Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 271/2026/NĐ-CP quy định về miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông, đồng thời miễn học phí và giáo trình môn học giáo dục quốc phòng - an ninh tại các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp. Theo lộ trình, đến năm học 2029 - 2030, toàn bộ học sinh cả nước sẽ được sử dụng sách giáo khoa miễn phí thông qua hệ thống thư viện trường học.
Đối với những địa phương có khả năng tự cân đối ngân sách hoặc thực hiện hiệu quả công tác xã hội hóa, Chính phủ khuyến khích triển khai sớm hơn lộ trình chung. Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những địa phương tiên phong hưởng ứng chủ trương này bằng kế hoạch cụ thể, bài bản và có nguồn lực bảo đảm thực hiện.
Triển khai theo lộ trình cuốn chiếu
Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được cho biết, từ năm học 2026 - 2027, thành phố sẽ chính thức thực hiện chương trình miễn phí cho mượn sách giáo khoa tại các trường học.
Việc triển khai được thực hiện theo phương thức cuốn chiếu, bắt đầu với ba khối lớp đầu cấp gồm lớp 1, lớp 6 và lớp 10. Những năm tiếp theo, chương trình sẽ tiếp tục mở rộng sang các khối lớp còn lại, bảo đảm đến năm học 2029 - 2030 toàn bộ học sinh phổ thông trên địa bàn đều được tiếp cận sách giáo khoa miễn phí thông qua thư viện nhà trường.
Song song với chính sách cho mượn sách, Thành phố Hồ Chí Minh còn dành khoảng 150 tỷ đồng mỗi năm từ ngân sách để cấp miễn phí hoàn toàn sách giáo khoa cho học sinh thuộc hộ có hoàn cảnh khó khăn, học sinh dân tộc thiểu số và học sinh khuyết tật. Chính sách này không chỉ giúp giảm đáng kể chi phí đầu năm học cho nhiều gia đình mà còn thể hiện rõ định hướng không để học sinh yếu thế bị bỏ lại phía sau.
Theo lãnh đạo thành phố, hệ thống thư viện trường học sẽ được đầu tư đồng bộ cùng phần mềm quản lý chuyên dụng nhằm kiểm kê, theo dõi và bảo quản sách giáo khoa sau mỗi năm học. Việc tái sử dụng sách không chỉ tiết kiệm ngân sách mà còn góp phần giáo dục học sinh ý thức giữ gìn tài sản công, sử dụng hiệu quả nguồn lực xã hội.
Bên cạnh đó, ngành giáo dục sẽ tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi số thông qua việc phát triển thư viện điện tử, kho học liệu số và sách giáo khoa điện tử, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn mới.
Quyết tâm không để học sinh nào thiếu chỗ học
Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, Thành phố Hồ Chí Minh hiện quản lý hệ thống giáo dục lớn nhất cả nước với 3.438 cơ sở giáo dục và hơn 2,52 triệu học sinh.
Theo dự báo, bước vào năm học 2026 - 2027, thành phố sẽ tăng thêm khoảng 96.258 học sinh do gia tăng dân số cơ học. Đáng chú ý, gần một phần tư số học sinh tăng thêm là con em các gia đình chưa có hộ khẩu thường trú tại địa phương.
Trước áp lực rất lớn về trường lớp, Chủ tịch Nguyễn Văn Được khẳng định quan điểm nhất quán của chính quyền thành phố là bảo đảm mọi trẻ em đang sinh sống trên địa bàn đều có cơ hội đến trường.
Ông nhấn mạnh, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ không để bất kỳ học sinh nào thiếu chỗ học, bất kể các em có đăng ký thường trú hay không. Đây là cam kết thể hiện trách nhiệm của một đô thị đặc biệt, nơi mỗi năm đều tiếp nhận lượng lớn người dân từ các địa phương khác đến học tập, lao động và sinh sống.
Phát động chiến dịch hoàn thành 1.000 phòng học mới
Để đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng tăng, Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai chiến dịch thi đua "150 ngày đêm hoàn thành 1.000 phòng học phục vụ năm học 2026 - 2027".
Hiện nay, tỷ lệ phòng học của thành phố đạt khoảng 277 phòng trên 10.000 dân trong độ tuổi đi học. Mục tiêu trước mắt là nâng tỷ lệ này lên 280 phòng vào cuối năm 2026 và đạt 300 phòng vào năm học 2028 - 2029.
Theo kế hoạch, thành phố đang triển khai 73 dự án xây dựng trường học với tổng cộng 1.365 phòng học mới và tổng vốn đầu tư hơn 6.332 tỷ đồng.
Trong đó, 53 dự án sẽ hoàn thành trước ngày khai giảng 5-9-2026, còn 20 dự án còn lại sẽ hoàn thành trước tháng 12-2026.
Không chỉ tập trung vào các dự án ngắn hạn, Thành phố Hồ Chí Minh còn bố trí khoảng 51.849 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn cho 232 dự án giáo dục, ưu tiên xử lý dứt điểm 148 dự án cấp bách. Thành phố đồng thời tiếp tục huy động nguồn lực xã hội thông qua các cơ chế đặc thù, mô hình hợp tác công tư (PPP) và các hình thức đầu tư phù hợp nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng trường lớp.
Việc tăng tốc đầu tư hạ tầng giáo dục được kỳ vọng sẽ giải quyết căn bản tình trạng quá tải trường lớp tại nhiều khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh.
Chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên
Cùng với việc xây dựng trường lớp mới, Thành phố Hồ Chí Minh cũng tập trung hoàn thiện cơ sở vật chất tại các trường hiện hữu trước khi bước vào năm học mới.
Ngành giáo dục đã bố trí khoảng 274,3 tỷ đồng để sửa chữa trường lớp, bổ sung trang thiết bị dạy học, bảo đảm 100% trường công lập đủ điều kiện tổ chức giảng dạy trong môi trường an toàn, khang trang.
Công tác tuyển dụng, điều động và sắp xếp đội ngũ giáo viên cũng được hoàn thành ngay từ đầu tháng 7-2026 nhằm chủ động nguồn nhân lực cho năm học mới.
Đối với những môn học còn thiếu giáo viên như Âm nhạc, Mỹ thuật, Tiếng Anh và Tin học, thành phố tiếp tục triển khai chính sách đặt hàng đào tạo, đồng thời áp dụng nhiều cơ chế thu hút nhân lực chất lượng cao nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông.
Việc chuẩn bị đồng bộ từ cơ sở vật chất đến đội ngũ giáo viên được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để nâng cao chất lượng giáo dục, đồng thời đáp ứng nhu cầu học tập của số lượng học sinh ngày càng tăng.
Nền kinh tế tăng trưởng tạo nguồn lực cho an sinh
Theo Chủ tịch Nguyễn Văn Được, những chính sách mạnh mẽ về giáo dục và an sinh xã hội được triển khai trong bối cảnh nền kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh đang phục hồi tích cực.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của thành phố tăng 8,55%, mức tăng cao nhất trong nửa đầu năm của khoảng một thập kỷ qua.
Đặc biệt, môi trường đầu tư kinh doanh tiếp tục có nhiều chuyển biến tích cực. Nếu như năm 2025, số doanh nghiệp thành lập mới thấp hơn số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường thì đến nay cán cân đã đảo chiều, tăng trưởng dương 1,07%.
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, kết quả này phản ánh niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đang từng bước được khôi phục, môi trường đầu tư ngày càng thông thoáng và hấp dẫn hơn.
Lãnh đạo thành phố cũng cho biết, mặc dù tình hình kinh tế thế giới vẫn còn nhiều biến động, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục tập trung cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy giải ngân đầu tư công, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi sản xuất, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số và thu ngân sách vượt trên 10% so với kế hoạch trong năm 2026.
Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho tương lai
Việc triển khai miễn phí sách giáo khoa, mở rộng hệ thống trường lớp và tăng cường đầu tư cho giáo dục cho thấy Thành phố Hồ Chí Minh đang lựa chọn hướng phát triển lấy người dân làm trung tâm, trong đó giáo dục tiếp tục được xác định là lĩnh vực ưu tiên hàng đầu.
Trong bối cảnh quy mô dân số không ngừng tăng và áp lực hạ tầng ngày càng lớn, những quyết sách về miễn phí sách giáo khoa, xây dựng hàng nghìn phòng học mới và bảo đảm mọi học sinh đều có chỗ học không chỉ góp phần giảm gánh nặng cho các gia đình mà còn tạo nền tảng để xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai.
Từ nền tảng tăng trưởng kinh tế tích cực, Thành phố Hồ Chí Minh đang chuyển hóa thành quả phát triển thành những chính sách an sinh thiết thực, khẳng định quyết tâm xây dựng một đô thị phát triển nhanh nhưng bền vững, nơi mọi trẻ em đều có cơ hội tiếp cận giáo dục bình đẳng và chất lượng. Chính sách miễn phí sách giáo khoa từ năm học 2026 - 2027 vì thế không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ trước mắt mà còn là bước đi quan trọng trong chiến lược đầu tư lâu dài cho tương lai của thành phố và đất nước.
Tấn Tài