng lây lan cũng như mức độ nguy hiểm của virus Nipah.
Virus Nipah là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm mới nổi, thuộc nhóm lây truyền từ động vật sang người (zoonosis), với vật chủ tự nhiên được xác định là loài dơi ăn quả (họ Pteropodidae). Virus có thể lây sang người qua thực phẩm bị ô nhiễm (đặc biệt là trái cây hoặc nước ép nhiễm dịch tiết của dơi), tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm bệnh hoặc lây truyền từ người sang người trong môi trường chăm sóc y tế và cộng đồng.
Đáng lo ngại, virus Nipah có tỷ lệ tử vong rất cao, dao động từ 40% đến 75%, trong khi đến nay vẫn chưa có vắc-xin phòng bệnh hay thuốc điều trị đặc hiệu. Chính vì vậy, việc thiết lập các biện pháp phòng ngừa từ sớm được xem là "lá chắn" quan trọng nhằm bảo vệ thành phố trước nguy cơ dịch bệnh nguy hiểm này.
Thiết lập hệ thống giám sát "đa tầng" tại cửa khẩu và trong cộng đồng
Một trong những trọng tâm được Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh triển khai là tăng cường giám sát y tế tại các cửa ngõ ra vào thành phố. Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP. Hồ Chí Minh (HCDC) được giao nhiệm vụ nâng mức cảnh báo tại các cửa khẩu hàng không quốc tế, cảng biển và các điểm giao thương lớn.
Cụ thể, công tác giám sát hành khách được thực hiện chặt chẽ, tập trung vào những người nhập cảnh hoặc trở về từ các quốc gia, vùng lãnh thổ đang lưu hành virus Nipah, cũng như các trường hợp có tiền sử tiếp xúc với động vật nghi nhiễm. Hệ thống máy đo thân nhiệt từ xa được vận hành liên tục 24/7, kết hợp với việc khai thác thông tin y tế và hướng dẫn theo dõi sức khỏe sau nhập cảnh.
Song song đó, ngành Y tế tăng cường phối hợp liên ngành với lực lượng Thú y, Hải quan, Quản lý thị trường và chính quyền địa phương nhằm kiểm soát nguồn thực phẩm, đặc biệt là trái cây tươi và các sản phẩm có nguồn gốc động vật không rõ xuất xứ. Các hoạt động buôn bán, vận chuyển động vật hoang dã trái phép được giám sát và xử lý nghiêm theo quy định.
Ở tuyến điều trị, các bệnh viện tuyến cuối và tuyến đầu, trong đó có Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP. Hồ Chí Minh, đã rà soát, hoàn thiện phương án thu dung, điều trị bệnh nhân nghi nhiễm. Khu vực cách ly áp lực âm, trang thiết bị hồi sức, vật tư phòng hộ cá nhân và quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn được chuẩn bị sẵn sàng, đáp ứng yêu cầu ứng phó với tình huống dịch bệnh nguy hiểm.
Nhận diện sớm triệu chứng để phát hiện và xử trí kịp thời
Các chuyên gia y tế cho biết, nhiễm virus Nipah có biểu hiện lâm sàng đa dạng, diễn tiến nhanh và khó lường. Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ 4 đến 14 ngày, trong một số trường hợp có thể lên đến 45 ngày.
Ở giai đoạn khởi phát, người bệnh thường có các triệu chứng không đặc hiệu như sốt, nhức đầu, đau cơ, đau họng, buồn nôn hoặc nôn. Khi bệnh tiến triển nặng, có thể xuất hiện các dấu hiệu toàn phát như chóng mặt, buồn ngủ nhiều, rối loạn ý thức và các biểu hiện thần kinh cấp tính, gợi ý tình trạng viêm não – biến chứng đặc biệt nguy hiểm của virus Nipah. Một số trường hợp còn có thể suy hô hấp cấp, đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Khuyến cáo quan trọng dành cho người dân
Trước nguy cơ tiềm ẩn của virus Nipah, Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh khuyến cáo người dân bình tĩnh, không hoang mang nhưng tuyệt đối không chủ quan, đồng thời thực hiện nghiêm các biện pháp phòng bệnh:
Thứ nhất, giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt sau khi tiếp xúc với động vật, thực phẩm tươi sống hoặc đến nơi đông người.
Thứ hai, đảm bảo an toàn thực phẩm, không sử dụng trái cây có dấu hiệu bị động vật cắn phá; rửa sạch, gọt vỏ kỹ lưỡng trước khi ăn; thực hiện ăn chín, uống sôi.
Thứ ba, hạn chế tiếp xúc với động vật hoang dã, đặc biệt là dơi và lợn tại các khu vực có nguy cơ; không giết mổ, tiêu thụ động vật không rõ nguồn gốc.
Thứ tư, chủ động khai báo y tế và đến cơ sở y tế gần nhất khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, nhất là đối với những người có tiền sử đi về từ vùng dịch hoặc tiếp xúc với yếu tố nguy cơ; tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà.
Thông tin chính thống – "lá chắn" chống tin giả
Ngành Y tế TP. Hồ Chí Minh cũng nhấn mạnh, trong bối cảnh dịch bệnh, việc xuất hiện và lan truyền thông tin sai lệch, tin giả trên mạng xã hội có thể gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng đến công tác phòng, chống dịch. Người dân được khuyến cáo chỉ theo dõi và chia sẻ thông tin từ các nguồn chính thống như Bộ Y tế, Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh và HCDC.
Việc chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống nguy cơ xâm nhập virus Nipah không chỉ là phản ứng trước một mối đe dọa cụ thể, mà còn thể hiện tầm nhìn dài hạn trong chiến lược bảo đảm an ninh y tế của TP. Hồ Chí Minh. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, đồng bộ và tinh thần trách nhiệm cao của toàn hệ thống, thành phố quyết tâm giữ vững "lá chắn" bảo vệ sức khỏe nhân dân, tạo nền tảng vững chắc cho ổn định xã hội và phát triển kinh tế bền vững.
Tấn Tài