Đối với người lớn tuổi, nhà càng lớn chưa chắc cuộc sống càng thoải mái. Trước đây tôi từng nghĩ rằng có một căn hộ rộng rãi, nhiều phòng là dấu hiệu của cuộc sống đủ đầy. Nhưng sau khi bán căn hộ 4 phòng ngủ rộng 160m2, chuyển về một căn hộ hai phòng ngủ chỉ khoảng 60m2, tôi mới nhận ra điều quan trọng hơn ở tuổi nghỉ hưu không phải là nhà rộng bao nhiêu, mà là mỗi tháng phải chi bao nhiêu và trong tay còn bao nhiêu tiền để chủ động cho những năm về sau.
Cách đây khoảng 5 năm, một đồng nghiệp cũ của tôi, chị He, bất ngờ bán căn hộ rộng hơn 180m2 trong thành phố rồi chuyển đến sống tại một khu dân cư cũ ở ngoại ô. Khi đó, không chỉ tôi mà nhiều đồng nghiệp đều không hiểu nổi quyết định này. Nhà đang rộng rãi, đẹp đẽ, vị trí thuận tiện, tại sao lại chuyển đến một nơi cũ hơn và nhỏ hơn?
Tôi còn nghĩ đến chuyện con cháu. Nếu sau này các con trở về, một căn hộ nhỏ như vậy lấy đâu ra chỗ ở? Nhưng khoảng nửa năm sau, khi vợ chồng tôi đến thăm nhà chị He, suy nghĩ của tôi bắt đầu thay đổi. Khu dân cư tuy cũ nhưng đã có thang máy, căn hộ hai phòng ngủ được sửa sang sáng sủa, gọn gàng. Trần nhà khá cao, hai phòng ngủ đều đủ rộng cho nhu cầu sinh hoạt của hai vợ chồng lớn tuổi.
Trong bữa cơm hôm đó, tôi hỏi vì sao chị lại từ bỏ căn nhà lớn. Ban đầu chị chỉ nói rằng đã chán cuộc sống trong thành phố và muốn đổi môi trường. Nhưng sau đó, chị mới kể lý do thực sự.
Căn nhà rất lớn nhưng phần lớn thời gian chỉ có hai người ở
Khi mua căn nhà lớn, vợ chồng chị He từng nghĩ con trai và gia đình sau này sẽ trở về sinh sống. Nhưng cuối cùng các con lại định cư ở nơi khác, mỗi năm chỉ về thăm vài lần. Căn nhà hơn 180m2 vì thế thường xuyên chỉ có hai vợ chồng già sinh hoạt. Những căn phòng không sử dụng lâu ngày bám bụi, mỗi lần con cháu về lại phải dọn dẹp khá vất vả, trong khi chúng cũng chỉ ở lại vài ngày.
Chị He nói rằng sau khi chuyển sang căn hộ nhỏ, hai vợ chồng sống thoải mái hơn nhiều. Khi con cháu trở về, nếu thiếu chỗ thì có thể thuê khách sạn vài hôm. So với việc quanh năm duy trì thêm hàng chục mét vuông nhà chỉ để chờ vài lần con cháu về thăm, cách này hóa ra lại đơn giản hơn.
Nhưng lý do quan trọng nhất vẫn là tiền.
Lương hưu của hai vợ chồng cộng lại hơn 7.000 nhân dân tệ mỗi tháng. Nếu chỉ chi tiêu tiết kiệm, số tiền này vẫn đủ sống. Nhưng muốn cuộc sống thoải mái hơn, đi du lịch hoặc phát sinh khoản chi lớn thì lại khá chật vật. Trước đây, để đi một chuyến xa, họ có khi phải tiết kiệm trong nhiều tháng.
Sau đó, chị bán căn nhà lớn với giá hơn 1,2 triệu nhân dân tệ, dùng khoảng 400.000 nhân dân tệ mua căn hộ nhỏ và chi thêm khoảng 150.000 nhân dân tệ để sửa chữa. Sau tất cả, hai vợ chồng vẫn còn hơn 600.000 nhân dân tệ trong tay.
Khoản tiền này đã thay đổi đáng kể cuộc sống nghỉ hưu của họ. Trước đây, tiền chủ yếu nằm trong căn nhà. Giá trị tài sản không hề nhỏ nhưng muốn tiêu một khoản lớn lại phải cân nhắc. Sau khi đổi nhà, một phần giá trị bất động sản được chuyển thành tiền mặt, giúp hai vợ chồng có quỹ dự phòng và tự do chi tiêu hơn. Họ bắt đầu đi du lịch thường xuyên, thậm chí thực hiện được chuyến đi nước ngoài mà trước đó chưa từng dám nghĩ đến.
Nhìn cuộc sống của chị He, tôi cũng bắt đầu nghĩ đến hoàn cảnh của mình.
Chúng tôi cũng từng dồn gần hết tiền tiết kiệm vào một căn nhà lớn
Căn hộ của vợ chồng tôi khi đó rộng khoảng 160m2, có 4 phòng ngủ. Hơn 10 năm trước, để mua căn nhà này, chúng tôi đã bán căn hộ cũ và gần như dùng hết khoản tiết kiệm tích lũy nhiều năm.
Khi ấy, tôi cảm thấy có một căn nhà lớn ở khu vực tốt là điều rất đáng tự hào. Tôi tưởng tượng mỗi lần con cháu trở về, cả nhà sẽ đông vui và căn hộ rộng sẽ phát huy giá trị. Nhưng khi thực sự sống ở đó nhiều năm, tôi mới phát hiện phần lớn diện tích chẳng được sử dụng thường xuyên.
Ngược lại, chi phí để duy trì căn nhà lại không hề nhỏ.
Riêng phí quản lý đã hơn 3 nhân dân tệ/m2, tính ra mỗi tháng gần 500 nhân dân tệ. Khu vực xung quanh toàn siêu thị và trung tâm thương mại, chi phí sinh hoạt cũng cao hơn. Nhà rộng nên mỗi lần dọn dẹp đều mất nhiều thời gian, nếu thuê người làm thì lại thêm một khoản tiền.
Khi còn đi làm, những khoản này có thể không quá đáng kể. Nhưng sau khi nghỉ hưu, thu nhập gần như cố định, tôi mới nhận thấy những khoản chi đều đặn hàng tháng đáng để quan tâm hơn rất nhiều.
Tôi từng đề nghị chồng bán nhà và chuyển sang một căn hộ nhỏ giống chị He, nhưng ông phản đối. Ông cho rằng đang ở một căn nhà lớn, đẹp mà chuyển xuống nơi nhỏ hơn sẽ khiến người ngoài nghĩ gia đình sa sút. Tôi cũng không muốn tranh cãi nên chuyện này tạm thời gác lại.
Muốn đổi chiếc xe 140.000 NDT nhưng nhìn lại tài khoản thì không dám mua
Ba năm trước, chiếc xe cũ mà chồng tôi đã đi gần 10 năm liên tục gặp trục trặc. Ông muốn đổi sang một chiếc SUV mới có giá khoảng 140.000 nhân dân tệ.
Nhưng lúc đó, chúng tôi mới đối mặt với một thực tế khá khó xử: có căn nhà giá trị lớn nhưng tiền tiết kiệm trong tay lại không nhiều.
Phần lớn tiền tích lũy trước đây đã dùng để mua nhà. Những năm sau đó, số tiền tiết kiệm được lại chủ yếu dành để hỗ trợ con trai. Nếu lấy khoản tiền còn lại mua xe, quỹ dự phòng tuổi già sẽ gần như chẳng còn bao nhiêu. Vì vậy, dù rất muốn đổi xe, chồng tôi cũng không dám xuống tiền.
Tôi nhân cơ hội đó ngồi tính toán với ông.
Căn hộ lớn khi ấy có thể bán được hơn 1,4 triệu nhân dân tệ. Trong khi đó, một người bạn đang rao bán căn hai phòng ngủ rộng khoảng 60m2 ở ngoại ô với giá hơn 300.000 nhân dân tệ. Khu nhà tuy cũ nhưng đã được cải tạo, có thang máy, môi trường sống cũng khá thuận tiện.
Nếu bán nhà lớn rồi mua căn hộ nhỏ, chúng tôi không chỉ đủ tiền đổi xe mà sau tất cả vẫn có thể giữ lại khoảng 800.000-900.000 nhân dân tệ.
Lần này, chồng tôi bắt đầu dao động.
Sau hơn nửa tháng bàn bạc và hỏi ý kiến con trai, cuối cùng ông đồng ý. Con trai cũng nói rằng đây là tiền và tài sản của bố mẹ, bố mẹ nên tự quyết định sao cho cuộc sống về già thoải mái nhất. Chưa đầy ba tháng sau, căn nhà lớn được bán và chúng tôi chuyển đến căn hộ hai phòng ngủ.
Gần 3 năm sau, điều khiến tôi yên tâm nhất là vẫn còn tiền trong tay
Đến nay, chúng tôi đã sống ở đây gần ba năm. Nếu hỏi điều gì thay đổi rõ nhất, tôi nghĩ đó chính là cảm giác an toàn về tài chính.
Sau khi bán nhà, mua căn hộ nhỏ, đổi xe mới và dùng một phần tiền hỗ trợ con trai trả khoản vay mua nhà, chúng tôi vẫn còn khoảng 800.000 nhân dân tệ dành làm quỹ dưỡng già.
Trước đây, căn nhà có giá trị hơn một triệu nhân dân tệ nhưng tôi luôn có cảm giác tiền bạc eo hẹp. Muốn mua một món đồ đắt tiền phải suy nghĩ, muốn đi du lịch cũng phải dành dụm trước. Bây giờ, dù căn nhà nhỏ hơn rất nhiều, tôi lại cảm thấy mình "dư dả" hơn.
Sự khác biệt nằm ở chỗ trước đây phần lớn tài sản nằm trong căn nhà, còn hiện tại chúng tôi vừa có nơi ở ổn định, vừa có một khoản tiền đủ lớn để dự phòng cho tuổi già.
Với người đã nghỉ hưu, đây là điều rất quan trọng. Những năm về sau có thể xuất hiện nhiều khoản chi khó dự đoán, đặc biệt là chi phí y tế, chăm sóc sức khỏe, sửa chữa nhà cửa hoặc hỗ trợ con cái khi thực sự cần thiết. Nếu toàn bộ tài sản đều nằm trong bất động sản nhưng tiền mặt quá ít, chỉ một khoản chi đột xuất cũng có thể khiến cuộc sống trở nên bị động.
Tất nhiên, khoản tiền 800.000 nhân dân tệ này không phải để tiêu tùy ý. Chúng tôi vẫn coi phần lớn đó là quỹ hưu trí và quỹ dự phòng. Nhưng chỉ riêng việc biết rằng mình có tiền để sử dụng khi cần cũng giúp tâm lý thoải mái hơn rất nhiều.
Mỗi tháng còn tiết kiệm được thêm một khoản chi phí
Sau khi chuyển nhà, một thay đổi khác mà tôi không ngờ tới là chi phí sinh hoạt giảm đáng kể.
Phí quản lý căn hộ mới chỉ vài chục nhân dân tệ mỗi tháng. Ngay dưới khu nhà có chợ dân sinh, giá rau, thịt và các loại thực phẩm đều rẻ hơn so với siêu thị quanh căn nhà cũ. Tôi từng tính thử và nhận thấy riêng tiền ăn mỗi tháng có thể giảm khoảng 1.000 nhân dân tệ.
Căn hộ chỉ 60m2 nên việc dọn dẹp cũng dễ dàng. Trước đây, để vệ sinh căn nhà 160m2, đôi khi tôi phải mất một đến hai ngày. Hiện tại chỉ cần nửa ngày là xong. Nếu tính cả tiền thuê người dọn nhà, phí quản lý và chi phí sinh hoạt hàng ngày, số tiền tiết kiệm được trong một năm không hề nhỏ.
Đây cũng là điểm mà nhiều người dễ bỏ qua khi tính toán tài chính tuổi già. Một căn nhà lớn không chỉ cần một khoản tiền lớn để mua mà còn tạo ra chi phí kéo dài trong nhiều năm: phí dịch vụ, sửa chữa, điện nước, vệ sinh và nhiều khoản sinh hoạt khác.
Khi thu nhập đã chuyển từ tiền lương sang lương hưu cố định, việc giảm những khoản chi đều đặn đôi khi còn quan trọng hơn việc cố tìm cách tăng thu nhập.
Nhà nhỏ hơn nhưng cuộc sống không hề buồn hơn
Ban đầu tôi từng lo rằng chuyển từ khu dân cư mới về một khu phố cũ sẽ khiến chất lượng cuộc sống giảm xuống. Nhưng thực tế lại có phần ngược lại.
Ở khu nhà cũ, phần lớn cư dân đều là người đã nghỉ hưu. Mỗi ngày mọi người chơi bài, trò chuyện, tập thể dục hoặc khiêu vũ ở quảng trường. Chỉ sau vài ngày, tôi đã quen được một số hàng xóm. Thỉnh thoảng chúng tôi cùng nhau đi chợ, trò chuyện hoặc chơi bài.
Trong căn nhà cũ, dù khu dân cư đẹp và hiện đại hơn, hàng xóm lại ít giao tiếp. Tôi từng sống nhiều năm mà chẳng quen được bao nhiêu người.
Tất nhiên, nơi ở hiện tại cũng có những bất tiện. Khu dân cư cũ nên cảnh quan và cây xanh không thể so với các khu mới. Chỗ đỗ ô tô khá thiếu, nếu về muộn đôi khi phải đỗ bên đường. Khi gia đình con trai trở về, căn hộ hai phòng ngủ cũng hơi chật. Một điểm khác khiến tôi phải cân nhắc là bệnh viện lớn nằm xa hơn, lái xe mất thêm khoảng nửa giờ.
Nhưng sau gần ba năm, tôi vẫn thấy những bất tiện này có thể chấp nhận được so với những gì mình nhận lại.
Về già, có nhà là quan trọng nhưng đừng để toàn bộ tiền đều nằm trong nhà
Sau trải nghiệm của bản thân, tôi không cho rằng tất cả người lớn tuổi đều nên bán nhà lớn để chuyển sang nhà nhỏ.
Nếu gia đình có tài chính dư dả, lương hưu cao, tiền tiết kiệm nhiều và con cháu thường xuyên về sống cùng thì giữ một căn nhà rộng hoàn toàn hợp lý. Người đang hài lòng với cuộc sống hiện tại cũng không cần bán nhà chỉ vì thấy người khác làm vậy.
Nhưng nếu bước vào tuổi nghỉ hưu mà phần lớn tài sản đều nằm trong căn nhà, trong khi khoản tiền có thể sử dụng ngay lại rất ít, có lẽ nên nhìn lại cách phân bổ tài sản của mình.
Một căn nhà trị giá cao khiến chúng ta cảm thấy mình có tài sản, nhưng nó không thể tự thanh toán hóa đơn hàng tháng. Nhà cũng không thể ngay lập tức biến thành tiền khi cần chi phí chữa bệnh hay một khoản tiền lớn, trừ khi bán hoặc thế chấp.
Vì vậy, khi chuẩn bị tài chính tuổi già, ngoài việc có một nơi ở ổn định, cũng cần giữ một khoản tiền mặt hoặc tài sản có tính thanh khoản cao đủ để trang trải sinh hoạt và những tình huống bất ngờ.
Tôi từng nghĩ chuyển từ căn hộ 160m2 xuống căn nhà 60m2 là "sống nhỏ đi". Nhưng sau gần ba năm, tôi lại thấy cuộc sống của mình rộng hơn trước: ít áp lực chi phí hơn, có tiền dự phòng, có thể đi chơi khi muốn và quan trọng nhất là không còn cảm giác mọi tài sản của hai vợ chồng đều bị khóa trong bốn bức tường.
Đến tuổi này tôi mới hiểu, nhà lớn hay nhỏ thực ra không phải điều quan trọng nhất. Với người đã nghỉ hưu, có một nơi ở vừa đủ, chi phí vừa sức và một khoản tiền thật sự nằm trong tay đôi khi còn mang lại cảm giác an toàn hơn việc sở hữu một căn nhà rất lớn nhưng phải dè sẻn từng khoản chi.
Thu Thanh