Nhắc đến chuyện mua vàng, nhiều người chỉ nghĩ đơn giản rằng: Có tiền là mua được chứ có gì đâu phức tạp?
Đương nhiên, mua gì thì cũng phải có tiền, vàng cũng thế. Nhưng vấn đề quan trọng là mua xong thấy yên tâm hay mất ăn mất ngủ vì biến động giá vàng? Nếu thiếu kinh nghiệm, không tìm hiểu kỹ về giá cả, cách giao dịch hay mục đích nắm giữ, người mua vàng rất dễ mắc phải những sai lầm khiến khoản tiền bỏ ra không đạt hiệu quả như mong muốn.
Dưới đây là 9 sai lầm phổ biến mà người mới mua vàng nên lưu ý.
1. Mua vàng chỉ vì thấy giá đang tăng
Đây là tâm lý khá phổ biến ở những người chưa có nhiều kinh nghiệm. Khi thấy giá vàng liên tục tăng, nhiều người sợ bỏ lỡ cơ hội nên vội vàng mua vào mà không suy nghĩ xem mục đích mua vàng của mình là gì. Bên cạnh đó, giá vàng có thể tăng trong một giai đoạn nhưng không đồng nghĩa xu hướng này sẽ mãi duy trì.

Ảnh minh họa
Nếu mua chỉ vì thấy người khác có lãi hoặc nghe dự đoán giá còn tăng, bạn đã rơi vào bẫy FOMO. Mua vàng với tâm lý này thì việc "mất ăn mất ngủ" sau đó là hiển nhiên.
2. Không tìm hiểu chênh lệch giữa giá mua vào và bán ra
Một trong những điều người mới mua vàng thường bỏ qua là giá niêm yết mua vào và bán ra không giống nhau. Chẳng hạn, một cửa hàng niêm yết giá bán vàng cho khách là 14 triệu đồng/chỉ nhưng chỉ mua lại ở mức 13,8 triệu đồng/chỉ. Điều đó có nghĩa người mua đã chịu khoản chênh lệch 200.000 đồng/chỉ ngay từ thời điểm giao dịch.
Nếu mua xong rồi bán lại trong thời gian ngắn, khoản chênh lệch này có thể khiến người mua bị lỗ ngay cả khi giá vàng trên thị trường không giảm đáng kể. Vì vậy, trước khi giao dịch, cần kiểm tra cả hai mức giá thay vì chỉ chú ý đến giá bán ra. Đây là cơ sở để biết vàng cần tăng thêm bao nhiêu thì khoản đầu tư mới có thể hòa vốn.
3. Dồn toàn bộ tiền tiết kiệm để mua vàng
Vàng có thể là một kênh tích lũy, nhưng không nên vì thế mà dành toàn bộ tiền nhàn rỗi cho tài sản này. Một số người mới mua vàng thường có tâm lý muốn gom càng nhiều càng tốt, thậm chí sử dụng cả khoản tiền dự phòng cho những tình huống bất ngờ.
Rủi ro nằm ở chỗ vàng không phải lúc nào cũng có thể chuyển thành tiền mặt đúng thời điểm người mua cần. Nếu phát sinh chi phí khám chữa bệnh, sửa chữa nhà cửa hoặc mất việc, họ có thể phải bán vàng trong lúc giá không thuận lợi. Cách hợp lý hơn là giữ riêng một khoản tiền dự phòng cho các chi phí thiết yếu, sau đó mới cân nhắc dùng phần tiền chưa cần đến để mua vàng. Việc phân bổ tài sản cũng giúp người mua không bị phụ thuộc vào duy nhất một kênh tích lũy.
4. Không phân biệt các loại vàng trước khi mua
Vàng miếng, vàng nhẫn tròn trơn, vàng trang sức hay vàng có hàm lượng khác nhau đều có đặc điểm riêng. Tuy nhiên, người mới đôi khi chỉ quan tâm đến việc sản phẩm có phải vàng thật hay không mà chưa tìm hiểu kỹ loại vàng mình định mua có phù hợp với mục đích tích lũy hay không.

Ảnh minh họa
Chẳng hạn, vàng trang sức thường có thêm tiền công chế tác, chi phí thiết kế và những khoản liên quan đến mẫu mã. Khi bán lại, phần tiền công này có thể không được tính đầy đủ vào giá trị thu mua. Trong khi đó, vàng nhẫn tròn trơn thường được nhiều người lựa chọn để tích lũy vì hình thức tương đối đơn giản. Do đó, cần xác định rõ mục đích mua để lựa chọn sản phẩm phù hợp, tránh mua theo sở thích rồi mới nhận ra chi phí giao dịch không như kỳ vọng.
5. Không kiểm tra tuổi vàng và thông tin sản phẩm
Tuổi vàng thể hiện tỷ lệ vàng nguyên chất trong sản phẩm, chẳng hạn vàng 24K thường được hiểu là vàng có hàm lượng khoảng 99,99%; trong khi vàng 18K có hàm lượng vàng khoảng 75%.
Nếu không tìm hiểu thông tin này, người mua có thể nhầm lẫn giữa các loại vàng và đánh giá sai giá trị tài sản mình đang sở hữu. Trước khi thanh toán, nên kiểm tra tuổi vàng, trọng lượng, ký hiệu và thông tin được ghi trên hóa đơn hoặc giấy đảm bảo. Đây cũng là những căn cứ quan trọng khi cần bán lại hoặc đối chiếu thông tin sản phẩm sau này.
6. Mua vàng ở nơi không uy tín chỉ vì giá rẻ hơn
Khi so sánh giá giữa nhiều cửa hàng, người mới thường có xu hướng chọn nơi niêm yết giá thấp nhất để tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, chênh lệch nhỏ về giá không phải lúc nào cũng đáng để đánh đổi sự an tâm trong giao dịch.
Mua vàng từ người bán tự do có thể khiến người mua gặp khó khăn khi kiểm định chất lượng, xác nhận nguồn gốc hoặc bán lại sản phẩm. Thậm chí, nếu không có đầy đủ giấy tờ chứng minh giao dịch, việc giải quyết những vấn đề phát sinh cũng trở nên phức tạp hơn. Vì vậy, nên ưu tiên các thương hiệu, cửa hàng có thông tin rõ ràng, chính sách thu mua minh bạch và cung cấp đầy đủ hóa đơn, giấy tờ liên quan.
7. Không giữ hóa đơn và giấy đảm bảo sau khi mua
Nhiều người có thói quen mua vàng xong là cất sản phẩm đi mà không chú ý đến việc bảo quản hóa đơn, giấy đảm bảo. Đây tưởng chừng là chuyện nhỏ nhưng có thể gây bất tiện khi cần bán lại, đổi sản phẩm hoặc xác nhận thông tin giao dịch.
Một số cửa hàng có chính sách thu mua khác nhau tùy thuộc vào tình trạng sản phẩm và giấy tờ đi kèm. Nếu làm mất hóa đơn, người bán có thể phải trải qua thêm bước xác minh hoặc gặp những điều kiện thu mua không thuận lợi như ban đầu. Vì vậy, nên giữ hóa đơn, giấy đảm bảo ở nơi riêng biệt, tránh thất lạc hoặc hư hỏng. Có thể chụp ảnh lưu lại thông tin để tiện tra cứu khi cần thiết.
8. Mua vàng theo cảm xúc, không có kế hoạch tích lũy
Có người chỉ mua vàng khi cảm thấy giá đang hấp dẫn, có người lại mua liên tục mỗi khi nghe tin giá tăng. Cách giao dịch thiếu kế hoạch này dễ khiến việc tích lũy trở nên thiếu nhất quán, đặc biệt với những người có thu nhập hàng tháng không quá dư dả.

Ảnh minh họa
Thay vì quyết định tùy hứng, bạn có thể đặt ra một khoản ngân sách cố định dành cho vàng mỗi tháng hoặc mỗi quý. Chẳng hạn, sau khi trừ chi phí sinh hoạt và khoản tiết kiệm dự phòng, nếu còn một khoản tiền phù hợp thì mới cân nhắc mua. Việc chia nhỏ số tiền tích lũy giúp người mua tránh phải dồn một khoản lớn vào một thời điểm, đồng thời dễ kiểm soát tài chính cá nhân hơn.
9. Nghĩ rằng mua vàng là chắc chắn có lãi
Một sai lầm khác là mặc định vàng luôn tăng giá và mua vào lúc nào cũng có thể kiếm lời. Trên thực tế, giá vàng vẫn có những giai đoạn điều chỉnh, biến động đi xuống hoặc đi ngang. Người mua ở mức giá cao có thể phải chờ qua giai đoạn giá vàng giảm mới có thể có lời, chưa kể chênh lệch mua vào - bán ra và các chi phí liên quan.
Vì vậy, không nên xem vàng là một cách kiếm tiền chắc chắn hay kỳ vọng khoản tích lũy này sẽ sinh lời trong thời gian ngắn. Trước khi mua, cần cân nhắc thời gian dự định nắm giữ, khả năng tài chính và mức độ chấp nhận rủi ro của bản thân. Quan trọng hơn, chỉ nên sử dụng khoản tiền nhàn rỗi để mua vàng.
Nhìn chung, mua vàng để tích lũy không nhất thiết phải là một quyết định phức tạp, nhưng người mới cần trang bị những kiến thức cơ bản trước khi giao dịch. Hiểu rõ sản phẩm, so sánh giá mua - bán, lựa chọn nơi giao dịch đáng tin cậy và giữ kỷ luật với ngân sách sẽ giúp hạn chế những sai sót không đáng có. Mục tiêu cuối cùng không phải là mua được vàng ở mức giá thấp nhất, mà là xây dựng được một kế hoạch tích lũy phù hợp với khả năng tài chính và nhu cầu của mình.
Ngọc Linh