Không chỉ trang bị kiến thức công nghệ, chương trình được kỳ vọng hình thành lực lượng nòng cốt tại cơ sở, có khả năng trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng các dịch vụ số, bảo vệ dữ liệu cá nhân, tiếp cận công nghệ mới và từng bước hình thành thói quen số trong đời sống hằng ngày.
Từ mô hình thí điểm đến triển khai diện rộng
Việc tổ chức hai lớp tập huấn CĐS0126 và CĐS0226 đánh dấu bước phát triển mới của Chương trình phổ cập kỹ năng số năm 2026. Trước đó, lớp tập huấn thí điểm đầu tiên đã được tổ chức tại xã Bình Lợi trong hai ngày 13 và 14/8. Những kết quả thực tiễn từ mô hình thí điểm là cơ sở để Ban tổ chức tiếp tục đánh giá, điều chỉnh nội dung và hoàn thiện phương pháp trước khi mở rộng triển khai.
Từ mô hình thử nghiệm, chương trình nhanh chóng chuyển sang giai đoạn tổ chức tập huấn đồng loạt tại nhiều địa bàn. Đây được xem là bước đi cần thiết nhằm đưa yêu cầu phổ cập kỹ năng số từ định hướng chung trở thành hoạt động cụ thể, gần dân và sát với nhu cầu thực tế của từng khu dân cư.
Hai lớp tập huấn lần này quy tụ cán bộ đến từ 21 phường thuộc các khu vực trọng điểm. Trong đó, lớp CĐS0126 gồm học viên của 10 đơn vị: Sài Gòn, Tân Định, Bến Thành, Cầu Ông Lãnh, Bàn Cờ, Xuân Hòa, Nhiêu Lộc, Xóm Chiếu, Khánh Hội và Vĩnh Hội.
Lớp CĐS0226 có học viên đến từ 11 đơn vị gồm: Chợ Quán, An Đông, Chợ Lớn, Bình Tây, Bình Tiên, Đình Phú, Phú Lâm, Tân Thuận, Phú Thuận, Tân Mỹ và Tân Hưng.
Việc lựa chọn đội ngũ cán bộ cơ sở làm lực lượng tham gia tập huấn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là những người thường xuyên tiếp xúc, tuyên truyền, vận động và hỗ trợ người dân trong nhiều lĩnh vực của đời sống. Khi chính đội ngũ này có đủ kỹ năng số, kiến thức công nghệ có thể được chuyển hóa thành sự hỗ trợ trực tiếp, cụ thể và dễ tiếp cận đối với cộng đồng.
Học để làm được, hướng dẫn được và hỗ trợ được
Diễn ra trong hai ngày 17 và 18/8, chương trình tập huấn được thiết kế theo hướng tăng cường thực hành, lấy khả năng ứng dụng làm thước đo kết quả.
Thay vì chỉ tiếp cận kiến thức trên lý thuyết, học viên được kết hợp giữa nghe giảng, thảo luận nhóm, xử lý tình huống và thực hành trực tiếp trên các thiết bị cá nhân như điện thoại thông minh, máy tính bảng và máy tính xách tay.
Điểm nhấn của phương pháp đào tạo là chuyển từ tư duy "biết" và "hiểu" sang yêu cầu "làm được". Sau khi hoàn thành khóa học, cán bộ không chỉ sử dụng được các công cụ số cho công việc của mình mà còn phải có khả năng hướng dẫn, giải thích và hỗ trợ người khác thực hiện.
Cách tiếp cận này phù hợp với đặc thù của công tác phổ cập kỹ năng số tại cộng đồng. Bởi với nhiều người dân, nhất là người lớn tuổi hoặc những người ít tiếp xúc với công nghệ, việc tiếp cận một ứng dụng hay dịch vụ trực tuyến đôi khi không đơn giản. Một thao tác tưởng chừng rất nhỏ như đăng nhập tài khoản, xác thực thông tin, nộp hồ sơ trực tuyến hay thanh toán không dùng tiền mặt cũng có thể trở thành trở ngại nếu không có người hướng dẫn trực tiếp.
Do đó, đội ngũ cán bộ cơ sở được trang bị kỹ năng số sẽ đóng vai trò như một "cầu nối", giúp người dân từng bước làm quen và tự tin sử dụng công nghệ.
Trang bị những kỹ năng thiết thực từ đời sống
Nội dung tập huấn tập trung vào những nhóm kỹ năng thiết yếu, gắn trực tiếp với yêu cầu chuyển đổi số trong đời sống hiện nay.
Trước hết là kỹ năng an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Học viên được trang bị kiến thức nhận diện các hình thức lừa đảo trên không gian mạng, nâng cao ý thức bảo vệ thông tin cá nhân, tài khoản và tài sản; đồng thời chủ động phòng tránh những rủi ro có thể xảy ra đối với bản thân và gia đình trong môi trường số.
Đây là nội dung có ý nghĩa thiết thực khi các phương thức lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, thường lợi dụng sự thiếu hiểu biết hoặc tâm lý chủ quan của người sử dụng. Khi cán bộ cơ sở nắm chắc các nguyên tắc an toàn số, họ sẽ có thêm công cụ để tuyên truyền, cảnh báo và hỗ trợ người dân phòng ngừa rủi ro.
Một nội dung quan trọng khác là sử dụng các dịch vụ số thiết yếu. Học viên được hướng dẫn thao tác trên ứng dụng định danh điện tử VNeID, sử dụng cổng dịch vụ công trực tuyến, thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt và khai thác các tiện ích đô thị.
Những kỹ năng này không chỉ giúp cán bộ nâng cao hiệu quả công việc mà còn tạo điều kiện để họ trực tiếp hướng dẫn người dân tiếp cận các dịch vụ công và tiện ích số một cách thuận tiện, an toàn.
Đặc biệt, chương trình dành thời lượng cho ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công việc. Cán bộ cơ sở được tiếp cận những cách sử dụng AI ở mức đơn giản, phù hợp với yêu cầu thực tế như hỗ trợ soạn thảo văn bản, xây dựng nội dung tuyên truyền, thiết kế ấn phẩm, quản lý dữ liệu và xử lý một số công việc hành chính.
Việc đưa AI vào chương trình tập huấn cho cán bộ cơ sở cho thấy chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc sử dụng các nền tảng có sẵn, mà đang hướng tới việc khai thác công nghệ mới để nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả công việc.
Mỗi cán bộ trở thành một "đại sứ số"
Một trong những mục tiêu quan trọng nhất của chương trình là xây dựng lực lượng có khả năng lan tỏa kỹ năng số từ cán bộ đến cộng đồng.
Sau khóa tập huấn, học viên sẽ trở thành lực lượng nòng cốt trong việc hướng dẫn đoàn viên, hội viên và người dân tại địa bàn. Thông qua việc thành lập và vận hành các Tổ Bình dân học vụ số tại khu phố, tổ dân phố, kiến thức công nghệ sẽ từng bước được đưa đến gần hơn với từng hộ gia đình.
Mô hình này đặc biệt có ý nghĩa đối với những nhóm người còn hạn chế về kỹ năng công nghệ như người cao tuổi, người lao động, người có hoàn cảnh khó khăn hoặc các đối tượng yếu thế. Thay vì phải tự tìm hiểu giữa một không gian công nghệ rộng lớn, người dân có thể nhận được sự hướng dẫn ngay tại nơi mình sinh sống.
Khi đó, cán bộ cơ sở không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn trở thành những "đại sứ số" trong cộng đồng. Mỗi người được đào tạo có thể tiếp tục đào tạo cho nhiều người khác; mỗi Tổ Bình dân học vụ số có thể trở thành một điểm hỗ trợ kỹ năng số ngay trong khu dân cư.
Đưa chuyển đổi số đến gần người dân hơn
Chuyển đổi số chỉ thực sự tạo ra giá trị khi người dân có thể tiếp cận, sử dụng và hưởng lợi từ những tiện ích mà công nghệ mang lại. Vì vậy, việc phổ cập kỹ năng số ở cơ sở có ý nghĩa không kém việc đầu tư vào hạ tầng hay xây dựng các nền tảng số.
Từ cách tiếp cận đó, chương trình tập huấn của Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Hồ Chí Minh đang hướng tới một mục tiêu rộng hơn: xây dựng niềm tin số trong cộng đồng.
Khi người dân biết cách bảo vệ dữ liệu, nhận diện nguy cơ lừa đảo, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số và khai thác những tiện ích công nghệ phù hợp, họ sẽ chủ động hơn trong đời sống. Công nghệ khi ấy không còn là khoảng cách, mà trở thành công cụ hỗ trợ con người.
Đáng chú ý, việc phát huy vai trò của hệ thống Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội trong phổ cập kỹ năng số cũng tạo ra mạng lưới hỗ trợ có tính cộng đồng. Từ cán bộ đến đoàn viên, hội viên và người dân, mỗi mắt xích đều có thể góp phần hình thành một môi trường số an toàn, thân thiện và dễ tiếp cận.
Từ hai lớp tập huấn CĐS0126 và CĐS0226, chương trình được kỳ vọng tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ đến nhiều địa bàn, tạo nền tảng để mô hình Bình dân học vụ số phát huy hiệu quả thực chất.
Quan trọng hơn, hành trình ấy góp phần hiện thực hóa một yêu cầu mang tính nhân văn của chuyển đổi số: không để ai bị bỏ lại phía sau. Khi kỹ năng số được phổ cập đến từng khu phố, từng tổ dân phố và từng hộ gia đình, chuyển đổi số sẽ không còn là câu chuyện của riêng công nghệ, mà trở thành một phần thiết thực của đời sống, góp phần xây dựng TP. Hồ Chí Minh hiện đại, văn minh và phát triển bao trùm.
Tấn Tài