Theo Eating Well, các nghiên cứu cho thấy những thói quen hằng ngày vẫn có thể góp phần bảo vệ sức khỏe não bộ lâu dài.
Nguy cơ mắc sa sút trí tuệ chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như tuổi tác, di truyền hay tiền sử gia đình. Tuy nhiên, ngày càng nhiều nghiên cứu cho thấy lối sống và các thói quen sinh hoạt hằng ngày đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chức năng nhận thức.
Dưới đây là 4 việc được các chuyên gia khuyến nghị nên thực hiện trước 10 giờ sáng để tốt cho não bộ.
Đón ánh nắng sớm sau khi thức dậy
Bác sĩ thần kinh Jon Stewart Hao Dy (Philippines) cho biết, ánh sáng buổi sáng là "tín hiệu" quan trọng giúp cơ thể điều chỉnh nhịp sinh học tự nhiên.
Khi tiếp xúc với ánh nắng sớm, não bộ nhận biết ngày mới đã bắt đầu, từ đó giúp cơ thể tỉnh táo hơn vào ban ngày và dễ đi vào giấc ngủ vào buổi tối. Giấc ngủ chất lượng đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố trí nhớ, khả năng học tập và loại bỏ các chất thải chuyển hóa trong não.
Các chuyên gia khuyến nghị nên dành khoảng 10–20 phút ngoài trời sau khi thức dậy, ngay cả khi không tập thể dục. Những hoạt động đơn giản như uống cà phê ngoài ban công, đi bộ ngắn hay đứng dưới nắng sớm cũng có lợi cho sức khỏe não bộ.
Uống một cốc nước ngay khi ngủ dậy
Uống nước ngay sau ngủ dậy tốt cho bộ não.
Sau nhiều giờ ngủ qua đêm, cơ thể thường rơi vào tình trạng thiếu nước nhẹ. Theo các chuyên gia thần kinh học, não bộ chứa khoảng 75% là nước, vì vậy mất nước có thể khiến tốc độ xử lý thông tin chậm lại, giảm khả năng tập trung và trí nhớ ngắn hạn.
Một nghiên cứu trên người cao tuổi khỏe mạnh công bố năm 2025 cũng cho thấy việc uống quá ít nước có liên quan đến sự gia tăng tích tụ amyloid-beta – dấu hiệu liên quan bệnh Alzheimer, dạng sa sút trí tuệ phổ biến nhất hiện nay.
Uống một cốc nước vào buổi sáng giúp cơ thể nhanh chóng được bù nước, hỗ trợ tuần hoàn máu và tăng sự tỉnh táo. Để duy trì thói quen này, nhiều chuyên gia gợi ý nên đặt sẵn một cốc nước cạnh giường hoặc uống nước ngay sau khi đánh răng, trước bữa sáng.
Tránh ngồi yên quá lâu vào đầu ngày
Nhiều người có thói quen vừa thức dậy đã ngồi kiểm tra điện thoại, email hoặc bắt đầu làm việc trong thời gian dài. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng việc vận động nhẹ vào buổi sáng có thể giúp tăng lưu thông máu và cải thiện khả năng nhận thức.
Theo nhà thần kinh học lâm sàng Wilfred G. van Gorp, hoạt động thể chất giúp cơ thể sản sinh BDNF một loại protein quan trọng đối với sự phát triển và sửa chữa tế bào thần kinh. Đây được xem là một trong những cơ chế giúp vận động thể chất hỗ trợ trí nhớ và sự tập trung.
Bạn không cần tập luyện cường độ cao từ sáng sớm. Chỉ cần đi bộ 5–10 phút, vươn vai, làm vài việc nhà hoặc vận động nhẹ khi pha cà phê cũng đủ giúp cơ thể "đánh thức" não bộ.
Lên kế hoạch cho những điều tích cực trong ngày
Theo Tiến sĩ Allison B. Reiss, thành viên Hội đồng Cố vấn Y tế của Tổ chức Alzheimer Hoa Kỳ, việc bắt đầu ngày mới bằng những suy nghĩ tích cực có thể mang lại lợi ích cho não bộ.
Bà khuyên mỗi người nên nghĩ trước 3 điều khiến mình mong chờ hoặc cảm thấy vui vẻ trong ngày. Đó có thể là một buổi gặp bạn bè, bữa ăn yêu thích, thời gian tập thể dục hay đơn giản là một khoảng nghỉ ngơi thư giãn.
Nghiên cứu cho thấy cảm xúc tích cực, sự hài lòng với cuộc sống và cảm giác có mục tiêu sống đều liên quan đến nguy cơ sa sút trí tuệ thấp hơn. Trong khi đó, căng thẳng kéo dài và tâm trạng tiêu cực có thể ảnh hưởng xấu đến chức năng nhận thức theo thời gian.
Việc lập kế hoạch cho những điều tích cực cũng giúp não bộ rèn luyện khả năng ghi nhớ, ra quyết định và tư duy linh hoạt.
Những thói quen khác giúp bảo vệ não bộ
Ngoài các thói quen buổi sáng, chuyên gia cũng khuyến nghị duy trì chế độ ăn tốt cho não như chế độ Địa Trung Hải với nhiều rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, cá, các loại hạt và dầu ô liu.
Bên cạnh đó, ngủ đủ giấc, duy trì các mối quan hệ xã hội, đọc sách, học kỹ năng mới hay theo đuổi sở thích cá nhân cũng được xem là những cách giúp tăng "dự trữ nhận thức", từ đó hỗ trợ sức khỏe não bộ khi tuổi tác tăng lên.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng dù không thể thay đổi yếu tố tuổi tác hay di truyền, nhưng những lựa chọn nhỏ lặp lại mỗi ngày vẫn có thể tạo nên khác biệt lớn đối với sức khỏe não bộ về lâu dài.
Minh Khang