Một người đàn ông ngoài 40 tuổi, họ Lưu, làm nghề đầu bếp nhiều năm tại thành phố Đông Quản, Trung Quốc, gần đây liên tục cảm thấy đau âm ỉ vùng hạ sườn phải, kèm theo đầy bụng, khó tiêu và mệt mỏi kéo dài. Ban đầu, ông cho rằng nguyên nhân là do công việc đứng bếp vất vả nên tự mua thuốc dạ dày uống. Tuy nhiên, các triệu chứng không những không thuyên giảm mà còn tái diễn nhiều lần, buộc ông phải đến bệnh viện kiểm tra.
Kết quả thăm khám cho thấy ông Lưu bị viêm túi mật. Khi làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu, bác sĩ phát hiện ông còn có sỏi ống mật chủ và chỉ định phẫu thuật. Ca mổ diễn ra thuận lợi, những ngày đầu hồi phục đúng tiến triển dự kiến. Thế nhưng, trong một lần kiểm tra định kỳ lượng dịch mật dẫn lưu qua ống T, bác sĩ trực bất ngờ phát hiện trong dòng mật trong suốt có một sinh vật nhỏ đang ngọ nguậy.
Dựa vào kinh nghiệm lâm sàng, bác sĩ nhanh chóng xác định đó là sán lá gan, còn gọi là sán lá gan nhỏ hay Clonorchis sinensis. Khi được hỏi kỹ về tiền sử ăn uống, ông Lưu mới nhớ ra rằng khoảng nửa năm trước, trong một buổi tụ tập bạn bè, ông từng ăn cá nước ngọt sống. Vì tin rằng cá tươi và đã được xử lý sạch nên ông không chút do dự, không ngờ lại vô tình “rước” ký sinh trùng vào người.
Các bác sĩ kết luận, tình trạng viêm túi mật và sỏi đường mật của bệnh nhân có liên quan mật thiết đến nhiễm sán lá gan từ món cá sống này. Theo bác sĩ, sán lá gan ký sinh và sinh sản trong đường mật, các chất chuyển hóa của chúng cùng sự kích thích cơ học liên tục sẽ làm tổn thương niêm mạc ống mật, gây viêm, ứ mật và lâu dần thúc đẩy quá trình hình thành sỏi.
Sau khi xác định rõ nguyên nhân, bệnh nhân được điều trị bằng thuốc tẩy ký sinh trùng albendazole theo phác đồ chuẩn. Nhờ phát hiện và xử trí kịp thời, sức khỏe ông Lưu hồi phục tốt và đã được xuất viện.
Sán lá gan xâm nhập cơ thể người như thế nào?
Chu trình lây nhiễm của sán lá gan thực chất không quá phức tạp, chủ yếu xoay quanh vòng tuần hoàn giữa ốc nước ngọt, cá tôm nước ngọt và con người. Trứng sán được thải ra môi trường theo phân của người hoặc động vật nhiễm bệnh, sau đó được ốc nước ngọt nuốt vào.
Trong cơ thể ốc, trứng phát triển thành ấu trùng, rồi rời khỏi ốc để xâm nhập vào cơ thịt của cá, tôm nước ngọt và tạo thành nang trùng, đây là giai đoạn có khả năng gây nhiễm. Khi con người ăn cá, tôm chưa được nấu chín kỹ, nang trùng sẽ giải phóng trong ruột, theo ống mật đi ngược lên gan và đường mật, phát triển thành sán trưởng thành và ký sinh lâu dài.
Những dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua
Tùy mức độ nhiễm, triệu chứng có thể rất khác nhau.
- Trường hợp nhẹ có thể gần như không biểu hiện rõ ràng, chỉ mệt mỏi nhẹ hoặc khó chịu vùng bụng trên.
- Khi nhiễm mức độ trung bình, người bệnh thường chán ăn, đầy hơi, tiêu chảy, đau âm ỉ vùng gan.
- Nếu nhiễm nặng và kéo dài, sán lá gan có thể gây vàng da, xơ gan, cổ trướng và nguy hiểm nhất là làm tăng nguy cơ ung thư đường mật, đe dọa trực tiếp tính mạng.
Phòng tránh sán lá gan: Chỉ cần nhớ hai nguyên tắc
Sán lá gan là bệnh điển hình của con đường “từ miệng mà vào”, vì vậy phòng bệnh hiệu quả nhất vẫn là kiểm soát ăn uống và giữ vệ sinh.
- Tuyệt đối không ăn cá, tôm nước ngọt sống hoặc chưa chín kỹ, kể cả các món cá tái, cá ngâm, tôm cua ngâm rượu.
- Khi chế biến thực phẩm, cần tách riêng dao, thớt và dụng cụ dùng cho đồ sống và đồ chín, tránh lây nhiễm chéo.
- Dụng cụ đựng cá sống phải được rửa và khử trùng kỹ trước khi dùng cho thực phẩm đã nấu chín.
Thực tế cho thấy, chỉ một lần chủ quan vì “ngon” hay “tươi” cũng có thể để lại hậu quả kéo dài nhiều năm cho gan mật. Việc thay đổi thói quen ăn uống tưởng chừng nhỏ, nhưng lại là rào chắn quan trọng nhất để ngăn sán lá gan và nhiều bệnh nguy hiểm khác xâm nhập cơ thể.
Nguồn và ảnh: QQ
Mỹ Diệu