Trước ngày 30/6, hoàn thành việc xắp xếp thôn, tổ dân phố trên cả nước

Ngày 26/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 185/2026 quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Một trong những nội dung đáng chú ý là việc nâng mạnh quy mô tối thiểu của thôn và tổ dân phố trên phạm vi cả nước.

Theo quy định mới, tại Hà Nội và TP HCM, mỗi thôn phải có tối thiểu 500 hộ gia đình, trong khi tổ dân phố phải đạt ít nhất 700 hộ. So với quy định trước đây, quy mô tối thiểu của thôn tăng thêm 200 hộ và tổ dân phố tăng thêm 250 hộ.

Tại các vùng còn lại, tiêu chí cũng được điều chỉnh theo hướng tăng đáng kể. Khu vực Trung du và miền núi phía Bắc yêu cầu thôn có ít nhất 150 hộ và tổ dân phố có từ 300 hộ trở lên. Ở vùng Đồng bằng sông Hồng, quy mô tối thiểu được nâng lên 400 hộ đối với thôn và 550 hộ đối với tổ dân phố. Đối với khu vực Bắc Trung Bộ, con số tương ứng là 350 hộ và 450 hộ.

Tại Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, mỗi thôn phải có tối thiểu 300 hộ, còn tổ dân phố phải đạt từ 450 hộ. Riêng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long áp dụng mức tối thiểu 400 hộ đối với thôn và 550 hộ đối với tổ dân phố.

Như vậy, tất cả các khu vực trên cả nước đều ghi nhận mức tăng so với quy định trước đây, khi tiêu chí quy mô dân cư của thôn chỉ dao động từ 100-350 hộ và tổ dân phố từ 150-450 hộ tùy từng vùng miền.

Việc nâng tiêu chuẩn quy mô được đánh giá sẽ tác động đến số lượng lớn thôn, tổ dân phố hiện hữu. Theo thống kê của Bộ Nội vụ, đến cuối năm 2021, cả nước có hơn 90.000 thôn, tổ dân phố. Trong số này, khoảng 21.200 thôn có quy mô dưới 150 hộ gia đình, chủ yếu tập trung tại khu vực miền núi phía Bắc. Đây là nhóm có khả năng chịu tác động lớn trong quá trình rà soát, sắp xếp theo tiêu chí mới.

Ở chiều ngược lại, nhiều tổ dân phố tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP HCM hiện đã có quy mô vượt 1.000 hộ dân, cao hơn đáng kể so với tiêu chuẩn tối thiểu vừa được ban hành.

Tuy nhiên, Chính phủ cũng cho phép áp dụng linh hoạt đối với các địa bàn có điều kiện đặc thù. Những khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo, nơi dân cư phân tán, giao thông khó khăn hoặc đang thực hiện giải phóng mặt bằng, tái định cư có thể được xem xét áp dụng quy mô thấp hơn mức quy định chung.

UBND cấp tỉnh được giao nhiệm vụ hướng dẫn cụ thể việc tổ chức, sắp xếp tại các địa phương, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế, đồng thời giữ ổn định cộng đồng dân cư và đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh.

Nghị định cũng yêu cầu việc thành lập mới, sáp nhập, tổ chức lại, giải thể hoặc đổi tên thôn, tổ dân phố phải xem xét đầy đủ các yếu tố về địa lý, lịch sử, văn hóa, dân tộc, tôn giáo, phong tục tập quán và nguyện vọng của người dân nhằm tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai.

Bên cạnh việc điều chỉnh quy mô dân cư, Chính phủ cũng bổ sung các tiêu chuẩn đối với Trưởng thôn và Tổ trưởng tổ dân phố. Theo đó, người đảm nhiệm chức danh này phải thường trú tại địa bàn, có uy tín trong cộng đồng, có khả năng vận động quần chúng và đáp ứng yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin trong thực hiện nhiệm vụ. Nhiệm kỳ của Trưởng thôn và Tổ trưởng tổ dân phố được quy định là 5 năm.

Một điểm đáng chú ý khác là mỗi thôn, tổ dân phố chỉ được bố trí tối đa 3 người hoạt động không chuyên trách, gồm Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố và Trưởng Ban Công tác Mặt trận.

Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ ban hành giữa tháng 5, các địa phương phải hoàn thành việc rà soát và sắp xếp thôn, tổ dân phố trước ngày 30/6. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng nhằm giảm áp lực quản lý sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính các cấp, đồng thời tiếp tục thực hiện mục tiêu tinh gọn bộ máy ở cơ sở theo chủ trương chung của Trung ương.

Tâm An