Một ngày giữa tháng 9 năm 2026, tại cảng Vũng Tàu, một khối thép cao bằng tòa nhà 15 tầng, nặng ngang 20 chiếc máy bay Boeing 777, sau khi được đưa lên xà lan đã bắt đầu hành trình hơn 15.000 km ra Biển Baltic bên trời Âu châu.
Pháo đài thép đó chính là Trạm biến áp ngoài khơi (OSS) "Made in Vietnam".
Chiến dịch đưa bốn trạm biến áp này lên xà lan (load-out) kéo dài 43 ngày đêm. Ảnh: PTSC M&C.
Đó không phải một, mà là bốn công trình như vậy - tổng cộng 16.000 tấn gồm cả 4 khung đỡ mô-đun - được người Việt chế tạo để sừng sững giữa vùng biển băng giá ngoài khơi Ba Lan, nơi khắc nghiệt bậc nhất châu Âu, thực hiện nhiệm vụ mang điện sạch về bờ.
Suốt gần hai năm từ tháng 11/2024 đến tháng 9/2026, hàng nghìn kỹ sư Việt Nam đã âm thầm biến một xưởng vốn chỉ quen làm giàn khoan dầu khí thành nơi sản xuất thiết bị điện gió đạt chuẩn khắt khe nhất thế giới.
Và lần đầu tiên trong lịch sử ngành công nghiệp nặng ngoài khơi Việt Nam, thành quả ấy không dừng lại ở châu Á, nó đang tiến thẳng vào châu Âu.
Ngày 12/9/2026, PTSC M&C - công ty con của Tổng công ty Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí (PTSC), thuộc Petrovietnam - công bố đã hoàn tất chế tạo 4 Trạm biến áp ngoài khơi (OSS) cho Dự án điện gió ngoài khơi Baltica 2 và đưa cả bốn lên xà lan rời cảng Vũng Tàu.
Bên trong bốn cỗ máy thép giữa biển Baltic
Baltica 2 là dự án điện gió ngoài khơi công suất khoảng 1,5 GW do Ørsted (Đan Mạch) và PGE (Ba Lan) phát triển, thuộc vùng biển Baltic của Ba Lan, nằm cách bờ biển Ba Lan khoảng 40 km. Khu phức hợp Baltica 2 sẽ có diện tích khoảng 190km2.
Dự kiến Baltica 2 sẽ đi vào hoạt động năm 2027 và cung cấp năng lượng xanh cho 2,4 triệu hộ gia đình, đồng thời giảm lượng khí thải CO2 xuống 5 triệu tấn mỗi năm.
Toàn bộ điện năng từ 107 turbine Siemens Gamesa loại SG 14-222 DD sẽ được gom qua hệ thống cáp ngầm 66 kV nối các turbine, dẫn về bốn trạm biến áp OSS để nâng áp rồi truyền vào bờ qua các tuyến cáp xuất 275 kV cách điện XLPE.
Cận cảnh 1 trạm biến áp ở ngoài khơi. Ảnh: Baltica 2
Mỗi trạm OSS, khi lắp đặt hoàn chỉnh ngoài khơi, cao khoảng 45 mét và nặng xấp xỉ 3.000 tấn - tương đương một tòa nhà 15 tầng đặt giữa biển.
Bên trong mỗi trạm là hai máy biến áp công suất 225 MVA, cùng hệ thống thiết bị trung và cao thế, SCADA, điều khiển và viễn thông do Semco Maritime cùng các nhà thầu phụ ISC Consulting Engineers và Hyundai Electric thiết kế, cung cấp.
Việc nâng hạ những khối thiết bị siêu trường siêu trọng này đòi hỏi hệ thống cần cẩu chuyên dụng do công ty Ba Lan PROTEA cung cấp, với hàng chục lượt cẩu hạng nặng được thực hiện an toàn trong suốt quá trình lắp đặt.
Phần kết cấu thép chính - thân trạm, khung đỡ mô-đun - được PTSC M&C đảm nhận chế tạo, lắp đặt và chạy thử ngay tại khu công nghiệp ở Vũng Tàu, trước khi đưa lên xà lan.
Cách làm này giúp toàn bộ hệ thống điện cao áp được đấu nối và kiểm tra kỹ trên bờ, loại bỏ sớm phần lớn lỗi kỹ thuật thay vì để phát sinh khi thi công thực địa giữa biển Baltic - nơi điều kiện thời tiết khắc nghiệt hơn nhiều so với ngoài khơi Việt Nam.
Bài toán khó nhất: Một lớp sơn phải "sống" được nhiều thập kỷ
Thách thức kỹ thuật lớn nhất không nằm ở thép hay thiết bị điện, mà ở lớp sơn bảo vệ kết cấu. Công trình được chế tạo trong khí hậu nhiệt đới gió mùa của Việt Nam, nhưng phải chịu đựng được môi trường băng giá và độ ăn mòn cao của biển Baltic trong suốt nhiều thập kỷ vận hành.
Baltica 2 sẽ lắp đặt 107 turbine. Ảnh: Caleder
Để đáp ứng yêu cầu này, khoảng 120.000 m² bề mặt kết cấu - tương đương diện tích 17 sân bóng đá - được xử lý sơn phủ trong môi trường kiểm soát nghiêm ngặt về độ ẩm và thông gió, trải qua quy trình nghiệm thu khắt khe qua hai mùa mưa bão liên tiếp tại Việt Nam.
Khu phức hợp Baltica 2 sẽ có diện tích khoảng 190km2. Ảnh: PGE
Về tiến độ, gói thầu EPC được ký năm 2023, lễ cắt thép đầu tiên diễn ra ngày 27/11/2024, và chiến dịch đưa bốn công trình lên xà lan (load-out) kéo dài 43 ngày đêm để hoàn tất vào tháng 9/2026. Vào giai đoạn cao điểm, dự án huy động hơn 2.000 kỹ sư, công nhân cùng hệ thống nhà thầu phụ, được điều phối song song với bảy dự án lớn khác tại cùng bãi chế tạo - trong khi vẫn giữ được mốc an toàn 5 triệu giờ công không xảy ra tai nạn gây mất ngày công.
Dù vậy, đây mới là mốc hoàn thành chế tạo và vận chuyển, chưa phải vận hành thực tế. Công tác lắp đặt, đấu nối ngoài khơi Ba Lan mới bắt đầu từ tháng 11/2026, và toàn bộ hệ thống truyền tải của Baltica 2 dự kiến sẵn sàng vận hành thương mại vào cuối năm 2027, khi đó mới có thể cấp điện cho khoảng 2,4 triệu hộ dân Ba Lan.
Nếu giai đoạn lắp đặt biển và vận hành thương mại diễn ra đúng kế hoạch, Baltica 2 có thể trở thành hồ sơ năng lực để PTSC M&C cạnh tranh những gói thầu OSS quy mô lớn hơn tại châu Âu, mở rộng vai trò của công nghiệp năng lượng Việt Nam trong chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi toàn cầu - một sân chơi vốn lâu nay gần như chỉ có tên các nhà thầu Bắc Âu.
Tham khảo: Tạp chí Kinh tế tài chính, Power Technology
Trang Ly