Khi thời tiết chuyển dần sang se lạnh, độ ẩm giảm khiến da dễ khô ráp, môi nứt nẻ. Nhiều người cũng nhận thấy tóc rụng nhiều hơn, cơ thể uể oải, tay chân lạnh và sắc mặt kém tươi tắn.
Trong quan niệm dưỡng sinh của y học cổ truyền phương Đông, mùa thu là thời điểm cần chú trọng chăm sóc cơ thể, điều chỉnh chế độ ăn uống để thích nghi với sự thay đổi của thời tiết. Trong đó, những thực phẩm như táo đỏ, long nhãn, đậu đỏ và a giao thường được nhắc đến với công dụng bồi bổ khí huyết, dưỡng âm và làm dịu tình trạng khô hanh.
Đây đều là những nguyên liệu quen thuộc, có thể chế biến thành nhiều món ăn, thức uống khác nhau. Tuy nhiên, cần hiểu rằng không có thực phẩm nào giúp "tạo máu" vượt trội hoặc khiến phụ nữ trẻ lâu chỉ nhờ ăn thường xuyên. Sức khỏe và sắc diện còn phụ thuộc vào chất lượng giấc ngủ, chế độ dinh dưỡng, hoạt động thể chất, nội tiết và tình trạng bệnh lý nếu có.
1. Táo đỏ: Nguyên liệu quen thuộc trong các món ăn bồi bổ
Táo đỏ từ lâu đã xuất hiện trong nhiều món chè, trà và canh hầm của người Trung Quốc. Loại quả này có vị ngọt, thường được dùng kết hợp với kỷ tử, long nhãn hoặc trứng để tạo thành những món ăn phù hợp với thời tiết se lạnh.
Theo y học cổ truyền, táo đỏ có tính ôn, vị ngọt, được cho là có tác dụng bổ trung ích khí, dưỡng huyết và an thần. Táo đỏ cũng thường được sử dụng trong các bài thuốc và món ăn với mục đích bồi bổ tỳ vị.
Xét về dinh dưỡng, táo đỏ cung cấp carbohydrate, chất xơ và một số vitamin, khoáng chất. Tuy nhiên, nếu xét riêng hàm lượng sắt, táo đỏ khô không phải nguồn thực phẩm nổi bật. Theo số liệu được bài viết gốc dẫn ra, 100 g táo đỏ khô chứa khoảng 2 mg sắt, thấp hơn đáng kể so với gan lợn.
Vì vậy, không nên xem táo đỏ là thực phẩm có thể điều trị thiếu máu. Giá trị của loại quả này nằm ở khả năng bổ sung năng lượng, chất xơ và tạo sự đa dạng cho khẩu phần ăn.
2. Long nhãn: Bổ sung năng lượng, thích hợp dùng trong các món chè và trà
Long nhãn là phần cùi quả nhãn được sấy hoặc phơi khô, có vị ngọt đậm, thường được dùng để nấu chè, pha trà hoặc hầm cùng các nguyên liệu khác.
Theo y học cổ truyền, long nhãn có tác dụng bổ ích tâm tỳ, dưỡng huyết và an thần. Loại nguyên liệu này thường được sử dụng trong các món ăn dành cho người cần bồi bổ, nhất là khi cơ thể mệt mỏi hoặc ngủ không ngon theo cách lý giải của Đông y.
Long nhãn khô chứa đường tự nhiên, carbohydrate và một số vi chất. Nhờ hàm lượng đường tương đối cao, loại quả này có thể cung cấp năng lượng nhanh. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa long nhãn có thể trực tiếp làm tăng lượng máu hoặc điều trị chứng mất ngủ.
Với người thường xuyên mệt mỏi, chóng mặt, hồi hộp hoặc khó ngủ kéo dài, việc xác định nguyên nhân vẫn quan trọng hơn tự bổ sung các món ăn bồi bổ.
3. Đậu đỏ: Bổ sung chất xơ và sắt từ thực vật
Đậu đỏ là thực phẩm quen thuộc trong nhiều món chè, cháo và súp. Ngoài hương vị dễ ăn, loại đậu này còn cung cấp protein thực vật, chất xơ, carbohydrate và một số khoáng chất, trong đó có sắt.
Theo bài viết gốc, 100 g đậu đỏ chứa khoảng 7,4 mg sắt. Tuy nhiên, cần lưu ý hàm lượng thực tế có thể thay đổi tùy giống đậu, cách chế biến và trạng thái cân đo. Sắt từ thực vật cũng thường được cơ thể hấp thu kém hơn sắt có trong thịt và một số thực phẩm động vật.
Dù vậy, đậu đỏ vẫn là lựa chọn đáng cân nhắc trong chế độ ăn đa dạng, đặc biệt với người muốn tăng cường nguồn protein thực vật và chất xơ.
Theo y học cổ truyền, đậu đỏ có tính bình, được cho là có tác dụng kiện tỳ, lợi thủy và trừ thấp. Trong các món ăn dân gian, đậu đỏ thường được kết hợp với táo đỏ nhằm tạo nên những món chè hoặc canh có vị ngọt tự nhiên.
4. A giao: Vị thuốc cổ truyền được dùng trong các bài thuốc bổ huyết
Khác với ba nguyên liệu có thể dễ dàng tìm thấy trong căn bếp gia đình, a giao là một dược liệu được sử dụng trong y học cổ truyền Trung Quốc. Nguyên liệu này được chế biến từ da lừa, nấu thành dạng cao gelatin.
Theo lý luận Đông y, a giao có vị ngọt, tính bình, được sử dụng với mục đích bổ huyết, cầm máu, dưỡng âm và nhuận phế. Dược liệu này thường được nhắc đến trong các bài thuốc cổ truyền dành cho những trường hợp được mô tả là huyết hư hoặc âm hư.
Trong thời tiết hanh khô, nhiều người có thể gặp tình trạng da khô, môi nứt nẻ, khô họng hoặc ho. Tuy nhiên, không nên mặc nhiên cho rằng những triệu chứng này xuất phát từ thiếu khí huyết hoặc có thể được cải thiện nhờ sử dụng a giao.
Cũng cần phân biệt công dụng theo y học cổ truyền với hiệu quả điều trị đã được chứng minh bằng nghiên cứu lâm sàng hiện đại. A giao không phải thực phẩm bắt buộc trong chế độ ăn và không thể thay thế thuốc điều trị khi người bệnh bị thiếu máu hoặc mắc bệnh lý khác.
Bài viết gốc gợi ý sử dụng a giao khoảng 2-3 lần mỗi tuần, kết hợp với đảng sâm, hoàng kỳ và thịt nạc. Tuy nhiên, đây là công thức bồi bổ theo truyền thống, không phải khuyến nghị có thể áp dụng cho tất cả mọi người. Người đang dùng thuốc, có bệnh nền, đang mang thai hoặc có nhu cầu sử dụng dược liệu nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Muốn da dẻ tươi tắn, phụ nữ cần chú ý điều gì?
Bốn nguyên liệu trên đều có thể góp mặt trong chế độ ăn, nhưng không có cơ sở để khẳng định cứ ăn chúng ba lần mỗi tuần thì phụ nữ sẽ có làn da hồng hào hoặc giữ được vẻ ngoài trẻ trung ở tuổi 50.
Muốn duy trì sức khỏe và sắc diện, điều quan trọng là xây dựng chế độ dinh dưỡng cân bằng, đáp ứng đủ nhu cầu năng lượng, protein, sắt và các vi chất cần thiết.
Đối với người có nguy cơ thiếu sắt, các thực phẩm như thịt nạc, cá, hải sản, trứng và các loại đậu có thể góp phần cung cấp dưỡng chất. Khi ăn thực phẩm giàu sắt từ thực vật, có thể kết hợp với rau củ hoặc trái cây giàu vitamin C để hỗ trợ hấp thu sắt.
Bên cạnh đó, ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên, uống đủ nước và chăm sóc da phù hợp với thời tiết cũng góp phần duy trì sức khỏe tổng thể.
Đặc biệt, phụ nữ có biểu hiện mệt mỏi kéo dài, da xanh xao, chóng mặt, tim đập nhanh hoặc khó thở khi gắng sức nên đi khám để tìm nguyên nhân. Thiếu máu có thể liên quan đến thiếu sắt, thiếu vitamin, mất máu hoặc nhiều bệnh lý khác; chỉ thay đổi chế độ ăn mà không xác định nguyên nhân có thể khiến việc điều trị bị chậm trễ.
(Ảnh minh họa: Internet)
(Nguồn: Sohu)
Diệp Lục