Mới đây, Thành ủy TP.HCM đã ban hành Kết luận của Ban Thường vụ Thành ủy về chủ trương nghiên cứu xây dựng Đề án di dời và mở rộng các cơ sở giáo dục, y tế ra khỏi khu vực nội thành; đồng thời nghiên cứu Đề án sử dụng nguồn lực đất đai sẵn có, phù hợp với quy hoạch để xây dựng nhà ở xã hội.
Theo nội dung Kết luận, Ban Thường vụ Thành ủy thống nhất chủ trương nghiên cứu xây dựng Đề án di dời và mở rộng các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, đào tạo nghề và các cơ sở y tế ra khỏi khu vực nội thành theo lộ trình phù hợp, đảm bảo đồng bộ với quy hoạch tổng thể TP.HCM. Đây được xem là cơ sở chính thức và mới nhất để các cơ quan chức năng xây dựng đề án cụ thể trong thời gian tới.
Trước đó, nhiều phân tích cho rằng việc phân bổ lại hệ thống đại học và bệnh viện là một trong những giải pháp căn cơ nhằm giảm áp lực giao thông khu vực trung tâm. Mỗi ngày, hàng chục nghìn sinh viên, giảng viên, cán bộ y tế và bệnh nhân di chuyển vào nội thành, tạo áp lực lớn lên các trục đường huyết mạch. Việc nghiên cứu di dời vì vậy được đặt trong mục tiêu lâu dài là giảm mật độ chức năng tại lõi đô thị.
Phát biểu được dẫn lại trên báo Tiền Phong, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cho biết thành phố đang tính đến phương án đưa các trường đại học ở khu trung tâm về khu đô thị Đại học Quốc gia TP.HCM, coi đây là giải pháp chiến lược nhằm giảm kẹt xe và tái tổ chức không gian đô thị. Việc tập trung đại học về khu vực quy hoạch sẵn sẽ giúp hình thành hệ sinh thái giáo dục – nghiên cứu đồng bộ thay vì phân tán như hiện nay.
Quy hoạch chung hoàn thành năm 2026 – Nền tảng của đề án
Tại Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Đảng bộ TP.HCM khóa I (nhiệm kỳ 2025-2030), Bí thư Thành ủy TP.HCM đã yêu cầu hoàn thành quy hoạch chung TP.HCM chậm nhất vào cuối năm 2026, giao Sở Quy hoạch – Kiến trúc chủ trì và sẵn sàng thuê tư vấn quốc tế để đảm bảo chất lượng.
Việc hoàn thiện quy hoạch chung được xem là điều kiện tiên quyết để triển khai các đề án lớn, trong đó có việc di dời các cơ sở giáo dục và y tế.
Từ tháng 7/2025, TP.HCM mở rộng địa giới hành chính sau khi sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, tạo ra không gian phát triển lớn hơn đáng kể. Điều này cho phép thành phố tính toán lại cấu trúc phân bổ chức năng đô thị theo hướng đa trung tâm – giảm áp lực nội thành – khai thác quỹ đất hiệu quả hơn.
Điểm mới: Gắn di dời với phát triển nhà ở xã hội
Một nội dung đáng chú ý trong Kết luận lần này là việc nghiên cứu sử dụng nguồn lực đất đai sẵn có, phù hợp quy hoạch để xây dựng nhà ở xã hội.
Điều này cho thấy đề án không chỉ nhằm giãn mật độ hoạt động khỏi lõi trung tâm, mà còn hướng tới tái khai thác quỹ đất sau di dời phục vụ mục tiêu an sinh.
Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở xã hội tại TP.HCM vẫn rất lớn, đặc biệt đối với người thu nhập thấp và công nhân lao động, quỹ đất trung tâm nếu được quy hoạch lại hợp lý có thể trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển nhà ở xã hội.
Lợi ích to lớn
Khi được triển khai bài bản, đề án có thể góp phần giảm mật độ phương tiện và dân cư tại khu vực trung tâm, cải thiện môi trường sống và tạo điều kiện nâng cấp hạ tầng giáo dục, y tế theo hướng tập trung, hiện đại.
Trong bối cảnh thành phố hướng tới hoàn thành quy hoạch chung vào năm 2026, đề án này được xem là một trong những cấu phần quan trọng trong chiến lược tái cấu trúc không gian đô thị, sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai và giảm áp lực cho khu vực trung tâm.
Đăng Thy