Ngày 3/2/1930, sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam đã mở ra bước ngoặt lịch sử vĩ đại đối với dân tộc. Trải qua 96 năm lãnh đạo cách mạng, Đảng đã chứng minh vai trò là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam, từ giành chính quyền, kháng chiến bảo vệ Tổ quốc đến xây dựng và phát triển đất nước trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế.
Trong tiến trình đó, Quân đội nhân dân Việt Nam luôn là lực lượng chính trị, lực lượng chiến đấu trung thành và tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân. Dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, Quân đội không ngừng trưởng thành, lớn mạnh, hoàn thành xuất sắc chức năng "đội quân chiến đấu, đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất".
Bước vào kỷ nguyên số, nơi công nghệ, dữ liệu và không gian mạng trở thành môi trường hoạt động mới, vai trò lãnh đạo của Đảng càng thể hiện rõ tính chiến lược trong việc định hướng phát triển quốc gia, bảo đảm quốc phòng - an ninh, xây dựng Quân đội "tinh, gọn, mạnh" và hiện đại. Trong bối cảnh đó, thanh niên Quân đội giữ vị trí đặc biệt quan trọng với tư cách là lực lượng xung kích, sáng tạo và trực tiếp thực thi các nhiệm vụ mới. Đại hội Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Quân đội lần thứ XI, nhiệm kỳ 2025 -2030 với tinh thần "Bản lĩnh, tiên phong, đột phá, phát triển", Thanh niên Quân đội tiếp tục phát huy trò xung kích, tiên phong trong xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Kỷ nguyên số không chỉ mang lại cơ hội phát triển mà còn đặt ra nhiều thách thức về an ninh phi truyền thống, chiến tranh thông tin, chiến tranh mạng và sự chống phá trên không gian mạng. Các thế lực thù địch gia tăng hoạt động "diễn biến hòa bình", xuyên tạc, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, kích động "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ. Trong điều kiện đó, bản lĩnh chính trị của thanh niên Quân đội phải được hiểu ở tầm cao mới: không chỉ là sự kiên định mục tiêu lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, mà còn là khả năng nhận diện, phản bác thông tin sai trái; làm chủ môi trường số; giữ vững trận địa tư tưởng trên không gian mạng.
Để thanh niên Quân đội thực sự vững vàng về bản lĩnh chính trị trong kỷ nguyên số, cần thực hiện tốt một số giải pháp sau:
Một là, đổi mới mạnh mẽ công tác giáo dục chính trị, tư tưởng theo hướng hiện đại, linh hoạt, sáng tạo, kết hợp hiệu quả phương pháp truyền thống với nền tảng số và mô hình học tập trực tuyến. Theo đó, cấp ủy, chỉ huy các cấp phải chuyển từ phương thức truyền thụ một chiều sang phát huy tính chủ động, tương tác và tư duy phản biện của người học; đồng thời bảo đảm tính hệ thống, chuẩn mực và định hướng chính trị rõ ràng. Nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục; chú trọng bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, củng cố bản lĩnh chính trị, khơi dậy khát vọng cống hiến, tinh thần trách nhiệm cùng với việc rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống lành mạnh cho cán bộ, đoàn viên thanh niên. Tổ chức hiệu quả đợt sinh hoạt chính trị với chủ đề "Thanh niên Quân đội tự tin vững bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc". Chủ động, tiên phong lan tỏa và phát huy giá trị văn hóa "Bộ đội Cụ Hồ" trong thời kỳ mới, gắn với việc đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và thực hiện Cuộc vận động "Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ" thời kỳ mới. Đồng thời, tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật, xây dựng ý thức thượng tôn pháp luật và chấp hành nghiêm kỷ luật Quân đội trong đội ngũ cán bộ, đoàn viên thanh niên.
Bên cạnh việc phát huy hiệu quả các hình thức học tập truyền thống như sinh hoạt chính trị, học tập nghị quyết, tọa đàm chuyên đề, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong thiết kế bài giảng điện tử, lớp học trực tuyến, diễn đàn trao đổi học thuật và hệ thống học liệu mở dùng chung trong toàn quân. Việc tích hợp đa phương tiện, mô phỏng tình huống, dữ liệu trực quan không chỉ làm tăng tính hấp dẫn mà còn giúp người học tiếp cận tri thức một cách linh hoạt, sâu sắc và bền vững. Qua đó, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng vừa giữ vững tính định hướng, vừa thích ứng với đặc điểm tâm lý, thói quen tiếp nhận thông tin của thế hệ trẻ trong kỷ nguyên số.
Hai là, hoàn thiện cơ chế và phương thức tổ chức sinh hoạt Đoàn, bảo đảm tính nền nếp, chiều sâu và hiệu quả thực chất, qua đó nâng cao vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong xây dựng bản lĩnh chính trị cho thanh niên Quân đội. Chú trọng củng cố và lan tỏa các mô hình hoạt động hiệu quả như "Chi đoàn mạnh", "Đoàn cơ sở 3 chủ động"; đồng thời quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ đoàn và những người trực tiếp phụ trách công tác thanh niên có nền tảng tri thức vững chắc, năng lực toàn diện, phẩm chất đạo đức tốt, tác phong làm việc khoa học và kỹ năng tổ chức phong trào linh hoạt, hiệu quả. Phát huy cao độ vai trò, trách nhiệm của tổ chức đoàn, cán bộ đoàn và đoàn viên thanh niên trong tham gia xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh tiêu biểu; góp phần xây dựng cơ quan, đơn vị vững mạnh toàn diện "mẫu mực, tiêu biểu".
Cùng với đó, cần thiết lập môi trường rèn luyện toàn diện thông qua hệ thống phong trào thanh niên được thiết kế có mục tiêu cụ thể, chỉ tiêu định lượng và cơ chế động viên, khuyến khích phù hợp. Việc lồng ghép nội dung giáo dục lý tưởng, động cơ phấn đấu với nhiệm vụ huấn luyện, nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số và chấp hành kỷ luật sẽ tạo sự thống nhất giữa nhận thức và hành động. Qua thực tiễn phong trào, tổ chức Đoàn thực hiện tốt chức năng phát hiện, bồi dưỡng và giới thiệu nguồn cán bộ trẻ có đủ phẩm chất chính trị, năng lực chuyên môn và ý thức tổ chức kỷ luật, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội trong tình hình mới.
Ba là, xây dựng đội ngũ cán bộ trẻ "vừa hồng, vừa chuyên", bảo đảm sự thống nhất giữa phẩm chất chính trị vững vàng với trình độ chuyên môn sâu, năng lực số và khả năng hội nhập quốc tế. Trước hết, phải cụ thể hóa tiêu chuẩn cán bộ trẻ theo hướng toàn diện, trong đó lấy bản lĩnh chính trị, lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và nhân dân làm nền tảng; đồng thời coi trình độ chuyên môn, tư duy đổi mới sáng tạo và khả năng làm chủ khoa học - công nghệ là điều kiện bảo đảm để hoàn thành nhiệm vụ trong môi trường tác chiến hiện đại. Đẩy mạnh xây dựng và nhân rộng các mô hình hoạt động hiệu quả như "Chi đoàn mạnh", "Đoàn cơ sở 3 chủ động"; chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ đoàn và những người trực tiếp đảm nhiệm công tác thanh niên có trình độ tri thức vững vàng, năng lực toàn diện, phẩm chất đạo đức trong sáng, phương pháp làm việc khoa học và kỹ năng tổ chức phong trào thành thạo.
Tiếp đến tăng cường đầu tư cho đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ ngoại ngữ, tin học, kỹ năng nghiên cứu khoa học và năng lực làm việc trong môi trường quốc tế, đáp ứng xu thế hợp tác quốc phòng ngày càng mở rộng. Việc tạo điều kiện cho cán bộ trẻ tham gia các chương trình đào tạo chuyên sâu, thực tiễn tại đơn vị cơ sở, cũng như các hoạt động giao lưu, hợp tác quốc tế sẽ góp phần nâng cao tầm nhìn chiến lược và khả năng thích ứng. Thông qua quá trình rèn luyện toàn diện đó, đội ngũ cán bộ trẻ không chỉ vững vàng về lập trường, tư tưởng mà còn đủ năng lực chuyên môn và kỹ năng hiện đại để đảm đương trọng trách trong sự nghiệp xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại.
Bốn là, coi trọng quản lý, định hướng việc sử dụng mạng xã hội đối với thanh niên Quân đội theo hướng chủ động, chặt chẽ và phù hợp với đặc thù môi trường quân sự. Xây dựng, hoàn thiện quy chế, quy định về phát ngôn, chia sẻ thông tin trên không gian mạng; xác định rõ trách nhiệm cá nhân, tổ chức trong quản lý, giám sát và xử lý vi phạm. Đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về an ninh mạng, bảo mật thông tin quân sự và tác hại của thông tin sai trái, thù địch, qua đó hình thành ý thức tự giác chấp hành kỷ luật phát ngôn, giữ gìn bí mật nhà nước và bí mật quân sự.
Bên cạnh yêu cầu quản lý, cần thiết lập cơ chế khuyến khích, động viên thanh niên chủ động lan tỏa thông tin tích cực, hình ảnh đẹp về phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ", kết quả huấn luyện, công tác và hoạt động vì cộng đồng. Việc xây dựng các kênh truyền thông chính thống của đơn vị, tổ chức các cuộc thi, diễn đàn, chiến dịch truyền thông số sẽ tạo không gian để đoàn viên, thanh niên thể hiện trách nhiệm chính trị và năng lực sáng tạo. Qua đó, mạng xã hội không chỉ được kiểm soát chặt chẽ mà còn trở thành công cụ hiệu quả góp phần củng cố trận địa tư tưởng, tăng cường niềm tin của nhân dân đối với Quân đội trong tình hình mới.
Kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam là dịp để mỗi cán bộ, đoàn viên, thanh niên Quân đội nhận thức sâu sắc hơn vai trò lãnh đạo của Đảng và trách nhiệm của mình trước Tổ quốc. Trong bối cảnh kỷ nguyên số với những biến đổi nhanh chóng và phức tạp, bản lĩnh chính trị không chỉ là phẩm chất cốt lõi mà còn là "lá chắn" bảo vệ người quân nhân trước mọi tác động tiêu cực. Vững vàng về chính trị, tiên phong trong đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ và kiên định lý tưởng cách mạng. Qua đó, giúp thanh niên Quân đội thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, Chương trình hành động của Đại hội đại biểu Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Quân đội lần thứ XI.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, tập 1, tr.156.
2. Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam: Phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ", Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2011, t. 1, tr. 20 - 23.
TS Phạm Hồng Hải
Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam