Quan điểm này hoàn toàn đồng điệu với đường lối nhất quán của Đảng tại Đại hội XIV khi định hướng: "di sản văn hoá là nguồn lực nội sinh quan trọng để phát triển bền vững đất nước, là "sức mạnh mềm" trong đối ngoại, hội nhập quốc tế. Phát huy giá trị di sản văn hoá chính là khai thác sức mạnh nội sinh để phát triển đất nước phồn vinh, thịnh vượng và bền vững"[1] quyết tâm biến di sản thành tài sản, biến nguồn tài nguyên văn hóa thành nguồn lực trực tiếp cho sự phát triển bền vững.
Tính thời sự của vấn đề càng trở nên cấp thiết sau cột mốc sáp nhập tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng ̣(01/07/2025). Từ sự cộng hưởng hành chính này, thành phố mới giờ đây đang trực tiếp sở hữu một kho tàng di sản khổng lồ liên vùng, nổi bật là 3 di sản thế giới được UNESCO vinh danh (Hội An, Mỹ Sơn và Ma nhai Ngũ Hành Sơn). Cộng hưởng vào đó là di sản phi vật thể cấp UNESCO vinh danh là Nghệ thuật Bài chòi Trung bộ, 01 Bảo tàng quốc gia (Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng), hơn 500 di tích lịch sử - văn hoa cấp tỉnh, cấp quốc gia và quốc gia đặc biệt; hơn 70 làng nghề truyền thống và hàng trăm lễ hội độc đáo trải dài từ vùng đồng bằng ven biển đến miền núi phía Tây… Tuy nhiên, không gian di sản liên hoàn cũng đặt ra thách thức quản trị gay gắt trước áp lực đô thị hóa "nóng", nguy cơ "đứt gãy" hành lang cảnh quan lịch sử… Để giải bài toán hóc búa này, việc biến "tài nguyên di sản" thành "tài sản kinh tế" thông qua công nghiệp văn hóa và du lịch di sản bền vững là con đường tất yếu để tự chủ nguồn lực. Hơn thế nữa, sức sống của di sản chỉ thực sự bền bỉ khi người dân được trả lại vai trò chủ thể trung tâm, tự hào với sứ mệnh là những "người gác đền" và trực tiếp được thụ hưởng các lợi ích tinh thần lẫn vật chất từ di sản mang lại. Khi dòng chảy văn hóa ngàn năm được bồi đắp bởi cộng đồng và tiếp sức bằng công nghệ hiện đại, di sản sẽ không còn là gánh nặng của quá khứ mà sẽ trở thành nguồn năng lượng nội sinh vô hạn cho tương lai.
NỘI DUNG
1. "Bảo tồn động" – đưa di sản văn hóa vào đời sống nhân loại
Thực tế cho thấy, từ các di tích kiến trúc trầm mặc đến những sinh hoạt tinh thần sống động như Lễ hội Cầu ngư hay Nghệ thuật Bài chòi, nếu chỉ dừng lại ở mô hình tham quan truyền thống, chúng sẽ rất dễ rơi vào trạng thái "sống nhờ ngân sách". Một di sản bị cách ly khỏi nhịp đập đời thường là một di sản "chết lâm sàng". Muốn giải quyết triệt để điểm nghẽn này, con đường tất yếu là phải chuyển dịch từ tư duy "bảo tồn tĩnh" sang "bảo tồn động" – đưa di sản vận động như một nguồn lực kinh tế - sáng tạo hiện hữu giữa lòng cộng đồng, song không đánh đổi bản sắc!
Sức sống mới của di sản có thể kể đến mô hình "Bảo tàng sống" quanh Đình làng Hải Châu (di tích cấp quốc gia năm 2001) với quy mô khoảng 13 ha ngay giữa trung tâm đô thị hiện đại. Mô hình này kiên quyết không tách rời Đình làng Hải Châu hơn 200 năm tuổi khỏi không gian sinh kế và cư trú của cư dân bản địa. Đây là phương thức bảo tồn và tổ chức không gian đô thị, trong đó các giá trị lịch sử, kiến trúc và văn hóa cộng đồng tiếp tục được duy trì trong đời sống thường nhật của cư dân. Đồng thời là một lớp học trực quan sinh động thông qua các hoạt động ngoại khóa, các cuộc thi khám phá di sản nhằm hun đúc lòng tự hào và trách nhiệm của thế hệ trẻ.
Một chương mới đầy ấn tượng khác là Mỳ Quảng được chính thức vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2024. Vượt qua ranh giới của một "món ăn" dân dã, Đà Nẵng đã chuẩn hóa chuỗi giá trị ẩm thực, định vị món ăn thành một "trải nghiệm văn hóa độc đáo". Từ chuỗi không gian đặc sản bản địa đến các tour trải nghiệm sinh thái, câu chuyện lịch sử của vùng đất được kể lại bằng hương vị, trực tiếp nâng cao thu nhập cho người dân và tạo sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh vượt tranh.
Mối quan hệ biện chứng giữa bảo tồn sinh thái và phát triển kinh tế tiếp tục được khẳng định qua Quyết định điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới cơ sở văn hóa và thể thao thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 của Bộ văn hóa, thể thao và du lịch "bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu văn hóa, kinh tế, xã hội và môi trường theo hướng phát triển bền vững" tại làng nghề điêu khắc đá mỹ nghệ Non Nước. Trước áp lực về ô nhiễm môi trường đô thị, thành phố chủ động thực hiện cơ chế hỗ trợ di dời toàn bộ khu vực sản xuất thô, ồn ào và bụi bặm ra khu công nghiệp chuyên biệt bên ngoài. Ngược lại, không gian làng nghề truyền thống dưới chân núi Ngũ Hành Sơn được giữ lại trọn vẹn thành một "showroom khổng lồ" mở, kết nối thương mại của toàn bộ hệ thống xưởng sản xuất phía ngoài, các show diễn nghệ thuật cố định, chương trình văn hóa và lễ hội nghệ thuật theo mùa.... Mô hình này biến khu vực chân núi và khu vực lân cận thành một không gian trải nghiệm di sản sống động, vừa bảo tồn được hồn cốt nghề truyền thống, vừa định vị nơi đây thành điểm mua sắm, thưởng thức nghệ thuật đẳng cấp thu hút phân khúc khách du lịch có mức chi tiêu cao.
Sự tái sinh ngoạn mục nhất của dòng chảy văn hóa xứ Quảng chính là việc "viết tiếp câu chuyện di sản" bằng ngôn ngữ nghệ thuật thực cảnh đương đại. Các chương trình quy mô lớn như show diễn thực cảnh "Ký ức Hội An" tại Đảo Ký ức, hay các vở diễn xiếc tre đương đại nâng tầm văn hóa bản địa của Lune Production bằng sự kết hợp giữa kỹ xảo công nghệ chiếu sáng hiện đại, âm nhạc mang âm hưởng dân tộc và vũ đạo công phu, những câu chuyện bang giao thời thương cảng hay thanh âm núi rừng hoang sơ đã bước ra khỏi những trang sách cũ để chạm đến trái tim hàng triệu du khách quốc tế. Những thiết chế kinh tế - văn hóa sáng tạo này đang được đầu tư bài bản, chính là đòn bẩy đắc lực để thúc đẩy kinh tế đêm, gia tăng chi tiêu của du khách và bảo tồn di sản một cách chủ động, bền vững.
2. "Số hóa để di sản sống": nhịp cầu nối thế hệ trẻ
"Di sản số" - nhịp cầu đắc lực, tạo ra những trải nghiệm di sản vô cùng mới mẻ, chân thực và sống động, thu hút mạnh mẽ sự quan tâm của lớp người kế cận. Sức hấp dẫn này đang được minh chứng sinh động qua các dự án số hóa quy mô lớn của Đà Nẵng. Hội An với Đề án số hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu số về di sản văn hóa với kinh phí 8 tỷ đồng[2] đã tiến hành quét (scan) lưu trữ 132 hồ sơ cấp phép, 200 hồ sơ di tích ở phố cổ, 2.166 trang tư liệu Hán Nôm và gắn mã QR cho các di tích để dễ dàng truy cập. Công tác số hóa đã mở rộng đến 28 di tích làng nghề truyền thống tại xã Cẩm Kim, từ nghề mộc, dệt chiếu cho đến đóng ghe thuyền, giúp giới trẻ dễ dàng tiếp cận tinh hoa nghề cổ trên không gian mạng.
Tại Đà Nẵng, công nghệ số đang "đánh thức" các hiện vật cổ một cách ngoạn mục. Bà Nguyễn Thị Hội An – phó giám đốc Sở Văn hóa, thể thao và Du lịch Đà Nẵng cho biết: hệ thống Bảo tàng và di tích Chăm 3D đã số hóa 3D thành công 50 hiện vật, cho phép người xem tương tác và tìm hiểu chi tiết nhất; Bảo tàng Đà Nẵng cũng đi đầu khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc hướng dẫn du khách trải nghiệm với 20 ngôn ngữ khác nhau, kết hợp thuyết minh tự động qua mã QR… Xa hơn nữa, thành phố đang định hướng trong dự thảo Đề án Chuyển đổi số và Thành phố thông minh của thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035 nội dung xây dựng nền tảng định danh số hiện vật, di tích và không gian triển lãm văn hóa số trên metaverse (vũ trụ ảo) cho hệ thống các bảo tàng trên toàn thành phố Đà Nẵng; phát hành bộ sưu tập NFT di sản chung (nhiệm vụ này nhằm biến di sản truyền thống thành tài sản số độc bản để dễ dàng bảo tồn, quảng bá toàn cầu và tạo nguồn tài chính tái đầu tư cho di tích); livestream 360 độ các lễ hội lớn trên cùng một nền tảng… Sự dấn thân của người trẻ vào công nghệ cũng tạo nên những quả ngọt đáng tự hào, như dự án game tương tác thực tế ảo "Hội An Kiến Sự" của nhóm Click Studio (Đại học Duy Tân) kéo dài 20 - 30 phút, phục dựng nguyên vẹn không gian, lối sống và các sự kiện lịch sử của thương cảng Hội An từ 400 năm trước[3]…
Đặc biệt, nhờ các phương tiện truyền thông số, người trẻ đang đóng vai trò là những "người kể chuyện di sản" ra thế giới. Họ sử dụng điện thoại thông minh chụp ảnh, quay video clip review văn hóa, ẩm thực lên các nền tảng mạng xã hội như YouTube, Facebook, Zalo, Tiktok, Instagram... và mở gian hàng trực tuyến Tiktok Shop. Những YouTuber không chuyên là các bạn trẻ Cơ Tu như Alăng Lai, Alăng BRắc... đã sản xuất những video chất lượng cao thu hút hàng triệu lượt xem về trải nghiệm thiên nhiên và ẩm thực nguyên bản, vừa quảng bá bản sắc dân tộc vừa giúp họ khởi nghiệp vững chắc…
Suy cho cùng, di sản số không đơn thuần là công nghệ, mà chính là "văn hóa số". Đó là nhịp cầu nhân văn kết nối những giá trị ngàn năm với tư duy hiện đại của thế hệ trẻ, biến di sản thành tài sản vô giá và động lực phát triển bền vững cho tương lai.
3. Những thách thức mới - mối đe dọa khiến di sản dễ "chết"
Đằng sau diện mạo đô thị rực rỡ, di sản văn hóa Đà Nẵng đang đứng trước trước những phép thử khắc nghiệt: tác động của sáp nhập, áp lực đô thị hóa và biến đổi khí hậu toàn cầu… những "vết rạn" trong lòng di sản đang xuất hiện ngày một rõ nét, cảnh báo về những nguy cơ đứt gãy ký ức thế hệ nếu thiếu đi một chiến lược quản trị có tầm nhìn bền vững.
Một trong những mối đe dọa trực tiếp nhất đối với di sản chính là ranh giới mong manh giữa bảo tồn động và việc lạm dụng kinh tế di sản. Di sản đang đối diện với nguy cơ bị thương mại hóa nông cạn, chiều chuộng thị hiếu du khách tức thời và làm nghèo bản sắc. Chẳng hạn, Bài Chòi xứ Quảng là sinh hoạt vui chơi tự nguyện trong các đêm rằm làng xóm. Nay một số nơi đưa lên sân khấu thương mại, diễn theo kịch bản ngắn ép thời gian, mất đi không gian tương tác mộc mạc giữa nghệ sĩ dân gian và người xem, làm phai mờ hồn cốt truyền thống… Các ngôi nhà cổ bị "biến dạng" kiến trúc và biến thành những ngôi nhà "chỉ còn xác" do đã bị thay đổi chức năng để làm cửa hàng, nhà hàng, quán rượu. Việc thay đổi này dẫn đến nhu cầu điều chỉnh kết cấu kiến trúc bên trong, làm mất đi không gian sống truyền thống và không gian thờ tự của các tộc họ. Đồng thời, việc chuyển đổi ồ ạt đi kèm với trang trí biển hiệu, màu sắc không phù hợp sẽ làm phai nhạt "hơi thở" lịch sử và nhường chỗ cho các dịch vụ du lịch đồng nhất…
Sức ép nhân tạo đó lại bị cộng hưởng tàn khốc bởi tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng và các hiện tượng thời tiết cực đoan. Mưa bão và ngập lụt lịch sử xảy ra thường niên khiến nước lũ tràn sâu vào phố cổ, kết hợp với triều cường và ngập mặn làm đẩy nhanh quá trình mục nát kết cấu gỗ cổ truyền của hơn hàng trăm công trình di tích; tạo môi trường lý tưởng cho mối mọt, vi sinh vật và nấm mốc tàn phá âm thầm gỗ của di sản từ bên trong. Theo nhà nghiên cứu Đỗ Trường Giang - phó viện trưởng Viện khảo cổ học, thành phố Hà Nội[4] cho biết: Không chỉ di sản gỗ, hệ thống văn khắc Champa bằng đá sa thạch cũng đang đối mặt với sự xuống cấp vật lý nghiêm trọng do lượng mưa khắc nghiệt từ 2000 đến 4000 milimét mỗi năm và độ ẩm lên tới 80 - 90%. Các bia vă n quý giá như Bia Hòn Cụp, Bia Hố Nhi, Minh văn Thạch Bích (Nông Sơn) hay văn khắc Samo (Tây Giang) liên tục chịu tác động phong hóa đá, rêu tảo tàn phá và axit từ nước mưa xâm nhập gây bong tróc bề mặt…
Quá trình đô thị hóa và phát triển hạ tầng "nóng" đang tạo ra sức ép trực tiếp và khốn cùng lên hệ thống di sản khảo cổ học nằm dưới lòng đất hoặc ven bờ sông, bờ biển. Nhiều địa tầng chứa đựng các lớp văn hóa Sa Huỳnh, Champa quý giá đã bị san lấp, hủy hoại vĩnh viễn bởi các dự án bất động sản, khu dân cư hoặc công nghiệp trước khi các nhà khoa học kịp thám sát. Theo ông Huỳnh Đình Quốc Thiện – Giám đốc bảo tàng Đà Nẵng cho biết: Phế tích gò An Tháp, Duy Xuyên với toàn bộ gò gạch quai của di tích đã bị san bằng hoàn toàn để làm mặt bằng chăn nuôi gia súc; Di chỉ mộ chum Sa Huỳnh Gò Ngoài, Đại Lộc dù đã được xếp hạng di tích khảo cổ cấp tỉnh từ năm 2005, di chỉ này vẫn bị công trình Đường dây 110 KV Đà Nẵng - Đại Lộc và trạm biến áp thi công trực tiếp đè lên, làm xóa sổ gần như hoàn toàn khu mộ gò vô giá; Gò Miếu Bà, Duy Trung, Duy Xuyên bị nạn "khảo cổ tặc" đào bới, cày xới quy mô lớn để tìm kiếm cổ vật sau khi xuất hiện thông tin phát hiện các mảnh vàng lá Champa; tuyến đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi khi được xây dựng đã vô tình cắt đứt hành lang cảnh quan lịch sử kết nối Trà Kiệu - Chiêm Sơn Tây - Mỹ Sơn - Đồng Dương, cô lập các di sản và làm mất đi sinh khí văn hóa - dịch vụ kết nối nguyên bản…
Bên cạnh đứt gãy nhân sinh, thách thức quản trị sau cột mốc sáp nhập hành chính ngày 01/07/2025 cũng đặt ra những bài toán thể chế vô cùng hóc búa. Việc giải thể chính quyền cấp huyện và chia tách Hội An thành 3 phường (Hội An, Hội An Đông, Hội An Tây) và 1 xã (Tân Hiệp) trực thuộc thành phố Đà Nẵng đã tạo ra sự phân mảnh không gian di sản. Vùng lõi di tích lịch sử nằm ở phường Hội An, nhưng động lực kinh tế - dịch vụ và hệ thống làng nghề vệ tinh hỗ trợ lại nằm ở các phường lân cận. Cơ chế điều phối chuyên môn nảy sinh khoảng cách lớn khi Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An chuyển về trực thuộc trực tiếp Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, kéo dài quy trình ra quyết định và làm giảm tính chủ động xử lý các tình huống khẩn cấp tại địa phương. Đồng thời, các quy định nghiêm ngặt của Luật Di sản văn hóa mới buộc mọi trường hợp tu sửa, cải tạo dù nhỏ nhất của nhà dân trong Khu vực bảo vệ I phải trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chấp thuận, vô tình tạo ra rào cản hành chính phức tạp, khiến người dân gặp khó khăn và gián tiếp đẩy nhiều ngôi nhà cổ gỗ vào nguy cơ đổ sập trước mùa bão lũ…
Một đô thị di sản sống chỉ có thể tồn tại khi có sự trao truyền văn hóa liên tục giữa các thế hệ. Theo ông Lê Công Hùng, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Nghề đan võng ngô đồng Cù Lao Chàm danh tiếng hiện chỉ còn những người trên 60-70 tuổi thực hành; nếu không có đội ngũ kế thừa, nghề cổ này đứng trước nguy cơ biến mất hoàn toàn chỉ trong vòng 5 năm tới. Thống kê cho thấy Đà Nẵng có hơn 70 làng nghề và làng nghề truyền thống, có nhiều làng nghề được công nhận hiện đang hoạt động sản xuất cầm chừng và đứng trước khả năng mai một hoàn toàn, tiêu biểu là các nghề dệt vải, dệt chiếu, dệt thổ cẩm, mây tre đan… Thu nhập thấp khiến thế hệ trẻ không còn mặn mà, từ chối kế thừa nghề cổ để dịch chuyển sang các công việc dịch vụ khác. Khi những "báu vật sống" - các nghệ nhân lớn tuổi, những người nắm giữ bí quyết chế tác và tri thức dân gian - lần lượt qua đời, toàn bộ kho tàng di sản phi vật thể bản địa cũng đứng trước nguy cơ vĩnh viễn thất truyền…
4. Những giải pháp đang và cần triển khai để di sản "sống" thật
Cột mốc sáp nhập lịch sử ngày 01/07/2025 mở một không gian văn hóa liên vùng vô cùng đồ sộ cho thành phố Đà Nẵng định hình một đô thị đáng sống, thông minh và nhân văn trên nền tảng của một phức hệ di sản sống động. Trực tiếp sở hữu các di sản thế giới quý báu, Đà Nẵng mới trong tư duy phát triển "đặc biệt, cần quán triệt tinh thần không đánh đổi môi trường, văn hóa và an sinh xã hội để lấy tăng trưởng đơn thuần. Phát triển phải hài hòa, bảo đảm an sinh xã hội, tiến bộ xã hội, gìn giữ bản sắc, bảo vệ sinh thái và sử dụng tài nguyên hiệu quả, vì một tương lại bền vững, cân bằng và nhân văn"[5]. Di sản phải được bảo vệ nguyên trạng kết hợp với bảo tồn động để tự sinh ra năng lượng kinh tế mới phục vụ trực tiếp cho chất lượng sống của cư dân bản địa, đồng thời tạo động lực cho sự phát triển của một số lĩnh vực Công nghiệp văn hóa.
Chuyển đổi số di sản để giới trẻ chạm vào văn hóa lịch sử bằng ngôn ngữ công nghệ. Để kéo gần khoảng cách giữa quá khứ tịch mịch và tương lai số, việc phát triển "Di sản số" là một giải pháp đột phá, biến các trầm tích lịch sử thành những sản phẩm văn hóa giàu sức hút. Thông qua việc lồng ghép dữ liệu khảo cổ và kiến trúc cổ, Đà Nẵng có thể xây dựng các mô hình thông tin công trình di sản 3D, ứng dụng công nghệ viễn thám LiDAR (công nghệ quét laser từ trên không), GIS (xây dựng hệ thống bản đồ di sản số hóa với nhiều lớp thông tin) và thực tế ảo (VR/AR) để phục dựng kỹ thuật số các công trình đã bị hủy hoại hoặc sạt lở. Tiêu biểu như việc phục dựng diện mạo hào hùng của Thành Điện Hải thời kháng Pháp, hay cấu trúc lòng tháp sâu kỳ vĩ dưới lòng đất của phế tích Champa Phong Lệ, giúp người xem tương tác đa chiều mà không cần can thiệp đào bới hay xâm hại đến trạng thái gốc của di vật. Công nghệ "Hoàn nguyên số" này cũng mở ra cơ hội phục dựng không gian nguyên bản vô giá tại Phật viện Đồng Dương hay tháp Mỹ Sơn A1[6]….
Đà Nẵng cần tận dụng lợi thế tuyệt đối về hạ tầng cảng biển và sân bay quốc tế để làm "bệ phóng" thương mại hóa các sản phẩm văn hóa vùng ven. Đặc biệt, nghiên cứu cho sự phát hiện con đường thiêng tại đền-tháp K (2023-2025) là một sự kiện khảo cổ học có ý nghĩa vượt ra ngoài bản thân di tích Mỹ Sơn (hành lang nghi lễ rộng 9m, dài 170m) buộc người hành hương phải đi bộ chậm rãi, thanh tẩy tâm hồn trước khi đối diện với thần linh ở khu đền tháp trung tâm… Từ đó, nhiều nghiên cứu và đề xuất liên quan đến hình thành "Tuyến Di sản Chậm" kết nối liên hoàn từ thánh địa Mỹ Sơn, kinh đô Trà Kiệu, qua thung lũng Chiêm Sơn Tây, đến phố cổ Hội An và vùng biển đảo Cù Lao Chàm…
Xây dựng một hành lang pháp lý mở đường cho Đối tác công - tư (PPP) là điều kiện tiên quyết để phát triển kinh tế di sản bền vững. Minh chứng sống động nhất chính là Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng (DIFF) năm 2026, với sự phối hợp tập đoàn tư nhân đã giúp thành phố thu hút 2,72 triệu lượt khách du lịch, tăng 45% so với năm 2025[7]… nâng tầm thương hiệu điểm đến trên bản đồ quốc tế. Tại DIFF, các yếu tố văn hóa bản địa, chất liệu di sản liên tục được "sống lại" và làm mới thông qua công nghệ ánh sáng hiện đại trên sông Hàn để chuyển hóa di sản thành một thực thể đương đại, mang lại giá trị kinh tế trực tiếp cho cộng đồng và tạo ra trải nghiệm mới cho thế hệ mai. Đà Nẵng cần sớm hiện thực hóa việc thành lập Quỹ bảo tồn di sản văn hóa địa phương theo Điều 89 Luật Di sản Văn hóa 2024. Quỹ này sẽ hoạt động như một định chế độc lập nhằm huy động vốn tự nguyện từ các doanh nghiệp, tổ chức xã hội và trích một phần doanh thu bán vé tham quan để phục vụ công tác trùng tu, tu bổ khẩn cấp cho các di tích chưa có nguồn thu thường xuyên.
Sự sống của di sản suy cho cùng nằm ở chính đời sống sinh hoạt thường nhật của cộng đồng cư dân sở tại. Trao cho di sản một sức sống đương đại sống động, để tiếng chuông chùa cổ Ngũ Hành Sơn, mái ngói rêu phong phố Hội, tiếng Bài chòi ngân nga hay điệu cồng chiêng đại ngàn tiếp tục cộng hưởng và tạo sinh kế bền vững cho người dân chính là món quà thiêng liêng nhất mà thế hệ hôm nay nâng niu gìn giữ cho muôn đời con cháu mai sau… chính họ là những "người kể chuyện sống" thổi linh hồn bản sắc vào di sản đương đại. Chỉ khi cộng đồng thực sự sống tốt, sống khỏe và tự hào mưu sinh thịnh vượng ngay trên nền địa tầng lịch sử của cha ông, nguồn nội lực văn hóa mới thực sự tuôn chảy rực rỡ và tiếp tục bồi đắp giá trị cho muôn đời sau.
KẾT LUẬN
Đúng như lời khẳng định sâu sắc Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã phát biểu tại Hội nghị Văn hoá toàn quốc rằng: "Văn hóa là hồn cốt của dân tộc... Văn hóa còn thì dân tộc còn". Đứng trước tương lai, Đà Nẵng không chọn cách ngoái đầu nhìn lại quá khứ để hoài niệm tiếc nuối, mà chọn cách nắm tay quá khứ, mang quá khứ đi vào tương lai bằng tâm thế dấn thân và khát vọng canh tân mạnh mẽ. Trao cho di sản một sức sống mới sống động giữa đời thường hôm nay chính là món quà văn hóa giá trị và thiêng liêng nhất mà thế hệ chúng ta nâng niu gìn giữ để trao truyền lại cho muôn đời con cháu mai sau. Sở hữu đồng thời 3 di sản văn hóa và di sản tư liệu thế giới được UNESCO vinh danh (Hội An, Mỹ Sơn, Ma nhai Ngũ Hành Sơn), Đà Nẵng đang nắm giữ chiếc chìa khóa vàng để kiến tạo những sản phẩm du lịch di sản trải nghiệm và du lịch xanh đặc thù riêng biệt, có thể tạo ra giá trị gia tăng vượt trội, định vị thương hiệu quốc tế đẳng cấp và thiết lập một mô hình phát triển hài hòa, nhân văn mà không một đô thị nào có thể sao chép được.
Nguyễn Thị Minh Hạnh
Trường Chính trị thành phố Đà Nẵng
Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật, tập 2, tr.54. ↑
Phan Sơn, 2024, Số hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu về di sản văn hóa Hội An, Truy cập link: https://baodanang.vn/so-hoa-va-xay-dung-co-so-du-lieu-so-ve-di-san-van-hoa-hoi-an-3145165.html ↑
Bài Website Đại học Duy Tân, Thích thú dạo chơi Hội An hơn 400 năm trước,
Link truy cập: https://duytan.edu.vn/news/nghien-cuu/thich-thu-dao-choi-hoi-an-hon-400-nam-truoc-qex ↑
Đỗ Trường Giang. "Hệ thống di tích và khảo cổ Champa ở Đà Nẵng – Nhận diện giá trị và định hướng bảo tồn khảo cổ", tham luận hội thảo tháng 6/2026 của Sở Văn hóa, Thể thao Và du lịch tổ chức ↑
Phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy các tỉnh Nam Định - Hà Nam - Ninh Bình. Báo Ninh Bình, ngày 23/06/2025. ↑
Đinh Nam Đức, Lưu Thiên Hương, "Ứng dụng H-BIM và GIS trong số hóa Phật viện Đồng Dương: Từ bản vẽ Parmentier 1902 đến mô hình 3D thế kỷ XXI", Tạp chí Kiến trúc Việt Nam, số 3-2023, tr. 45-52. Nghiên cứu xác nhận kỹ thuật kết hợp LiDAR, Photogrammetry và H-BIM có thể tái lập không gian 3D của tu viện 1.300m với độ chính xác đủ cho ứng dụng VR/AR thương mại. ↑
Truy cập link: https://en.nhandan.vn/da-nang-greets-over-272-million-visitors-during-diff-2026-post164310.html ↑