Chiến lược của Tổng thống Mỹ Trump hình thành liên minh NATO-Arab tiếp tục vấp phải trở ngại mới, sau vụ sát hại nhà báo Jamal Khashoggi.
Chiến lược của Tổng thống Mỹ Donald nhằm kiềm chế quyền lực của Iran tại Trung Đông bằng cách tập hợp các đồng minh Arab vào một liên minh an ninh do Mỹ hậu thuẫn đã rơi vào bế tắc trong thời gian qua. Hiện giờ kế hoạch này tiếp tục vấp phải trở ngại mới, đặc biệt sau vụ sát hại nhà báo Jamal Khashoggi.
Liên minh chiến lược Trung Đông (MESA) mà báo chí quốc tế gọi là liên minh “NATO-Arab”, là tên Washington đặt ra cho kế hoạch thiết lập một khối liên kết trong khu vực, nhằm mục đích tập hợp và gắn kết chính phủ các nước Saudi Arabia, Các Tiểu Vương quốc Arab thống nhất (UAE), Kuwait, Qatar, Oman, Bahrain vào một hiệp ước về an ninh, kinh tế, chính trị do Mỹ dẫn đầu chống lại Iran. Tuy vậy, sự bất đồng giữa các đồng minh Arab, trong đó trong đó có chiến dịch cô lập Qatar về kinh tế và ngoại giao do Saudi Arabia dẫn đầu đã cản trở việc thành lập liên minh này kể từ năm 2017.
Thách thức mới với việc thành lập liên minh NATO-Arab
Theo kế hoạch, Tổng thống Trump và các lãnh đạo Arab sẽ ký kết thỏa thuận sơ bộ về việc thành lập MESA tại một Hội nghị Thượng đỉnh ở Washington dự kiến diễn ra vào tháng 1/2019. Tuy nhiên, theo 3 nguồn tin từ Mỹ và một nguồn tin ngoại giao vùng Vịnh, khả năng diễn ra hội nghị này rất mong manh, bởi nó đã bị trì hoãn nhiều lần.
Hãng tin Reuters dẫn một nguồn tin Mỹ cho biết, vụ sát hại nhà báo Khashoggi đã làm dấy lên “một loạt các vấn đề” cần được giải quyết trước khi thúc đẩy kế hoạch thành lập liên minh NATO – Arab. Vấn đề trước mắt là chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ làm thế nào để khiến Thái tử Saudi Arabia (viết tắt là MbS) tới Washington tham dự Thượng đỉnh mà không gây ra làn sóng phẫn nộ trên khắp nước Mỹ. Thái tử Saudi Arabia bị cáo buộc đứng sau cái chết của nhà báo Khashoggi và đang bị nhiều chỉ trích từ dư luận. “Đây là việc khó có thể chấp nhận được”, nguồn tin trên cho biết.
Ông Anthony Zinni, trưởng đoàn đàm phán MESA của Mỹ nhấn mạnh, sáng kiến thành lập MESA đang được thúc đẩy, song chưa rõ cái chết của nhà báo Khashoggi sẽ ảnh hưởng như thế nào. Phát biểu với hãng tin Reuters, ông nói: “Tôi không biết vụ nhà báo Khashoggi bị sát hại sẽ ảnh hưởng đến tiến trình đàm phán như thế nào. Cần phải chờ kết quả điều tra cuối cùng và quyết định”. Trong khi đó, một quan chức cấp cao của chính quyền ông Trump từ chối thông tin cho rằng vụ việc đã cản trở tiến trình thành lập liên minh, đồng thời cho biết, MESA “luôn lớn hơn 1 quốc gia và một vấn đề cụ thể”.
Cần phải nhắc lại rằng, tại diễn đàn an ninh ở Manama, Barain ngày 28/10 vừa qua, ý tưởng phá vỡ việc thành lập liên minh NATO-Arab bởi những gì xảy ra tại lãnh sự quán Saudi Arabia tại Thổ Nhĩ Kỳ đã không phát huy hiệu quả. Trái lại, nhờ các nỗ lực của Saudia Arabia, bất đồng giữa hai bên cùng với sự hoài nghi của chính quyền ông Trump đối với hoàng tộc Saudi Arabia đã được xoa dịu. Ngoại trưởng Saudi Arabia Adel al-Jubeir một lần nữa khẳng định quan hệ vững chắc của Mỹ với Saudi Arabia, bất chấp vụ việc xảy ra với nhà báo Khashoggi.
Về phía Mỹ, các đại diện của chính quyền ông Trump đã phản ứng tích cực với cử chỉ hòa giải từ Saudi Arabia, nhưng cũng không bỏ qua cơ hội khẳng định sự cần thiết phải tiến hành cuộc điều tra minh bạch và đầy đủ về cái chết của nhà báo này. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis cho biết, vụ sát hại nhà báo Khashoggi có thể làm suy yếu sự ổn định tại Trung Đông, vì thế Mỹ cần thực hiện thêm nhiều trừng phạt các đối tượng liên quan.
Có một điều không thể phủ nhận là vụ sát hại nhà báo Khashoggi đã tạo ra ranh giới giữa Mỹ và các đồng minh Arab, đòi hỏi Washington phải có cách tiếp cận cân bằng, hạn chế và thực dụng hơn đối với mọi vấn đề liên quan trong quan hệ giữa Mỹ với các nhà cầm quyền trên bán đảo Arab, đặc biệt khi sáng kiến như MESA đang bị đe dọa.
Theo VOV