1. Đặt vấn đề
Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Quân đội nhân dân Việt Nam luôn giữ vai trò nòng cốt trong bảo vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của đất nước. Trước yêu cầu nhiệm vụ mới, Đảng và Nhà nước ta xác định mục tiêu xây dựng quân đội "cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại", trong đó yếu tố chính trị được đặt lên hàng đầu. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Quân sự mà không có chính trị như cây không có gốc, vô dụng lại có hại". Vì vậy, xây dựng và bồi dưỡng bản lĩnh chính trị vững vàng cho đội ngũ cán bộ, đặc biệt là cán bộ trẻ, là yêu cầu mang tính nguyên tắc. Trường Sĩ quan Lục quân 2 là cơ sở đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội cho các đơn vị quân đội, có nhiệm vụ quan trọng trong việc chuẩn bị nguồn cán bộ cho lực lượng vũ trang. Học viên đào tạo sĩ quan không chỉ cần có trình độ chuyên môn, kỹ năng chỉ huy mà còn phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và nhân dân. Trong bối cảnh kỷ nguyên mới với nhiều biến động phức tạp về chính trị, kinh tế, xã hội và sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng, việc bồi dưỡng bản lĩnh chính trị cho học viên càng trở nên cấp thiết.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Cơ sở lý luận về bồi dưỡng bản lĩnh chính trị cho học viên đào tạo sĩ quan
Bản lĩnh chính trị là phẩm chất cốt lõi quyết định chất lượng của người cán bộ, đặc biệt là cán bộ quân đội. Đó là sự vững vàng về lập trường tư tưởng, niềm tin và ý chí kiên định với mục tiêu, lý tưởng cách mạng của Đảng trong mọi hoàn cảnh. Như Văn kiện đại hội XIV của Đảng đã xác định: "Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng". Đối với quân nhân, bản lĩnh chính trị không chỉ thể hiện ở nhận thức lý luận mà còn ở thái độ và hành động cụ thể trong thực hiện nhiệm vụ, biểu hiện ở lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, Nhà nước và nhân dân; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ, kể cả trong điều kiện khó khăn, gian khổ.
Trong môi trường quân đội, bản lĩnh chính trị của sĩ quan còn thể hiện ở khả năng giữ vững lập trường trước những tác động phức tạp của tình hình trong nước và quốc tế; chủ động nhận diện, đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch; đồng thời thể hiện tinh thần trách nhiệm cao trong chỉ huy, quản lý bộ đội và thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, bồi dưỡng bản lĩnh chính trị cho học viên đào tạo sĩ quan là quá trình giáo dục toàn diện và lâu dài của các chủ thể trong nhà trường nhằm hình thành niềm tin chính trị vững chắc, ý thức trách nhiệm và khả năng vận dụng lý luận vào thực tiễn. Quá trình này được thực hiện thông qua giáo dục lý luận chính trị, học tập nghị quyết của Đảng, giáo dục truyền thống, các hoạt động thực tiễn và xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, đồng thời gắn với sự tự giác tu dưỡng của mỗi học viên.
Đối với học viên Trường Sĩ quan Lục quân 2, bản lĩnh chính trị được hình thành và phát triển thông qua quá trình học tập, huấn luyện, rèn luyện kỷ luật và thực hành chỉ huy trong môi trường quân sự. Thông qua các hoạt động đó, học viên từng bước được trang bị tri thức chính trị, rèn luyện ý chí, tinh thần trách nhiệm và niềm tin vào lý tưởng cách mạng của Đảng. Đây là nền tảng quan trọng để đào tạo đội ngũ sĩ quan trẻ có bản lĩnh chính trị vững vàng, đủ năng lực lãnh đạo, chỉ huy bộ đội và hoàn thành tốt nhiệm vụ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
2.2. Thực trạng bồi dưỡng bản lĩnh chính trị cho học viên ở Trường Sĩ quan Lục quân 2
Những năm qua, Đảng ủy, Ban Giám hiệu Trường Sĩ quan Lục quân 2 luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho học viên, xác định đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong quá trình đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội cho Quân đội nhân dân Việt Nam. Trên cơ sở quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng về công tác giáo dục chính trị trong quân đội, nhà trường đã xây dựng nhiều chương trình, kế hoạch cụ thể nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng bản lĩnh chính trị cho học viên. Nội dung giáo dục được triển khai tương đối toàn diện thông qua hệ thống các môn khoa học xã hội và nhân văn, đặc biệt là các môn lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quốc phòng và an ninh của Đảng. Bên cạnh đó, các hoạt động sinh hoạt chính trị, học tập nghị quyết của Đảng, giáo dục truyền thống, tọa đàm, diễn đàn thanh niên và các phong trào thi đua trong nhà trường được tổ chức thường xuyên, góp phần nâng cao nhận thức chính trị, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng và củng cố niềm tin cho học viên. Nhà trường cũng chú trọng kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục lý luận với rèn luyện trong thực tiễn huấn luyện quân sự. Thông qua các hoạt động dã ngoại, diễn tập, hành quân, thực tập chỉ huy và huấn luyện chiến thuật, học viên được trực tiếp trải nghiệm môi trường quân sự thực tế, từ đó rèn luyện ý chí, tinh thần kỷ luật, khả năng vượt qua khó khăn và bản lĩnh trong thực hiện nhiệm vụ. Đồng thời, các hoạt động của tổ chức Đảng, Đoàn Thanh niên, Hội đồng quân nhân và các tổ chức quần chúng trong nhà trường được duy trì nền nếp, góp phần xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, đoàn kết và kỷ luật, tạo điều kiện thuận lợi để học viên rèn luyện phẩm chất chính trị và đạo đức cách mạng. Thông qua các phong trào thi đua học tập, huấn luyện và rèn luyện, nhiều học viên đã thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, tính chủ động, sáng tạo và ý chí phấn đấu vươn lên, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường. Nhờ những nỗ lực đó, đa số học viên Trường Sĩ quan Lục quân 2 có lập trường tư tưởng vững vàng, tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, có động cơ học tập đúng đắn và ý thức trách nhiệm cao trong học tập, rèn luyện. Nhiều học viên tích cực tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học, phong trào sáng kiến cải tiến kỹ thuật, các hoạt động văn hóa - văn nghệ, thể dục - thể thao và phong trào thi đua quyết thắng của nhà trường. Những hoạt động này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo mà còn giúp học viên phát triển toàn diện cả về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và năng lực chuyên môn.
Tuy nhiên, trước những tác động ngày càng phức tạp của tình hình thế giới và khu vực, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ và không gian mạng, công tác bồi dưỡng bản lĩnh chính trị cho học viên vẫn còn bộc lộ một số hạn chế nhất định. Nhận thức chính trị của một số học viên chưa thật sự sâu sắc, chưa gắn chặt giữa lý luận với thực tiễn; khả năng nhận diện, phân tích và đấu tranh với các thông tin sai trái, thù địch trên mạng xã hội còn hạn chế. Bên cạnh đó, trong một số thời điểm, phương pháp giáo dục chính trị còn mang tính truyền đạt một chiều, chưa thật sự phát huy tính chủ động, sáng tạo và khả năng tư duy độc lập của học viên. Việc kết hợp giữa giáo dục lý luận với rèn luyện bản lĩnh trong các tình huống thực tiễn có lúc, có nơi chưa thật sự đồng bộ.
Những vấn đề trên đặt ra yêu cầu cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương pháp và hình thức bồi dưỡng bản lĩnh chính trị cho học viên đào tạo sĩ quan trong nhà trường. Việc nâng cao hiệu quả giáo dục chính trị không chỉ góp phần xây dựng đội ngũ sĩ quan trẻ có phẩm chất chính trị vững vàng mà còn đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam ngày càng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong giai đoạn hiện nay.
2.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả bồi dưỡng bản lĩnh chính trị cho học viên
Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy đối với công tác giáo dục chính trị tư tưởng trong nhà trường.
Cấp ủy, chỉ huy các cấp cần nhận thức đầy đủ rằng bồi dưỡng bản lĩnh chính trị cho học viên là một trong những nhiệm vụ trung tâm của quá trình đào tạo sĩ quan, có ý nghĩa quyết định đến chất lượng đội ngũ cán bộ tương lai của quân đội. Trên cơ sở đó, cần cụ thể hóa chủ trương, nghị quyết của Đảng về công tác giáo dục chính trị trong quân đội thành các chương trình, kế hoạch phù hợp với đặc điểm của nhà trường và đối tượng học viên. Việc lãnh đạo, chỉ đạo phải được tiến hành thường xuyên, chặt chẽ, gắn với kiểm tra, đánh giá và rút kinh nghiệm kịp thời. Đồng thời, cần phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ, giảng viên trong việc giáo dục, định hướng tư tưởng cho học viên; xây dựng đội ngũ giảng viên lý luận chính trị có bản lĩnh vững vàng, trình độ chuyên môn cao và phương pháp sư phạm phù hợp với yêu cầu đào tạo trong tình hình mới. Bên cạnh đó, công tác giáo dục chính trị cần được lồng ghép trong toàn bộ quá trình đào tạo, từ giảng dạy trên lớp, huấn luyện quân sự đến các hoạt động sinh hoạt tập thể, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức và hành động của học viên.
Thứ hai, đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục chính trị theo hướng gắn lý luận với thực tiễn.
Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có nhiều biến động phức tạp, việc giáo dục chính trị cho học viên không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức lý luận cơ bản mà cần giúp người học hiểu rõ ý nghĩa thực tiễn của các quan điểm, đường lối của Đảng. Nội dung giảng dạy cần thường xuyên cập nhật những vấn đề mới về quốc phòng, an ninh, về âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, cũng như những thành tựu và thách thức trong quá trình phát triển đất nước. Phương pháp giáo dục cũng cần được đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của học viên. Việc áp dụng các hình thức như thảo luận nhóm, nghiên cứu tình huống, diễn đàn trao đổi học thuật, tranh luận khoa học sẽ giúp học viên rèn luyện khả năng tư duy độc lập, kỹ năng phân tích và xử lý các vấn đề chính trị - xã hội. Thông qua đó, học viên không chỉ tiếp thu kiến thức một cách thụ động mà còn hình thành niềm tin chính trị vững chắc, có khả năng vận dụng lý luận vào thực tiễn công tác sau này.
Thứ ba, kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục chính trị với rèn luyện trong thực tiễn huấn luyện và công tác.
Bản lĩnh chính trị của người sĩ quan không chỉ được hình thành qua học tập lý thuyết mà còn được tôi luyện thông qua thực tiễn hoạt động quân sự. Vì vậy, trong quá trình đào tạo, nhà trường cần tổ chức nhiều hoạt động huấn luyện, dã ngoại, diễn tập chiến thuật, hành quân và thực tập tại đơn vị cơ sở. Những hoạt động này giúp học viên trực tiếp trải nghiệm môi trường quân sự thực tế, rèn luyện tinh thần kỷ luật, ý chí vượt khó và khả năng thích ứng với các điều kiện nhiệm vụ khác nhau. Thông qua việc đối mặt với khó khăn, thử thách trong huấn luyện và sinh hoạt, học viên từng bước hình thành bản lĩnh vững vàng, tinh thần trách nhiệm cao và ý chí quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ. Đồng thời, quá trình rèn luyện thực tiễn còn giúp học viên hiểu rõ hơn vai trò, trách nhiệm của người sĩ quan trong chỉ huy và quản lý bộ đội, từ đó củng cố niềm tin và lý tưởng phục vụ quân đội, phục vụ Tổ quốc.
Thứ tư, xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh trong nhà trường.
Môi trường văn hóa có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hình thành phẩm chất chính trị và đạo đức của học viên. Vì vậy, Trường Sĩ quan Lục quân 2 cần chú trọng xây dựng môi trường giáo dục giàu tính kỷ luật, đoàn kết và nhân văn, trong đó mọi hoạt động đều hướng tới mục tiêu bồi dưỡng lý tưởng cách mạng và tinh thần trách nhiệm của người quân nhân. Các tổ chức Đảng, Đoàn Thanh niên, Hội đồng quân nhân cần phát huy vai trò trong việc tổ chức các hoạt động sinh hoạt chính trị, giáo dục truyền thống, giao lưu văn hóa - văn nghệ, tọa đàm, diễn đàn thanh niên. Những hoạt động này không chỉ giúp học viên hiểu sâu sắc hơn về truyền thống vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam mà còn khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm và tinh thần cống hiến cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Đồng thời, nhà trường cần chú trọng xây dựng nếp sống chính quy, kỷ luật nghiêm minh, tạo môi trường thuận lợi để học viên rèn luyện phẩm chất chính trị và đạo đức cách mạng.
Thứ năm, phát huy vai trò tự giác tu dưỡng, rèn luyện của mỗi học viên.
Mặc dù giáo dục của nhà trường đóng vai trò quan trọng, nhưng bản lĩnh chính trị chỉ thực sự vững chắc khi mỗi học viên có ý thức tự rèn luyện và hoàn thiện bản thân. Do đó, cần khuyến khích học viên xây dựng động cơ học tập đúng đắn, xác định rõ mục tiêu phấn đấu trở thành người sĩ quan có phẩm chất chính trị vững vàng, năng lực chuyên môn tốt và đạo đức cách mạng trong sáng. Học viên cần chủ động nghiên cứu tài liệu, nâng cao hiểu biết về lý luận chính trị, lịch sử quân sự, tình hình quốc phòng - an ninh và các vấn đề thời sự trong nước, quốc tế. Đồng thời, trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội và không gian mạng, mỗi học viên cần nâng cao khả năng nhận diện, đấu tranh với các thông tin sai trái, thù địch; giữ vững lập trường, bản lĩnh trước những tác động tiêu cực từ môi trường xã hội. Khi kết hợp chặt chẽ giữa sự giáo dục của nhà trường với sự nỗ lực tự rèn luyện của bản thân, bản lĩnh chính trị của học viên sẽ ngày càng được củng cố và phát triển vững chắc, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của người sĩ quan quân đội trong kỷ nguyên mới.
3. Kết luận
Bồi dưỡng bản lĩnh chính trị cho học viên đào tạo sĩ quan ở Trường Sĩ quan Lục quân 2 là nhiệm vụ quan trọng, góp phần xây dựng đội ngũ sĩ quan trẻ có phẩm chất chính trị vững vàng, đủ năng lực lãnh đạo, chỉ huy bộ đội trong mọi điều kiện. Trong bối cảnh kỷ nguyên mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, công tác này càng cần được quan tâm và triển khai một cách đồng bộ, hiệu quả. Thông qua việc đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục chính trị; tăng cường rèn luyện trong thực tiễn; xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh và phát huy tính tự giác của học viên, Trường Sĩ quan Lục quân 2 sẽ tiếp tục đào tạo nên những sĩ quan trẻ có bản lĩnh chính trị kiên định, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Lê Thiện Minh - Vũ Hoàng Sang
Đại học Nguyễn Huệ
Tài liệu tham khảo:
- 1. Bộ Quốc phòng (2016), Điều lệnh công tác Đảng, công tác chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội.
- 2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
- 3. Đảng ủy Trường Sĩ quan Lục quân 2 (2025), Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Đảng bộ Nhà trường khóa XV tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Nhà trường lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2025 - 2030, Đồng Nai.
4. Hồ Chí Minh (2011), Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
- 5. Nguyễn Phú Trọng (2022), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.