1. Mua nhà xong, khoản tiền dành dụm gần như về 0
Đây là dấu hiệu dễ nhận ra nhất nhưng nhiều người vẫn bỏ qua. Bạn có 1,5 tỷ đồng và tìm được căn nhà giá 2,5 tỷ đồng. Với khoản tiền có sẵn, bạn nghĩ mình có thể dùng 1,5 tỷ đồng làm tiền trả trước và vay phần còn lại.
Nhưng nếu toàn bộ 1,5 tỷ đồng được đưa vào căn nhà, sau ngày nhận nhà bạn gần như không còn khoản tiền mặt đáng kể.
Trong khi đó, mua nhà thường không kết thúc ở giá căn hộ. Có thể còn chi phí sửa sang, nội thất, chuyển nhà, phí quản lý, bảo trì, thuế phí hoặc những khoản phát sinh tùy loại bất động sản. Quan trọng hơn, cuộc sống vẫn cần một khoản tiền dự phòng cho những chuyện không báo trước.
Một căn nhà khiến bạn có tài sản nhưng không còn tiền mặt chưa chắc là một quyết định tài chính khỏe mạnh.
Nếu để mua nhà mà phải dùng gần hết tiền tiết kiệm, hãy thử tính lại phương án: sau khi trả tiền nhà, mình còn đủ tiền để sống và xử lý một khoản chi bất ngờ hay không?
Ảnh minh hoạ Pinterest
2. Khoản tiền phải trả cho căn nhà khiến mỗi tháng quá căng
Đây là chỗ nhiều người chỉ nhìn vào việc ngân hàng có cho vay hay không.
Giả sử một gia đình có thu nhập 50 triệu đồng/tháng và khoản vay mua nhà khiến họ phải trả 20 triệu đồng mỗi tháng. Trên giấy tờ, khoản vay vẫn có thể nằm trong khả năng chi trả. Nhưng nếu gia đình này còn tiền học của con, tiền thuê nhà trong thời gian chờ nhận nhà, tiền ăn uống, bảo hiểm, hỗ trợ bố mẹ và các khoản chi cố định khác, 20 triệu đồng có thể tạo ra áp lực rất lớn.
Chưa kể lãi suất khoản vay có thể thay đổi theo thời gian tùy hợp đồng và chính sách của ngân hàng.
Vì vậy, đừng chỉ hỏi “mỗi tháng trả ngân hàng bao nhiêu?”. Hãy tính cả chi phí thực tế để sống trong căn nhà đó, rồi xem sau tất cả các khoản này, gia đình còn bao nhiêu tiền để tiết kiệm và xử lý những tình huống bất ngờ.
Nếu mỗi tháng đều phải trông chờ vào thưởng, làm thêm hoặc cắt gần hết các khoản tiết kiệm để trả tiền nhà, có thể bạn đang mua căn nhà vượt quá sức chịu đựng của dòng tiền.
3. Thu nhập hiện tại chưa đủ chắc chắn để gánh một khoản nợ dài hạn
Mua nhà khác với mua một món đồ có thể bán hoặc ngừng sử dụng khi thấy không phù hợp. Khoản vay mua nhà thường kéo dài nhiều năm, vì vậy điều cần nhìn không chỉ là thu nhập hôm nay mà là khả năng duy trì dòng tiền trong những năm tiếp theo.
Nếu thu nhập của bạn phụ thuộc lớn vào thưởng, hoa hồng hoặc một công việc đang có nhiều thay đổi, hãy thận trọng khi nhận thêm một khoản nợ dài hạn. Đặc biệt, đừng lấy tháng có thu nhập cao nhất để tính khả năng trả nợ.
Hãy thử đặt một kịch bản xấu hơn: nếu thu nhập giảm trong vài tháng, bạn có còn trả được khoản vay mà không phải vay thêm hoặc bán tài sản khác không? Một khoản vay vừa sức không phải là khoản vay mà bạn trả được trong tháng tốt nhất, mà là khoản vay bạn vẫn có thể xoay xở khi mọi thứ không thuận lợi.
Ảnh minh hoạ Pinterest
4. Bạn vẫn còn quá nhiều điều chưa chắc chắn về căn nhà
Nếu đã bỏ ra một khoản tiền rất lớn, “cũng được” chưa phải là lý do đủ tốt để mua nhà. Một căn nhà có thể đẹp trên ảnh nhưng khi xem trực tiếp lại có vấn đề về hướng nắng, tiếng ồn, chỗ đỗ xe, khoảng cách đi làm, tiện ích xung quanh hoặc chất lượng xây dựng. Có những thứ chỉ nhận ra sau khi đã đến tận nơi và dành đủ thời gian tìm hiểu.
Vì vậy, đừng vội xuống tiền chỉ vì một căn nhà đang có mức giá vừa khả năng hoặc người bán nói rằng “đang có người khác hỏi”. Hãy xem nhà vào những thời điểm khác nhau trong ngày, tìm hiểu khu vực xung quanh, kiểm tra tình trạng căn nhà, phí quản lý, chỗ đỗ xe, pháp lý và những khoản chi có thể phát sinh.
Quan trọng nhất, hãy tự hỏi: “Nếu không có áp lực phải mua ngay, mình có thực sự chọn căn nhà này không?” Nếu câu trả lời vẫn là “chưa biết”, có thể bạn chưa nên ký.
5. Bạn mua vì sợ sau này sẽ không mua nổi
Giá nhà tăng, người quen lần lượt mua nhà, môi giới nói “căn này không chốt nhanh là mất”... tất cả đều có thể khiến bạn cảm thấy phải mua ngay, dù kế hoạch tài chính của mình chưa thực sự sẵn sàng.
Nhưng giá nhà trong tương lai là thứ không ai có thể chắc chắn. Còn khoản vay, tiền lãi và số tiền phải trả hàng tháng là những con số bạn biết ngay từ lúc ký hợp đồng.
Nếu phải vay vượt khả năng chỉ vì sợ giá tăng tiếp, hoặc mua một căn nhà chưa thực sự phù hợp chỉ vì sợ bỏ lỡ cơ hội, bạn đang để nỗi sợ bỏ lỡ quyết định một khoản tiền có thể ảnh hưởng đến mình trong hàng chục năm.
Mua nhà là quyết định dài hạn, vì vậy đừng để câu hỏi “nếu không mua bây giờ thì sao?” lấn át câu hỏi quan trọng hơn: “mua căn nhà này có thực sự phù hợp với mình không?”
Không có một mức thu nhập chung để nói bạn đã “đủ tiền mua nhà”
Một người kiếm 40 triệu đồng/tháng có thể mua nhà phù hợp, trong khi người kiếm 70 triệu đồng vẫn chưa nên mua nếu đang có nhiều khoản nợ hoặc chi phí gia đình lớn. Điều quan trọng hơn là sau khi mua, bạn còn bao nhiêu tiền mỗi tháng cho sinh hoạt, tiết kiệm và những khoản phát sinh.
Trước khi quyết định, hãy thử tính theo công thức đơn giản: thu nhập hàng tháng - chi phí sinh hoạt - các khoản nợ khác - chi phí nhà ở - khoản tiết kiệm cần duy trì = số tiền còn lại mỗi tháng.
Nếu con số cuối cùng gần như bằng 0, căn nhà đó có thể đang quá sức, ngay cả khi ngân hàng vẫn chấp nhận khoản vay.
Mua nhà là một quyết định dài hạn, vì vậy “mua được” và “sống thoải mái sau khi mua” là hai chuyện khác nhau. Nếu đang có một trong 5 dấu hiệu trên, chờ thêm một thời gian để tăng tiền dự phòng, ổn định thu nhập hoặc tìm một căn nhà vừa sức hơn có thể đáng giá hơn việc cố mua thật sớm.
Hà Nguyên