Chỉ cần dành vài phút lướt mạng xã hội, bạn có thể bắt gặp hàng loạt căn nhà tông trắng - be, chiếc tủ chỉ còn vài bộ quần áo, căn bếp không có một món đồ thừa hay những video "dọn bỏ 100 món đồ trong 30 ngày".
Nhìn vào đó, nhiều người lập tức có cảm giác căn nhà của mình quá bừa bộn, tủ quần áo quá đầy, cuộc sống quá rối.
Thế là một vòng xoáy mới bắt đầu: bỏ đồ, mua đồ mới, sắp xếp lại, tiếp tục bỏ, rồi lại mua thêm những món "đúng tinh thần tối giản".
Điều đáng nói là tối giản không sai. Cái dễ sai nằm ở cách chúng ta tiếp nhận một phiên bản đã được chỉnh sửa rất đẹp trên mạng xã hội.
Dưới đây là 7 cái bẫy phổ biến.
1. Tưởng tối giản nghĩa là phải vứt thật nhiều đồ
Một trong những nội dung phổ biến nhất về tối giản là các video "declutter" - dọn bỏ hàng chục, thậm chí hàng trăm món đồ trong một lần.
Xem nhiều, người ta rất dễ hình thành suy nghĩ: Nhà càng ít đồ thì càng tối giản. Thực tế, việc loại bỏ đồ chỉ có ý nghĩa khi món đồ đó thực sự không còn phục vụ cuộc sống.
Một chiếc áo mặc đều đặn suốt 5 năm không phải "đồ thừa". Một bộ nồi đủ 5 chiếc cũng chẳng có gì sai nếu gia đình sử dụng thường xuyên.
Ngược lại, nếu chỉ vì muốn căn nhà trông giống ảnh trên mạng mà vứt bỏ đồ vẫn dùng tốt, vài tháng sau bạn hoàn toàn có thể phải mua lại.
Khi đó, tối giản không giúp tiết kiệm. Nó chỉ biến thành một vòng mua - bỏ - mua mới.
2. Mua cả đống đồ để… bắt đầu sống tối giản
Đây có lẽ là nghịch lý thú vị nhất của lối sống tối giản thời mạng xã hội.
- Muốn tủ quần áo tối giản? Mua một loạt móc treo đồng màu.
- Muốn căn bếp tối giản? Mua hộp thủy tinh đồng bộ, lọ gia vị mới, khay chia ngăn kéo.
- Muốn bàn làm việc tối giản? Đổi bàn, đổi đèn, đổi hộp đựng bút.
- Muốn mặc tối giản? Thay gần như toàn bộ tủ quần áo bằng áo trắng, quần be và những món "basic".
Không ít người cuối cùng đã chi một khoản đáng kể chỉ để tạo ra hình ảnh của sự tối giản. Trong khi nguyên tắc tài chính đơn giản nhất của tối giản lại là: Dùng hết những gì đang có trước khi nghĩ tới việc mua thêm.
Nếu một chiếc hộp nhựa cũ vẫn đựng được đồ ăn, bạn không bắt buộc phải đổi sang 10 chiếc hộp thủy tinh giống nhau chỉ vì căn bếp trên mạng trông đẹp hơn.
3. Tưởng nhà phải đẹp như ảnh Pinterest mới gọi là tối giản
Trên mạng xã hội, tối giản thường có một "giao diện" khá quen thuộc: tường sáng màu, nội thất gỗ, ít đồ trang trí, bàn bếp trống trơn, quần áo màu trung tính.
Nhưng đó là phong cách thẩm mỹ, không phải tiêu chuẩn của tối giản. Một căn nhà có nhiều màu sắc vẫn có thể tối giản nếu mọi đồ vật đều hữu ích. Một người sở hữu 50 cuốn sách vẫn có thể sống tối giản nếu đọc và trân trọng chúng.
Ngược lại, căn hộ chỉ có vài món nội thất nhưng chủ nhà liên tục thay bàn ghế theo xu hướng chưa chắc đã thực sự tối giản.
Sai lầm xuất hiện khi chúng ta nhầm "trông tối giản" với "sống tối giản".
Cái đầu tiên dành cho thị giác. Cái thứ hai liên quan tới cách sử dụng tiền bạc, thời gian và đồ vật.
4. Biến số lượng đồ sở hữu thành một cuộc thi
"Tôi chỉ có 30 món quần áo."
"Nhà tôi chỉ có 2 cái nồi."
"Tôi bỏ 200 món trong một tháng."
Những con số kiểu này rất hấp dẫn trên mạng xã hội vì chúng tạo cảm giác rõ ràng và dễ so sánh. Nhưng nếu bắt đầu áp chúng lên cuộc sống của mình, tối giản rất dễ trở thành một cuộc thi.
- Một người sống một mình tất nhiên cần ít đồ hơn gia đình có hai con nhỏ.
- Một người làm việc tại nhà có thể cần nhiều thiết bị hơn người làm hoàn toàn tại văn phòng.
Người thích nấu ăn có thể cần 10 chiếc nồi, chảo. Người ăn ngoài thường xuyên có thể chỉ cần hai. Không tồn tại con số "chuẩn" cho một cuộc sống tối giản. Số lượng ít nhất không phải mục tiêu. Số lượng phù hợp mới là mục tiêu.
5. Cắt cả những khoản khiến cuộc sống dễ chịu hơn
Khi tối giản được kéo sang tài chính cá nhân, một số người bắt đầu nghĩ rằng mọi khoản chi không phục vụ nhu cầu sinh tồn đều là lãng phí.
- Cà phê phải bỏ.
- Du lịch phải giảm.
- Quần áo phải mua ít nhất có thể.
- Ăn ngoài cũng nên hạn chế tuyệt đối.
Cách sống này có thể khiến chi tiêu giảm trong ngắn hạn nhưng lại rất dễ tạo cảm giác bị tước đoạt.
Tối giản tài chính không có nghĩa là tiêu ít nhất có thể. Nó là việc cắt những khoản không mang lại giá trị để có nhiều tiền hơn cho những khoản thực sự quan trọng.
Một người có thể không mua quần áo suốt sáu tháng nhưng vẫn dành tiền đi du lịch. Người khác có thể bỏ đồ trang trí nhưng sẵn sàng chi cho thực phẩm tốt.
Đó vẫn là tối giản.
Nếu mọi niềm vui đều bị xem là "chi tiêu thừa", rất có thể bạn không còn tối giản nữa mà đang chuyển sang ép mình.
6. Dọn đồ thay vì giải quyết nguyên nhân khiến cuộc sống rối
Có một lý do khiến các video dọn nhà gây nghiện: Kết quả xuất hiện ngay lập tức.
- Một ngăn kéo lộn xộn sau 10 phút có thể trở nên sạch sẽ.
- Một tủ quần áo chật cứng sau vài giờ có thể chỉ còn một nửa.
Cảm giác kiểm soát ấy rất dễ chịu nhưng đôi khi vấn đề không nằm ở số lượng đồ.
- Bạn liên tục mua quần áo vì stress.
- Bạn đặt hàng online vì buồn chán.
- Bạn chất đầy đồ ăn vì thường xuyên lo thiếu.
- Bạn mua dụng cụ học tập nhưng lại không có thời gian học.
Nếu chỉ dọn đồ mà không thay đổi hành vi phía sau, đồ đạc sẽ quay trở lại. Ba tháng sau, tủ lại đầy. Sáu tháng sau, căn bếp lại chật.
Tối giản thực sự không bắt đầu từ thùng rác. Nó bắt đầu từ câu hỏi: Vì sao mình liên tục mang những thứ này vào nhà?
7. Biến tối giản thành một tiêu chuẩn để tự phán xét bản thân
Đây có lẽ là cái bẫy khó nhận ra nhất.
Ban đầu bạn tìm đến tối giản để cuộc sống nhẹ hơn. Nhưng càng xem nhiều nội dung, bạn càng thấy mình chưa đủ tốt.
- Nhà vẫn còn nhiều đồ.
- Tủ quần áo chưa đẹp.
- Bạn vẫn mua linh tinh.
- Bạn vẫn có một ngăn kéo hỗn loạn.
- Bạn vẫn giữ những món đồ chẳng có công dụng gì ngoài lý do… thích chúng.
Từ một công cụ giúp giảm áp lực, tối giản lại trở thành một tiêu chuẩn mới để tạo áp lực. Trong khi thực tế, một căn nhà đang được sống bên trong không thể lúc nào cũng giống phòng mẫu.
- Có trẻ nhỏ thì đồ chơi sẽ xuất hiện.
- Có người nấu ăn thì bếp sẽ có lúc bừa.
- Có sở thích thì sẽ có những món đồ chẳng thật sự "thiết yếu".
Cuộc sống không cần phải được tối ưu tới mức hoàn hảo.
Tối giản tốt nhất là phiên bản khiến bạn ít phải nghĩ về tối giản
Một dấu hiệu khá thú vị của người thực sự sống tối giản lâu năm là họ thường không còn quá bận tâm tới việc mình có đang "đủ tối giản" hay không.
- Họ đơn giản chỉ mua ít hơn vì biết mình cần gì.
- Họ giữ đồ lâu hơn vì không chạy theo xu hướng.
- Họ bỏ những thứ không dùng nhưng cũng không vứt đồ chỉ để đạt một con số đẹp.
- Họ có thể có một căn nhà không hoàn hảo, một tủ đồ chẳng đồng màu và vài món đồ hoàn toàn vô dụng về mặt công năng nhưng lại khiến họ vui.
Đó có lẽ mới là điểm cuối thú vị nhất của tối giản: không phải sở hữu ít đồ nhất, mà là để đồ vật chiếm ít không gian nhất trong tâm trí mình.
Bởi nếu mỗi ngày bạn vẫn phải nhìn quanh xem còn thứ gì để bỏ, đếm xem mình có bao nhiêu món đồ và tự trách vì vừa mua thêm một chiếc áo, thì rất có thể tối giản đã trở thành một dạng áp lực mới.
Và lúc ấy, thứ cần được tối giản trước tiên có khi lại chính là… những quy tắc về tối giản mà chúng ta học được trên mạng xã hội.
Thảo Nguyễn