Bài viết tập trung phân tích thực trạng, vai trò của đội ngũ giảng viên và nội dung chương trình giảng dạy trong việc hình thành lý tưởng cách mạng cho người học. Từ đó, đề xuất các giải pháp nhằm đổi mới phương pháp giảng dạy, gắn lý luận với thực tiễn, giúp thế hệ trẻ nhận diện và phản bác hiệu quả các quan điểm sai trái, thù địch, góp phần giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Nghị quyết 35-NQ/TW xác định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ sống còn. Trong chiến lược "diễn biến hòa bình", thế hệ trẻ là đối tượng trọng điểm bị tác động nhằm thúc đẩy "tự diễn biến", "tự chuyển hóa". Do đó, giáo dục lý tưởng cách mạng không dừng lại ở truyền thụ tri thức khoa học, mà cốt yếu là định hình thế giới quan, nhân sinh quan cách mạng, tạo ra "sức đề kháng" tự nhiên cho người học. Chất lượng giảng dạy chính là thước đo của "bộ lọc" tư tưởng, giúp thế hệ trẻ tự thanh lọc thông tin xấu độc và kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng định hướng rõ mục tiêu chiến lược: "Có kế sách ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ xa. Nỗ lực phấn đấu để ngăn ngừa xung đột, chiến tranh và giải quyết các tranh chấp bằng các biện pháp hoà bình phù hợp với luật pháp quốc tế. Kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, vùng trời, vùng biển; giữ vững môi trường hoà bình, ổn định để phát triển" [4, tr.74]. Yêu cầu này đòi hỏi công tác giáo dục lý tưởng cách mạng phải bám sát thực tiễn, thực hiện quyết liệt nhiệm vụ:"bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch có bước chuyển biến rõ rệt, nhất là việc triển khai đấu tranh trên không gian mạng được tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, đạt kết quả rõ rệt" [4, tr.153]. Bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, đức tính liêm chính và lòng tự tôn dân tộc cho thế hệ trẻ là cách tạo dựng sức mạnh nội sinh bền vững. Đây chính là phương thức bảo vệ Tổ quốc "từ sớm, từ xa", ngăn chặn hiệu quả các hình thái xâm lăng văn hóa, tư tưởng trong kỷ nguyên số. Một thế hệ trẻ vững vàng về lý tưởng cách mạng chính là thành trì kiên cố nhất trước mọi biến động của thời đại.
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
I. VAI TRÒ CHIẾN LƯỢC CỦA THẾ HỆ TRẺ VÀ YÊU CẦU BẢO VỆ TRẬN ĐỊA TƯ TƯỞNG TRONG GIÁO DỤC LÝ TƯỞNG CÁCH MẠNG
Thế hệ trẻ bao gồm thanh niên, sinh viên, là lực lượng xã hội đông đảo, có trình độ học vấn, nhạy bén với cái mới và là chủ nhân tương lai của đất nước. Trong tiến trình cách mạng Việt Nam. Đảng ta luôn xác định thanh niên là đội hậu bị tin cậy, lực lượng kế tục sự nghiệp vẻ vang của Đảng và dân tộc. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng khẳng định: "Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết" [3, t.I, tr.166]. Đây không chỉ là nhiệm vụ giáo dục đơn thuần mà là chiến lược cốt tử để duy trì sự trường tồn của chế độ xã hội chủ nghĩa. Bản chất của sự kế tục này không chỉ ở sự chuyển giao về mặt thế hệ nhân học, mà quan trọng hơn là sự chuyển giao và tiếp nối về thế giới quan, lý tưởng chính trị và niềm tin vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội. Trải qua tiến trình tìm tòi và đúc kết lý luận, Đảng ta khẳng định việc gìn giữ và phát huy khát vọng của tuổi trẻ phải gắn liền với hệ mục tiêu bao trùm, trong đó "Xã hội xã hội chủ nghĩa mà Nhân dân ta xây dựng là một xã hội: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh" [4, tr.29].
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự bùng nổ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, thế hệ trẻ Việt Nam đang được thụ hưởng môi trường giáo dục mở, có điều kiện tiếp cận nhanh chóng với tinh hoa tri thức nhân loại. Tuy nhiên, chính không gian mở này đã đặt ra những thách thức chưa từng có đối với công tác tư tưởng. Không gian mạng đã trở thành trận địa chính trong cuộc đấu tranh tư tưởng hiện nay, nơi các thế lực thù địch lợi dụng triệt để sự thiếu hụt kinh nghiệm chính trị và bản lĩnh thực tiễn của thanh niên để thực hiện âm mưu diễn biến hòa bình. Trận địa tư tưởng không tồn tại dưới dạng những khái niệm trừu tượng mà hiện hữu cụ thể thông qua niềm tin của thế hệ trẻ đối với sự lãnh đạo của Đảng, sự gắn bó mật thiết với chế độ và lòng tự hào dân tộc chân chính. Nhằm chủ động bảo vệ thế hệ trẻ trước làn sóng xâm lăng văn hóa và tư tưởng độc hại, Đảng ta đặc biệt coi trọng phương thức xây dựng sức đề kháng từ sớm, từ xa, hướng tới mục tiêu toàn diện: "lấy bảo vệ môi trường sống và sức khoẻ Nhân dân làm mục tiêu hàng đầu; kiên quyết loại bỏ những dự án gây ô nhiễm môi trường, bảo đảm chất lượng môi trường sống, bảo vệ đa dạng sinh học và hệ sinh thái; xây dựng nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, thân thiện với môi trường" [4, tr.67]. Đây chính là nền tảng cốt lõi để tạo lập một không gian sinh tồn an toàn, xanh và bền vững cho sự phát triển toàn diện của con người mới. Nếu trận địa này bị lung lay, sức đề kháng trước các luồng tư tưởng ngoại lai sẽ bị triệt tiêu, dẫn đến nguy cơ tự diễn biến, tự chuyển hóa trong bộ máy và trong chính nội bộ thế hệ trẻ.
Sự thâm nhập của các học thuyết chính trị phương Tây và giá trị ngoại lai hiện nay thường núp bóng tinh vi dưới các chiêu bài dân chủ, nhân quyền hay tự do ngôn luận. Đối với thế hệ trẻ chưa được trang bị hệ thống lý tưởng cách mạng, hệ thống lý luận khoa học vững chắc, những luận điệu này dễ gây ra sự mơ hồ, dẫn đến thái độ thờ ơ chính trị hoặc nhận thức sai lệch về lịch sử dân tộc và vai trò lãnh đạo của Đảng. Vì vậy, bảo vệ trận địa tư tưởng trong thế hệ trẻ không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu khách quan mang tính quy luật.
Nếu công tác giáo dục lý tưởng cách mạng chậm đổi mới, thiếu sức giải đáp trước những biến động thực tiễn phức tạp, chúng ta sẽ vô tình tạo ra "khoảng trống" tư tưởng. Quy luật nhận thức chỉ rõ: Khi lý luận cách mạng không giữ vai trò chủ đạo trong tâm trí người học, các tư tưởng sai trái sẽ lập tức thẩm thấu và chiếm lĩnh. Do đó, đổi mới giáo dục lý tưởng cách mạng phải gắn liền với yêu cầu: "gắn liền với tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, tác phong, nhân cách, ý thức trách nhiệm,… của cán bộ, đảng viên" [5, tr.141]. Đây là nội dung then chốt để khắc phục triệt để bệnh sáo rỗng, hình thức và tình trạng lý luận xa rời mạch đập cuộc sống.
Lịch sử đã chứng minh lý luận luôn đóng vai trò tiên phong định hướng hành động. Hồ Chí Minh từng chỉ rõ: "Không có lý luận cách mạng thì không có phong trào cách mạng" [8, t.2, tr.279]. Với thế hệ trẻ, giáo dục lý tưởng cách mạng không phải là nhồi nhét những công thức giáo điều có sẵn, mà là quá trình rèn luyện phương pháp luận khoa học để nhìn nhận thế giới. Người đặc biệt coi trọng việc huấn luyện nhân tài và xác định đây là "công việc gốc" của Đảng. Trong tác phẩm Đạo đức cách mạng, Người nhấn mạnh: "thanh niên phải trau dồi đạo đức cách mạng và học tập lý luận để phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân" [8, t.11, tr.611]. Sự phụng sự ấy chỉ thực sự hiệu quả khi người trẻ thấu hiểu bản chất khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; tính tất yếu của con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội và lý luận về con đường đổi mới của Đảng. Quá trình này đòi hỏi công tác giảng dạy phải quán triệt sâu sắc tư tưởng của Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng về một chế độ xã hội mà: "sự phát triển về kinh tế đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội; một xã hội nhân ái, đoàn kết, tương trợ lẫn nhau, hướng tới các giá trị tiến bộ, nhân văn" [9, tr.9]. Đó chính là nền tảng giá trị cốt lõi để thế hệ trẻ kiên định lý tưởng cách mạng.
Giáo dục lý tưởng cách mạng trong các cơ sở giáo dục hiện nay không đơn thuần là hoạt động sư phạm thuần túy, mà là quá trình chuyển hóa hệ thống tri thức kinh điển thành niềm tin nội tâm và kim chỉ nam cho hành động của thế hệ trẻ. Đây là con đường ngắn nhất, có tính hệ thống nhất để thiết lập "bộ lọc" chính trị vững chắc, giúp người học hình thành năng lực tự sàng lọc và "tẩy độc" trước các luồng thông tin sai trái trên không gian mạng. Giáo dục lý tưởng cách mạng, vì thế, mang hàm nghĩa kiến tạo "sức đề kháng tự nhiên". Khi người học thấu triệt quy luật vận động của lịch sử và giá trị thực tiễn của công cuộc đổi mới, họ sẽ tự giác xác lập vị thế của những chiến sĩ chủ động trên mặt trận tư tưởng.
Trong bối cảnh hiện nay, công tác giáo dục chính trị mang trọng trách khẳng định lý luận Mác - Lênin chính là "nguồn lực nội sinh, động lực phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc" [9, tr.13]. Sự vững vàng về lý luận cho phép thế hệ trẻ chuyển dịch từ trạng thái phản ứng thụ động sang tư thế chủ động nhận diện, phân tích và vạch trần các thủ đoạn xảo quyệt của các thế lực thù địch. Thực tế cho thấy, phương thức tấn công của các thế lực phản động đã thay đổi tinh vi hơn; chúng không chỉ công kích trực diện đường lối của Đảng mà còn thẩm thấu, xuyên tạc các giá trị văn hóa, đạo đức cốt lõi. Việc lợi dụng những hiện tượng tiêu cực, tham nhũng trong một bộ phận cán bộ để kích động tâm lý hoài nghi chính trị trong giới trẻ là một minh chứng điển hình. Do đó, mỗi bài giảng lý tưởng cách mạng phải hàm chứa đồng thời hai giá trị: Tính khoa học khách quan để khẳng định chân lý của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới của Đảng; và tính chiến đấu sắc bén để phê phán các biểu hiện lệch lạc. Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã đặc biệt nhấn mạnh: "một trong những nguy cơ lớn nhất là sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, dẫn đến tự diễn biến, tự chuyển hóa" [9, tr.35]. Đối với thế hệ trẻ, nguy cơ này thường bắt nguồn từ những khoảng trống trong nền tảng lý luận và sự thiếu hụt lý tưởng cách mạng trước các tác động ngoại lai.
Giáo dục lý tưởng cách mạng phải được xác lập là một nhiệm vụ chính trị trọng yếu, mang tính chiến lược lâu dài, chứ không phải là những học phần bổ trợ đơn thuần. Nội dung giảng dạy cần gắn kết hữu cơ với thực tiễn triển khai Nghị quyết 35-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Thông qua đó, định hình ý thức trách nhiệm của thanh niên đối với vận mệnh quốc gia. Chỉ khi thế hệ trẻ thấu hiểu bản chất khoa học và cách mạng của hệ tư tưởng Đảng, họ mới đủ khả năng thực hiện vai trò chủ thể trong việc giữ vững trận địa tư tưởng. Sự kiên định của tuổi trẻ hôm nay chính là tiền đề then chốt để bảo đảm sự nghiệp cách mạng không bị chệch hướng trước những biến động phức tạp của tình hình quốc tế và khu vực.
Để hiện thực hóa mục tiêu tầm nhìn dài hạn này, hệ thống giáo dục quốc dân cần quán triệt sâu sắc định hướng mà Đại hội XIV đã đề ra: "Đến năm 2025, kỷ niệm 50 năm giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước: Là nước đang phát triển, có công nghiệp theo hướng hiện đại, vượt qua mức thu nhập trung bình thấp. Đến năm 2030, kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng: Là nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, nay là nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Trở thành nước phát triển, thu nhập cao" [4, tr.204-205]. Việc củng cố trận địa tư tưởng trong thanh niên thông qua giáo dục lý tưởng cách mạng chính là hành động đầu tư căn bản cho sự ổn định chiến lược và phát triển bền vững của chế độ xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam.
II. THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG GIÁO DỤC LÝ TƯỞNG CÁCH MẠNG CHO THẾ HỆ TRẺ HIỆN NAY
Công tác giáo dục, giáo dục lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ thời gian qua đã có những chuyển biến tích cực, bám sát các mục tiêu chiến lược của Đảng về xây dựng con người xã hội chủ nghĩa. Quán triệt Kết luận 94-KL/TW của Ban Bí thư về đổi mới giáo dục lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân, hệ thống giáo trình các môn học này đã được biên soạn lại. Công tác đổi mới bảo đảm tính hiện đại, tinh giản, đồng thời cập nhật kịp thời những quan điểm, tư duy lý luận mới từ Đại hội XIV của Đảng. Việc chuyển đổi từ truyền thụ kiến thức đơn thuần sang phát triển năng lực người học đã giúp sinh viên, thanh niên nắm bắt được những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới của Đảng một cách hệ thống hơn.
Tuy nhiên, đánh giá khách quan, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng Đảng hiện nay đang đối mặt với những thách thức hệ thống, bắt nguồn từ mối tương quan mật thiết giữa hạ tầng kinh tế và thượng tầng chính trị. Thực tiễn tiến trình đổi mới cho thấy, những điểm nghẽn về nội lực kinh tế không chỉ dừng lại ở các con số tăng trưởng mà còn trực tiếp tác động đến sự ổn định của trận địa tư tưởng. Đảng ta đã nhận diện rõ những nút thắt cốt lõi: "Mô hình tăng trưởng chưa dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Cơ cấu lại các ngành kinh tế còn chậm, chưa có sự đột phá; nội lực của nền kinh tế còn yếu, năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế chưa cao" [4, tr.117]. Sự hạn chế về nguồn lực vật chất này đã tạo ra rào cản khách quan, làm suy giảm động lực bứt phá của hệ thống giáo dục, dẫn đến sự lệch pha giữa năng lực đào tạo và yêu cầu bồi dưỡng nhân tài trong kỷ nguyên mới. Hệ quả trực tiếp của thực trạng trên là sự suy giảm sức đề kháng tư tưởng trong một bộ phận thế hệ trẻ. Khi lý luận không bắt kịp thực tiễn, hiện tượng thờ ơ chính trị trở thành một nguy cơ hiện hữu. Đây là sự cảnh báo nghiêm trọng về tình trạng: "Một bộ phận cán bộ, đảng viên, trong đó có thanh niên, nhận thức chưa đầy đủ, sâu sắc tầm quan trọng của lý luận, ngại học, lười học lý tưởng cách mạng" [4, tr.168]. Khi thiếu hụt thế giới quan khoa học, người học dễ rơi vào trạng thái dao động, mất phương hướng trước các luồng thông tin sai trái, dẫn đến "sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hoá" trong nội bộ" [4, tr.54].
Nguyên nhân chủ quan nằm ở tính hình thức và sự xơ cứng trong phương pháp truyền thụ lý luận tại các cơ sở đào tạo. Việc giảng dạy nặng tính áp đặt, thiếu tính phản biện và tách rời thực tiễn đã triệt tiêu sự hấp dẫn của tri thức chính trị. Tổng Bí thư Tô Lâm đã đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu phải: "không ngừng học tập về lý luận chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, phương pháp, kinh nghiệm làm việc và khả năng phối hợp trong tập thể để nâng cao tính kỷ luật của tổ chức, năng suất lao động và phát huy sức mạnh tổng hợp" [6]. Thêm vào đó, sự thiếu nghiêm túc trong kỷ luật tổ chức đã làm trầm trọng thêm vấn đề, khi mà: "Việc thực hiện các nguyên tắc tổ chức của Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ ở một số nơi chưa nghiêm, thậm chí còn vi phạm, mất đoàn kết nội bộ, có nơi còn biểu hiện cục bộ, lợi ích nhóm" [4, tr.194]. Để bảo vệ vững chắc trận địa tư tưởng, đòi hỏi phải có sự đổi mới đồng bộ từ tư duy kinh tế đến phương pháp giáo dục, lấy thực tiễn làm thước đo và kỷ cương làm nền tảng.
Trận địa tư tưởng trên không gian mạng đang diễn ra sự xâm nhập khốc liệt của các quan điểm sai trái. Thay vì các học thuyết hàn lâm, các thế lực thù địch chọn cách đánh vào cảm xúc, lợi dụng các vấn đề xã hội nhạy cảm để kích động giới trẻ. Trong bối cảnh đó, tính chiến đấu của bài giảng lý tưởng cách mạng hiện nay còn bộc lộ khoảng trống lớn. Việc giảng viên quá thiên về trình bày nguyên lý mà thiếu kỹ năng nhận diện, phản bác khiến người học dễ bị tổn thương trước các thủ đoạn xuyên tạc. Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh: "Tư tưởng không đúng thì hành động sai lạc" [8, t.5, tr.612]. Nếu bài giảng lý luận không trở thành vũ khí sắc bén, thanh niên sẽ thiếu đi "bộ lọc" và "lá chắn" chính trị để tự bảo vệ. Sự xâm lấn của thông tin xấu độc không chỉ xói mòn niềm tin mà còn đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia, nhất là khi đối phương sử dụng "các hình thái chiến tranh mới, các hình thái chiến tranh hỗn hợp trong thời đại công nghệ cao" [4, tr.13].
Yêu cầu thực tiễn đòi hỏi lý tưởng cách mạng phải trở thành tri thức sống động, đủ sức giải mã các hiện tượng xã hội phức tạp. Đảng ta xác định rõ: "Đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục lý tưởng cách mạng theo hướng hiện đại, thiết thực, phù hợp với từng đối tượng" [3, t.I, tr.183]. Đồng thời cần: "đổi mới toàn diện công tác đào tạo giảng viên lý tưởng cách mạng. Đổi mới phương pháp giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh theo đúng phương châm học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tế cuộc sống, kịp thời cập nhật các yêu cầu của thực tiễn" [5, tr.141]. Việc xây dựng bản lĩnh tư duy biện chứng cho người học là tiền đề tạo ra "sức đề kháng tự nhiên", bảo vệ vững chắc trận địa tư tưởng trước mọi biến động.
III. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ BẢO VỆ TRẬN ĐỊA TƯ TƯỞNG TRONG THẾ HỆ TRẺ QUA GIÁO DỤC LÝ TƯỞNG CÁCH MẠNG
Thứ nhất, đổi mới nội dung theo hướng cập nhật thực tiễn và tính thời sự chính trị.
Nội dung giáo dục lý tưởng cách mạng không thể dừng lại ở việc thuyết giảng các nguyên lý kinh điển một cách xơ cứng mà phải được vận dụng linh hoạt vào việc giải quyết những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn. Giảng viên cần nắm vững bản chất khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin để soi chiếu vào các dòng chảy thời sự, các vấn đề nóng mà xã hội và thế hệ trẻ đang quan tâm. Việc phân tích các sự kiện chính trị trong nước và quốc tế dưới lăng kính lý luận giúp người học nhận thấy giá trị hiện hiện hữu của môn học, tránh tâm lý xem nhẹ các môn khoa học chính trị. Đặc biệt, nội dung Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị cần được tích hợp sâu vào từng chuyên đề giảng dạy. Đây không phải là việc đọc lại văn kiện mà là quá trình lồng ghép khéo léo để người học nhận diện rõ các luận điệu xuyên tạc về lịch sử dân tộc, về vai trò lãnh đạo của Đảng và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội. Sự cập nhật này giúp lý luận trở thành thực thể sống động, có sức thuyết phục và khả năng định hướng cao. Đảng Cộng sản Việt Nam đã yêu cầu: "Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương pháp giáo dục lý tưởng cách mạng theo hướng hiện đại, thiết thực" [3, t.I, tr.183]. Khi lý luận bắt kịp thực tiễn, nó sẽ trở thành công cụ hữu hiệu để thế hệ trẻ tự bảo vệ mình trước những tác động tiêu cực của các luồng tư tưởng ngoại lai.
Thứ hai, phát huy vai trò chủ thể và tư duy phản biện của người học.
Trong giáo dục lý tưởng cách mạng, việc chuyển đổi từ mô hình áp đặt kiến thức một chiều sang mô hình gợi mở, đối thoại là yêu cầu cấp thiết để xây dựng lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ. Giảng viên cần tạo ra không gian học thuật dân chủ, khuyến khích người học đặt câu hỏi và thảo luận về các vấn đề nhạy cảm mà các thế lực thù địch thường lợi dụng như nhân quyền, dân chủ, tôn giáo hay chủ quyền lãnh đạo. Quá trình tranh luận giúp người học rèn luyện tư duy biện chứng, năng lực phân tích và khả năng tự tổng hợp thông tin. Khi được tự do bày tỏ quan điểm dưới sự định hướng sắc sảo về mặt lý luận của giảng viên, sinh viên sẽ tự rút ra được những kết luận đúng đắn dựa trên cơ sở khoa học. Đây chính là phương thức tạo ra miễn dịch tư tưởng bền vững nhất, giúp người học không bị cuốn theo những cảm xúc nhất thời trước các thông tin xuyên tạc. Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh về việc phát huy tính tích cực của người học: "Học hỏi là một việc phải tiếp tục suốt đời" [8, t.10, tr.377]. Việc giáo dục không chỉ dừng lại ở truyền thụ tri thức mà phải hình thành năng lực tự giáo dục, giúp người học có đủ bản lĩnh để đối diện và bác bỏ các quan điểm sai trái ngay từ trong suy nghĩ.
Thứ ba, xây dựng đội ngũ giảng viên lý tưởng cách mạng là những chuyên gia tư tưởng mẫu mực.
Đội ngũ giảng viên đóng vai trò quyết định trong việc giữ vững trận địa tư tưởng tại các cơ sở giáo dục. Giảng viên lý tưởng cách mạng phải là những chiến sĩ tiên phong, có lý tưởng cách mạng vững vàng và sự tinh thông về chuyên môn. Ngoài việc nắm vững hệ thống lý luận kinh điển, giảng viên cần trang bị phương pháp sư phạm hiện đại, am hiểu tâm lý thế hệ trẻ để có cách tiếp cận phù hợp. Mỗi bài giảng không chỉ là sự truyền tải tri thức mà còn phải thể hiện được niềm tin sắt son vào lý tưởng cách mạng của người thầy, từ đó tạo ra sức lan tỏa và định hướng niềm tin cho người học. Bên cạnh công tác giảng đường, giảng viên cần chủ động nghiên cứu, viết bài đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái trên tạp chí khoa học và không gian mạng. Hoạt động này không chỉ khẳng định uy tín, lý tưởng cách mạng của người thầy, mà còn tạo dựng minh chứng thực tiễn sinh động cho người học noi theo. Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu phải: "Xây dựng đội ngũ cán bộ đủ năng lực đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc" [7]. Sự mẫu mực của người giảng viên chính là sự bảo chứng mạnh mẽ nhất cho tính đúng đắn của lý tưởng cách mạng trong mắt thế hệ trẻ.
Thứ tư, ứng dụng công nghệ số và các hình thức trực quan trong giảng dạy.
Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư, giáo dục lý tưởng cách mạng phải khai thác triệt để ưu thế của công nghệ số để tiếp cận thế hệ trẻ một cách tự nhiên và hiệu quả. Việc xây dựng hệ thống học liệu điện tử, các video bài giảng ngắn, các sơ đồ tư duy trực quan giúp các nguyên lý lý luận trở nên dễ hiểu, dễ nhớ. Các diễn đàn thảo luận trực tuyến và mạng xã hội nên được sử dụng như một kênh sư phạm mở để giảng viên và người học tương tác, giải đáp kịp thời những băn khoăn về tư tưởng. Thay vì để thanh niên tìm kiếm thông tin từ những nguồn không kiểm chứng, các cơ sở giáo dục cần chủ động cung cấp những nội dung chính thống được thể hiện dưới dạng thức hiện đại, phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin của giới trẻ. Đảng Cộng sản Việt Nam xác định nhiệm vụ: "Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác tư tưởng, lý luận" [3, t.II, tr.234]. Sự kết hợp giữa nội dung lý luận sâu sắc và hình thức thể hiện hiện đại sẽ giúp nâng cao sức hấp dẫn của môn học, đồng thời lấn át những thông tin độc hại trên không gian mạng, góp phần giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng.
Thứ năm, kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục lý tưởng cách mạng trên lớp với các hoạt động thực tiễn.
Lý luận nếu tách rời thực tiễn sẽ trở nên giáo điều và thiếu sức sống. Việc tổ chức cho thế hệ trẻ tham gia các hoạt động về nguồn, tham quan các di tích lịch sử cách mạng và các công trình thành tựu của công cuộc đổi mới là phương pháp giáo dục trực quan nhất. Những chứng tích thực tiễn giúp người học thấu hiểu sâu sắc cái giá của độc lập dân tộc và tính đúng đắn trong các chủ trương, đường lối phát triển đất nước. Khi được chứng kiến sinh động những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội, niềm tin của người học vào sự lãnh đạo của Đảng và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội sẽ được củng cố một cách tự nhiên, bền vững. Thực tiễn chính là thước đo khách quan của chân lý; do đó, bài giảng lý tưởng cách mạng phải lấy thực tiễn làm dẫn chứng và lấy hiệu quả thực tiễn làm mục tiêu hướng tới. Hồ Chí Minh chỉ rõ: "Lý luận cốt để áp dụng vào thực tế. Lý luận mà không áp dụng vào thực tế là lý luận suông" [8, t.5, tr.274]. Sự gắn kết này không chỉ giúp thanh niên nắm vững tri thức mà còn hình thành lòng tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm công dân, từ đó tự giác tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng bằng những hành động cụ thể trong đời sống xã hội.
KẾT LUẬN
Bảo vệ trận địa tư tưởng trong thế hệ trẻ là cuộc đấu tranh lâu dài, cam go và không thể lơ là. Giáo dục lý tưởng cách mạng đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng hàng rào ngăn chặn sự xâm nhập của các tư tưởng phản động, lệch lạc. Để đạt được hiệu quả thực chất, cần một sự thay đổi căn bản từ tư duy quản lý đến phương pháp thực hiện, lấy người học làm trung tâm, lấy thực tiễn làm thước đo và lấy lý tưởng cách mạng làm mục tiêu cốt lõi. Sự kiên định về tư tưởng của thế hệ trẻ hôm nay chính là bảo hiểm vững chắc nhất cho sự tồn vong của chế độ và sự phát triển bền vững của quốc gia trong tương lai. Mỗi giờ giảng lý tưởng cách mạng phải thực sự là một trận đánh thắng lợi trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm cho nền tảng tư tưởng của Đảng luôn tỏa sáng và dẫn đường cho thế hệ trẻ Việt Nam.
Đinh Thị Huyền Trang - Giảng viên Trung tâm Chính trị xã Minh Hóa
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Tuyên giáo Trung ương (2020), Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
2. Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới, Hà Nội.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, Tập I, II.
4. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, Tập II.
5. Hội đồng Lý luận Trung ương (2018), Công tác tư tưởng trong điều kiện hiện nay: Thực trạng, vấn đề đặt ra và giải pháp, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
6. Tô Lâm (2025), Bài viết của Tổng Bí thư Tô Lâm: HỌC TẬP SUỐT ĐỜI, https://baochinhphu.vn/bai-viet-cua-tong-bi-thu-to-lam-hoc-tap-suot-doi-102250301172143439.htm, truy cập ngày 02/03/2025.
8. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 2,5,10,11,15, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
9. Nguyễn Phú Trọng (2022), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội