Tính toán, rà soát kỹ nếu tính giá điện sinh hoạt theo giờ

Trình bày dự thảo trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng cho biết cơ chế giá bán lẻ điện theo 3 khung giờ sẽ áp dụng thực tế với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép, gắn với lộ trình xóa bỏ bù chéo giữa các nhóm khách hàng.

Thảo luận tại tổ chiều 20/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị Chính phủ và cơ quan thẩm tra tính toán, rà soát kỹ các nội dung sửa đổi và đánh giá tác động theo những kịch bản cụ thể, cho cả lộ trình xóa bỏ bù chéo giữa các nhóm khách hàng, các vùng, miền và việc áp giá điện sinh hoạt theo giờ.

"Cần làm rõ mức thay đổi hóa đơn tiền điện đối với từng nhóm hộ gia đình, tác động đến chi phí sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp", ông nói.

Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh, với các đối tượng chính sách, hộ nghèo và hộ có hoàn cảnh khó khăn, cơ quan soạn thảo nên nghiên cứu cơ chế hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách, tách bạch với cơ chế hình thành giá điện.

Đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm (TP Đà Nẵng) cho rằng vấn đề cần quan tâm không chỉ là giá điện được xác định theo cơ chế nào, mà còn là sau khi cơ chế giá thay đổi, người dân có đủ khả năng chi trả cho nhu cầu điện thiết yếu hay không.

Khá tương đồng với phát biểu của Đại biểu Nghiêm, trong một khảo sát ý kiến độc giả tự nguyện về dự thảo tính tiền điện theo giờ (từ tháng 7 đến hết 20/10/2026), chúng tôi ghi nhận kết quả phần đông người tham gia quan tâm không phải là “giải pháp gì”, mà chỉ cần “miễn tiền điện đừng tăng”.

Cụ thể, câu hỏi nêu: Nếu được tự chọn cách tính tiền điện, nhà bạn chọn cách nào? Trong gần 10.000 người trả lời câu này, 58,7% chọn phương án "sao cũng được, miễn không tăng tiền". Trong khi đó, số người chọn phương án giữ biểu giá điện bậc thang như hiện nay chiếm 24,5%. Còn lại, 16,8% người chọn phương án tính theo giờ, đắt hơn ở giờ cao điểm và rẻ hơn ở giờ thấp điểm.

Khảo sát cũng hỏi: Điều gì khiến bạn băn khoăn nhất? Tại câu hỏi này, có tới 58,8% số người trả lời chọn "sợ tổng tiền điện tăng". Trong trường hợp nếu triển khai mô hình tiền điện sinh hoạt theo giờ, phần đông người làm khảo sát chọn phương án nên để nhà nào muốn áp dụng thì đăng ký, không ép. Chỉ có 1/4 số người được hỏi chọn phương án bắt buộc đồng loạt mọi nhà cùng tính tiền điện theo giờ.

Phát biểu ý kiến về dự thảo tính giá điện theo giờ, đại biểu Tạ Thị Yên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, đồng tình với mục tiêu khuyến khích sử dụng điện tiết kiệm, giảm phụ tải vào giờ cao điểm, nhưng cho rằng khi mở rộng sang hộ gia đình cần hết sức thận trọng.

Theo bà, giờ cao điểm buổi tối cũng chính là giờ sinh hoạt bình thường của phần lớn các gia đình: người lớn đi làm về, trẻ em đi học về, nấu cơm, tắm giặt, học tập, sử dụng điều hòa và các thiết bị thiết yếu.

"Một nhà máy có thể bố trí lại ca sản xuất, nhưng một gia đình thì rất khó chuyển bữa tối sang 11 giờ đêm hoặc bảo trẻ nhỏ đợi hết giờ cao điểm mới học, mới tắm", Báo Dân Trí dẫn lời phát biểu của Đại biểu Tạ Thị Yên.

Bà Yên đề nghị chưa áp dụng cách tính điện theo giờ đại trà ngay đối với tất cả hộ gia đình. Việc áp dụng phải căn cứ vào nhóm khách hàng, mức độ tiêu thụ, khả năng chuyển phụ tải sang giờ khác, điều kiện công tơ và hạ tầng kỹ thuật, đồng thời phải có lộ trình và đánh giá đầy đủ tác động trước khi mở rộng.

"Nếu thiết kế không kỹ thì một chính sách nhằm khuyến khích thay đổi hành vi sử dụng điện lại có thể làm tăng chi phí đối với những người không có khả năng thay đổi hành vi đó", bà nói.

Vietnamnet dẫn lời Đại biểu Trần Vũ Khiêm, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Quảng Trị, cho biết cử tri hiện nay rất quan tâm, lo lắng về áp lực tăng giá điện, đặc biệt là tác động của biểu giá theo thời gian sử dụng trong ngày đối với sinh hoạt và sản xuất nhỏ. Ông đồng tình với ý kiến của đại biểu Tạ Thị Yên và cho rằng việc áp dụng cơ cấu biểu giá điện theo thời gian trong ngày cho khách hàng sinh hoạt chỉ nên thực hiện thí điểm.

Theo ông, cần đánh giá tác động kỹ lưỡng đối với các hộ gia đình thu nhập thấp, đi kèm giải pháp hỗ trợ chuyển đổi thiết bị tiết kiệm điện.

Trở lại với khảo sát ý kiến tự nguyện về giá điện theo giờ, người trả lời cho biết trong giờ cao điểm buổi tối, từ 17h30 đến 22h30, việc gì họ dễ dịch chuyển và việc gì rất khó dịch chuyển sang giờ khác.

Theo đó, việc được chọn nhiều nhất là giặt và sấy quần áo, 39,5%. Khó chuyển nhất là nấu ăn tối, chỉ 15,8%. Ở chiều ngược lại, 26% nói hầu như không chuyển được việc nào. Những việc dời được phần lớn là máy móc chạy nền như giặt, bơm nước, sạc pin; còn bữa tối, vốn gắn với giờ cả nhà về, là thứ khó thay đổi nhất.

Nội dung: Trương Lương và cộng sự