Trong văn hóa phương Đông, cây xanh không chỉ có tác dụng tạo bóng mát, điều hòa không khí mà còn được xem là yếu tố ảnh hưởng đến phong thủy của ngôi nhà. Vì vậy, ngoài việc lựa chọn loại cây đẹp hay dễ chăm sóc, nhiều gia đình còn quan tâm đến ý nghĩa biểu tượng của từng loài cây.
Theo quan niệm dân gian, câu nói: "Trước nhà không trồng dâu, táo; sau nhà không trồng liễu, hòe" là lời nhắc nhở về cách bố trí cây cối nhằm giữ gìn vượng khí cho ngôi nhà.
Cây dâu
Đứng đầu danh sách là cây dâu. Trong tiếng Hán, chữ "dâu" có cách phát âm gần với chữ "tang" gợi liên tưởng đến tang tóc, chia ly. Chính vì sự đồng âm này mà nhiều người xưa cho rằng trồng cây dâu trước cửa sẽ mang đến điều không may.
Ngoài yếu tố ngôn ngữ, cây dâu còn gắn với nhiều quan niệm tâm linh. Trong dân gian, cành dâu từng được sử dụng để xua đuổi tà khí hoặc làm vật trừ tà. Điều này vô tình khiến nhiều người cho rằng bản thân cây dâu có mối liên hệ với thế giới tâm linh nên không phù hợp để trồng ngay trước cửa nhà – nơi được xem là "cửa" đón tài lộc và sinh khí.
Theo phong thủy, khu vực trước nhà cần rộng rãi, sáng sủa để thu hút năng lượng tích cực. Việc đặt một loại cây mang ý nghĩa biểu tượng không may ở vị trí này được cho là có thể cản trở vận khí của gia chủ.
Cây táo
Táo là loại cây cho quả ngon và giàu giá trị dinh dưỡng, nhưng trong một số quan niệm phong thủy dân gian, cây táo lại không được khuyến khích trồng ngay trước cửa.
Quan niệm của người xưa tránh trồng táo trước nhà.
Một số tài liệu phong thủy lý giải rằng cây táo thường có cành thấp, tán xum xuê, dễ che khuất lối đi và cản ánh sáng vào nhà. Theo nguyên lý phong thủy, cửa chính là nơi lưu thông khí. Nếu khu vực này bị che chắn bởi cây lớn hoặc cây có tán rậm sẽ khiến dòng khí lưu thông kém, ảnh hưởng đến sinh khí của ngôi nhà.
Bên cạnh đó, dân gian còn cho rằng cây táo nhiều gai ở một số giống, tượng trưng cho sự cản trở, dễ phát sinh mâu thuẫn hoặc những điều không thuận lợi trong cuộc sống. Vì vậy, người xưa thường tránh trồng táo ngay trước cửa mà lựa chọn những vị trí xa hơn trong khu vườn.
Cây liễu
Trong câu nói dân gian, cây liễu là loài cây được khuyên không nên trồng phía sau nhà.
Theo phong thủy, hình dáng mềm mại với những cành dài rủ xuống của cây liễu tượng trưng cho sự sa sút, buồn bã và thiếu sức sống. Nếu đặt phía sau nhà - vị trí được xem là điểm tựa của ngôi nhà - cây liễu được cho là làm suy yếu hậu vận và giảm sự vững chãi của gia đình.
Một số chuyên gia phong thủy còn cho rằng cành liễu luôn hướng xuống dưới tạo cảm giác năng lượng bị thất thoát thay vì nâng đỡ và tích tụ. Chính vì vậy, người xưa thường ưu tiên trồng phía sau nhà những cây có thân vững chắc, tán cao, tượng trưng cho sự bền vững và che chở.
Các chuyên gia văn hóa cho rằng phần lớn những quan niệm trên được hình thành từ kinh nghiệm sống của người xưa kết hợp với yếu tố biểu tượng trong phong thủy và ngôn ngữ. Đến nay, chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh việc trồng dâu, táo hay liễu có thể mang lại xui xẻo cho gia đình.
Khi lựa chọn cây trồng quanh nhà, gia chủ nên cân nhắc nhiều yếu tố thực tế như kích thước cây, hệ rễ, khả năng che chắn ánh sáng, mức độ an toàn đối với trẻ nhỏ và sự phù hợp với diện tích khuôn viên. Nếu quan tâm đến phong thủy, việc bố trí cây đúng vị trí, kết hợp giữ cho không gian thông thoáng, sạch sẽ vẫn được xem là yếu tố quan trọng hơn việc tuyệt đối kiêng kỵ một loài cây nào đó.
Minh Khang (t/h)