Tình trạng các mẫu xe máy Trung Quốc gắn mác "Vespa", "Vespa thế hệ mới" hay "Vespa giá rẻ" vẫn phổ biến trên thị trường xe máy suốt nhiều năm nay. Những mẫu xe này có kiểu dáng scooter, đèn pha tròn hoặc vuông, thân xe bầu bĩnh, mô phỏng kiểu dáng đặc trưng của các dòng xe Vespa đến từ Ý.
Cụ thể, một cơ sở kinh doanh tại Hà Nội đang chào bán loại xe máy này với giá bán 15-20 triệu đồng. Trong khi đó, một cơ sở khác chào bán mẫu xe "Vespa chính hãng Roma" với giá hơn 8 triệu đồng, hướng đến tệp khách hàng học sinh, sinh viên chưa có bằng lái xe máy.
Piaggio Việt Nam khẳng định không có dòng "Vespa giá rẻ"
Trước tình trạng tên thương hiệu bị sử dụng để quảng cáo các sản phẩm trôi nổi, đại diện Piaggio Việt Nam, khẳng định hãng không phát triển bất kỳ dòng xe giá rẻ hay sản phẩm liên doanh nào như thông tin nhiều cơ sở kinh doanh đang chào bán.
Trải qua 8 thập kỷ, Vespa đã có hơn 160 phiên bản với gần 20 triệu xe được bán ra trên toàn cầu. Tại Việt Nam, các dòng xe Vespa chính hãng đều thuộc nhóm xe trên 125cc, yêu cầu người điều khiển phải có giấy phép lái xe theo quy định. Trong khi đó, các mẫu xe có thiết kế tương tự đang được chào bán trên thị trường với mức giá chỉ bằng 1/3 đến 1/4, tạo ra sự chênh lệch đáng kể về giá.
Theo Piaggio Việt Nam, tình trạng kiểu dáng Vespa bị sao chép không chỉ xuất hiện tại Việt Nam. Năm 2020, Văn phòng Sở hữu trí tuệ Liên minh châu Âu (EUIPO) tuyên hủy hiệu lực kiểu dáng do hai hãng Trung Quốc là Motolux và Dayi Motor đăng ký, vì không tạo được ấn tượng tổng thể khác biệt so với kiểu dáng Vespa Primavera đã được bảo hộ.
Vespa Primavera được EUIPO công nhận nhãn hiệu 3D và bảo hộ quá trình phát triển ngôn ngữ thiết kế.
Vụ việc nằm trong chiến dịch chống lại hành động sao chép, làm giả mà hãng xe Ý triển khai nhiều năm, gồm việc liên tục rà soát cơ sở dữ liệu kiểu dáng và nhãn hiệu quốc tế. Chỉ trong hai năm triển khai, Piaggio đã thắng 50 vụ xâm phạm bản quyền thương hiệu Vespa, dẫn tới việc hủy các nhãn hiệu do bên thứ ba đăng ký.
Mới đây, ngày 22/7, Văn phòng Sở hữu trí tuệ Liên minh châu Âu (EUIPO) đã cấp chứng nhận đăng ký nhãn hiệu 3D cho kiểu dáng Vespa Primavera, áp dụng cho cả xe và mô hình thu nhỏ, sau khi hãng được cấp bảo hộ tại Ý năm 2024 và Anh năm 2025.
Với người mua, căn cứ dễ đối chiếu nhất là Phiếu kiểm tra chất lượng xuất xưởng do Cục Đăng kiểm Việt Nam thống nhất phát hành, trong đó ghi rõ nhãn hiệu Piaggio hoặc Vespa.
Nhiều rủi ro khi sử dụng các mẫu xe sao chép kiểu dáng, kém chất lượng
Theo chia sẻ của một cơ sở kinh doanh xe máy tại TPHCM, cho biết: "Trên thực tế, nhiều mẫu xe máy Nhật Bản cũng gặp tình trạng bị đạo nhái và công khai bán ra thị trường với tên gọi khác. Tuy nhiên, các dòng xe Vespa hiện bị sao chép kiểu dáng và làm giả khá nhiều".
Không khó bắt gặp những mẫu xe mô phỏng Vespa kiểu dáng xuất hiện trên thị trường, tiềm ẩn nguy cơ gây nhầm lẫn cho người mua.
Theo giới chuyên môn, việc quảng cáo cố tình gán tên Vespa vào sản phẩm có thể khiến người tiêu dùng hiểu lầm đây là sản phẩm chính hãng, và việc sử dụng loại xe này cũng có thể đối mặt với nhiều rủi ro.
Rủi ro đầu tiên là chất lượng. Việc sao chép kiểu dáng các mẫu xe máy nổi tiếng cho thấy sản phẩm không được đầu tư kỹ lưỡng ở khâu nghiên cứu và phát triển (R&D), mà chắp vá, mua linh kiện về lắp ráp để tối ưu chi phí, nên khó đảm bảo an toàn cho người dùng.
Ngoài ra, khung sườn của các loại xe máy này thường dùng khung ống thép ghép nối và thân vỏ nhựa, trong khi xe Vespa chính hãng sử dụng khung thép liền khối.
"Sau một thời gian sử dụng, nhất là khi thường xuyên chở nặng hoặc đi qua đường xấu, những chiếc xe máy kém chất lượng dễ xuất hiện tình trạng ọp ẹp, rung lắc, vỏ nhựa rơ lỏng, mất đi sự chắc chắn khi điều khiển", một chuyên gia phân tích.
Hệ thống phanh trên các mẫu xe trôi nổi cũng thường được gia công đơn giản, lực hãm yếu. Ngược lại, hầu hết dòng xe máy Vespa chính hãng được trang bị phanh ABS, trong khi bánh trước thiết kế một càng đơn học hỏi từ cơ cấu càng đáp của máy bay.
Ngoài ra, tất cả mẫu xe máy của Vespa đều sử dụng động cơ i-Get hoặc HPE, phần thân vỏ được sơn 5 lớp và mỗi mẫu xe trước khi ra thị trường đều trải qua nhiều công đoạn kiểm định, trong đó có quá trình chạy thử thực tế 30.000km trên nhiều loại địa hình. Đây là những khác biệt mấu chốt về chất lượng giữa xe chính hãng và xe trôi nổi trên thị trường.
Hình ảnh xe Vespa với khung thép đúc liền khối nguyên bản.
Vấn đề cuối cùng nằm ở hậu mãi. Nhiều đại lý kinh doanh những dòng xe này không có cơ sở bảo hành, bảo dưỡng chính hãng, thậm chí thực hiện công đoạn sửa chữa tại nhà cho khách hàng. Bên cạnh đó, vòng đời những sản phẩm này thường ngắn do đơn vị phân phối kinh doanh theo đợt, dựa trên nhu cầu của khách hàng. Khi khách hàng giảm nhu cầu, hoặc đơn vị cung cấp ngừng sản xuất, cơ sở sẽ thay thế bằng các dòng xe mới hơn về bán.
Sau vài năm vận hành, chủ xe sẽ gặp khó trong việc tìm kiếm phụ tùng, linh kiện thay thế khi xe hỏng hóc. Đó chính là lý do vì sao các dòng xe máy giá rẻ xuất xứ Trung Quốc thường có vòng đời ngắn và nhanh chóng bị loại bỏ chỉ sau một thời gian sử dụng.
Do đó, người tiêu dùng không nên mua các sản phẩm sao chép, đồng thời kiểm tra kỹ giấy tờ, nguồn gốc xuất xứ và ưu tiên mua xe tại các đại lý ủy quyền để được bảo đảm về chế độ bảo hành, sửa chữa và tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật.
Việc thắt chặt kiểm soát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm sở hữu trí tuệ cùng với sự cảnh giác của người tiêu dùng sẽ là giải pháp then chốt để bảo vệ quyền lợi chính đáng của các thương hiệu uy tín cũng như sự an toàn của người sử dụng.
Ánh Dương