Từ ghi chép chi tiêu, lập danh sách trước khi mua sắm đến chờ một ngày trước khi chốt đơn, nhiều bí quyết giữ tiền đã có từ lâu nhưng vẫn rất hữu ích. Trong thời đại thanh toán một chạm và mua sắm trực tuyến, đôi khi chính những thói quen đơn giản này lại giúp chúng ta kiểm soát túi tiền tốt hơn.
1. Lập danh sách trước khi đi mua sắm
Đây là một trong những mẹo tiết kiệm quen thuộc nhất, đặc biệt với những người thường xuyên đi chợ hoặc siêu thị. Trước khi ra khỏi nhà, hãy dành vài phút kiểm tra những thứ đang có và ghi lại các món thực sự cần mua.
Việc này nghe có vẻ đơn giản nhưng giúp hạn chế một tình huống rất phổ biến: ban đầu chỉ định mua vài món thiết yếu, nhưng sau khi đi một vòng lại mang về thêm cả túi đồ vì thấy sản phẩm đang giảm giá, có bao bì đẹp hoặc được đặt ở vị trí dễ nhìn.
Khi đã có danh sách, bạn sẽ có một căn cứ để cân nhắc mỗi khi muốn thêm món đồ ngoài dự tính. Không có nghĩa là phải từ chối mọi thứ phát sinh, nhưng ít nhất bạn sẽ có thêm một nhịp suy nghĩ xem món đồ đó có thực sự cần thiết hay không. Đặc biệt với những lần mua sắm lớn, việc xác định trước ngân sách và danh sách sản phẩm còn giúp tránh tình trạng mua quá nhiều thực phẩm rồi để hỏng hoặc hết hạn.
Ảnh minh hoạ Pinterest
2. Chờ 24 giờ trước khi mua một món đồ đắt tiền
Một món đồ vừa mắt, một chương trình giảm giá có thời hạn hay lời giới thiệu hấp dẫn từ người bán đều có thể khiến chúng ta muốn quyết định ngay. Tuy nhiên, cảm giác hào hứng khi mua sắm thường không kéo dài lâu bằng khoản tiền đã bỏ ra.
Một nguyên tắc khá hữu ích là tạm hoãn quyết định mua những món đồ có giá trị đáng kể trong ít nhất 24 giờ. Trong khoảng thời gian đó, hãy tự hỏi mình có thực sự cần món đồ này không, có lựa chọn nào phù hợp hơn không và nếu không mua ngay thì cuộc sống có bị ảnh hưởng gì không.
Với những món đồ giá trị lớn như điện thoại, đồ điện tử, nội thất hay thiết bị gia dụng, thời gian cân nhắc có thể kéo dài vài ngày. Khi không còn bị cuốn theo cảm giác thích thú ban đầu, chúng ta thường đánh giá rõ hơn về công năng, mức giá và tần suất sử dụng thực tế.
Mẹo này đặc biệt hữu ích khi mua hàng trực tuyến, nơi việc đặt hàng chỉ mất vài thao tác. Một khoảng dừng ngắn đôi khi đủ để tránh một quyết định mà sau đó bạn phải mất nhiều tháng mới quên được khoản tiền đã chi.
3. Ghi lại các khoản chi tiêu, kể cả những khoản nhỏ
Trước đây, nhiều người có thói quen ghi chép thu chi vào một cuốn sổ. Hiện tại, chúng ta có thể dùng ứng dụng ngân hàng, bảng tính hoặc ứng dụng quản lý tài chính, nhưng nguyên tắc cơ bản vẫn không thay đổi: muốn kiểm soát tiền, trước hết phải biết tiền đang đi đâu.
Không ít người có thể nhớ khá rõ những khoản mua sắm lớn trong tháng nhưng lại khó hình dung tổng số tiền đã dành cho cà phê, đồ ăn giao tận nơi, phí vận chuyển hay những lần mua sắm nhỏ phát sinh. Từng khoản có thể không đáng kể, nhưng khi lặp lại thường xuyên, chúng có thể chiếm một phần ngân sách lớn hơn dự tính.
Việc ghi chép không nhất thiết phải quá chi tiết hay mất nhiều thời gian. Chỉ cần phân loại các khoản chính như ăn uống, đi lại, mua sắm, hóa đơn và giải trí, sau một tháng bạn đã có cái nhìn tương đối rõ về thói quen chi tiêu của mình.
Điều quan trọng không phải là ghi lại để tự trách bản thân vì đã tiêu tiền, mà là tìm ra những khoản chưa thực sự cần thiết. Có người nhận ra mình đang trả phí cho nhiều dịch vụ ít sử dụng, có người phát hiện tiền giao đồ ăn chiếm tỷ trọng quá lớn. Khi biết chính xác vấn đề nằm ở đâu, việc điều chỉnh ngân sách sẽ dễ dàng hơn nhiều.
Ảnh minh hoạ Pinterest
4. Trích tiền tiết kiệm ngay khi nhận lương
Một lời khuyên đã được nhắc đến qua nhiều thế hệ nhưng vẫn rất đáng áp dụng là hãy tiết kiệm trước khi bắt đầu chi tiêu, thay vì đợi đến cuối tháng xem còn dư bao nhiêu.
Nếu toàn bộ tiền lương đều nằm chung trong một tài khoản, chúng ta rất dễ xem số dư đó là khoản tiền có thể sử dụng. Những món đồ muốn mua, những cuộc hẹn phát sinh hay các chương trình khuyến mãi có thể lần lượt lấy đi một phần ngân sách. Đến cuối tháng, khoản tiền dự định tiết kiệm đôi khi chỉ còn lại rất ít.
Cách làm đơn giản hơn là xác định trước một khoản phù hợp với thu nhập và chuyển sang tài khoản tiết kiệm riêng ngay khi nhận lương. Số tiền còn lại mới được dùng cho sinh hoạt, hóa đơn và các nhu cầu khác. Tỷ lệ tiết kiệm không nhất thiết phải cố định ở một mức cao, nhất là với người đang có nhiều khoản phải chi. Điều quan trọng là duy trì được thói quen đều đặn và điều chỉnh theo khả năng thực tế.
Khi thu nhập tăng, bạn cũng có thể cân nhắc tăng dần khoản tiết kiệm thay vì lập tức nâng mức chi tiêu tương ứng. Nhờ vậy, việc tăng thu nhập mới thực sự tạo ra sự cải thiện về tình hình tài chính.
5. Tận dụng những gì đang có trước khi mua mới
Một cách tiết kiệm rất đơn giản là kiểm tra lại những thứ mình đang sở hữu trước khi quyết định mua thêm. Điều này đặc biệt hữu ích với quần áo, mỹ phẩm, đồ gia dụng, thực phẩm và các thiết bị điện tử.
Chẳng hạn, trước khi đi siêu thị, hãy xem trong tủ lạnh còn những nguyên liệu nào có thể sử dụng. Trước khi mua một chiếc áo mới, thử phối lại những món đồ đang có. Khi cần một thiết bị phục vụ nhu cầu không thường xuyên, hãy cân nhắc liệu món đồ tương tự trong nhà có thể đáp ứng được hay không.
Thói quen này còn giúp hạn chế việc mua trùng. Nhiều người không hẳn thiếu đồ, mà đơn giản là không nhớ mình đã có gì, hoặc mua thêm vì món đồ mới trông hấp dẫn hơn những thứ đang sở hữu.
Tất nhiên, tận dụng đồ cũ không đồng nghĩa với việc phải cố dùng những món đã hỏng, không còn phù hợp hoặc gây bất tiện. Mục tiêu là tránh mua mới chỉ vì cảm hứng nhất thời, trong khi vẫn có một lựa chọn sẵn có đáp ứng tốt nhu cầu.
Ảnh minh hoạ Pinterest
6. Sửa chữa trước khi quyết định thay mới
Khi một món đồ bị hỏng, phản ứng đầu tiên của nhiều người là tìm sản phẩm mới để thay thế. Điều này khá dễ hiểu vì mua mới thường nhanh chóng và có cảm giác yên tâm hơn. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, sửa chữa lại là lựa chọn kinh tế hơn.
Với đồ điện tử, thiết bị gia dụng, xe máy hay nội thất, hãy tìm hiểu nguyên nhân hỏng hóc và chi phí sửa trước khi quyết định bỏ đi. Nếu lỗi không quá nghiêm trọng, chi phí khắc phục hợp lý và món đồ vẫn có thể sử dụng ổn định trong thời gian dài, việc sửa chữa sẽ giúp tiết kiệm một khoản đáng kể.
Ngược lại, nếu thiết bị đã quá cũ, thường xuyên hỏng, tiêu tốn nhiều điện năng hoặc chi phí sửa gần bằng mua mới, thay thế có thể là phương án phù hợp hơn. Vì vậy, không nên mặc định sửa chữa lúc nào cũng rẻ, mà cần so sánh tổng chi phí và giá trị sử dụng còn lại.
Đây cũng là cách để tránh một kiểu chi tiêu khá phổ biến: cứ có sản phẩm mới hơn, đẹp hơn là muốn thay thế món đồ vẫn đang hoạt động tốt.
7. Đặt hạn mức chi tiêu trước khi đi mua sắm
Trước khi đi mua sắm, ăn uống hoặc tham gia một hoạt động giải trí, hãy xác định số tiền tối đa mình dự định dành cho việc đó. Đây là cách quản lý ngân sách rất cơ bản nhưng vẫn có tác dụng, nhất là với những người thường xuyên chi tiêu theo cảm hứng.
Chẳng hạn, nếu dự định mua sắm quần áo trong tháng, bạn có thể đặt một khoản ngân sách riêng thay vì mỗi lần thích món nào lại quyết định mua món đó. Khi đã gần chạm hạn mức, hãy cân nhắc kỹ hơn trước khi phát sinh thêm chi phí.
Với người dễ chi tiêu quá tay khi thanh toán bằng thẻ hoặc ví điện tử, việc sử dụng tiền mặt cho một số khoản có ngân sách cố định cũng có thể hữu ích. Khi nhìn thấy số tiền thực tế giảm dần, chúng ta thường dễ nhận biết mình đã sử dụng bao nhiêu hơn so với việc chỉ chạm điện thoại để thanh toán.
Dù chọn cách nào, điều quan trọng vẫn là đặt ra giới hạn phù hợp và theo dõi tổng chi tiêu. Hạn mức không phải để khiến mọi hoạt động mua sắm trở nên căng thẳng, mà giúp mỗi người chủ động hơn với số tiền mình có.
8. Kiểm tra và hủy những dịch vụ không còn sử dụng
Trước đây, khi muốn ngừng một dịch vụ, chúng ta thường phải chủ động đến cửa hàng hoặc liên hệ nhà cung cấp. Ngày nay, nhiều khoản phí được tự động gia hạn qua thẻ ngân hàng hoặc ví điện tử, khiến người dùng đôi khi quên mất mình vẫn đang trả tiền.
Các gói xem phim, nghe nhạc, lưu trữ dữ liệu, ứng dụng, hội viên phòng tập hay dịch vụ trực tuyến có thể chỉ tốn vài chục hoặc vài trăm nghìn đồng mỗi tháng. Nhưng nếu đăng ký nhiều dịch vụ cùng lúc mà ít khi sử dụng, tổng chi phí trong một năm có thể không hề nhỏ.
Bạn có thể dành một buổi để kiểm tra lịch sử thanh toán, danh sách gói đăng ký và các khoản trừ tiền định kỳ. Với dịch vụ không còn cần thiết, hãy hủy gia hạn hoặc chuyển sang gói phù hợp hơn. Với những dịch vụ vẫn sử dụng, có thể cân nhắc chia sẻ gói hợp lệ với người thân nếu điều khoản cho phép.
Đây là một việc không mất nhiều thời gian nhưng nên được thực hiện định kỳ, bởi những khoản chi nhỏ và tự động thường dễ bị bỏ quên nhất.
Giữ tiền đôi khi bắt đầu từ những thói quen rất nhỏ
Không phải mẹo tiết kiệm nào cũng cần một công thức phức tạp hay công cụ hiện đại. Lập danh sách trước khi mua sắm, ghi chép chi tiêu, chờ thêm một ngày trước khi chốt đơn hay tận dụng đồ đang có đều là những việc đơn giản mà mỗi người có thể bắt đầu ngay.
Điều đáng nói là các mẹo này không yêu cầu chúng ta phải cắt bỏ mọi sở thích hay sống quá dè sẻn. Chúng chỉ giúp tạo thêm một khoảng dừng trước khi chi tiền, để mỗi quyết định mua sắm xuất phát từ nhu cầu thực tế thay vì cảm xúc nhất thời. Khi được duy trì đủ lâu, những khoản tiền giữ lại từ các lựa chọn nhỏ có thể tạo nên khác biệt đáng kể trong ngân sách cá nhân.
Hà Nguyên