Tuổi 40, kiếm được nhiều tiền chưa chắc đã giữ được tiền
Khi còn trẻ, người ta thường nghĩ rằng chỉ cần chăm chỉ làm việc, tăng thu nhập và tích lũy đều đặn thì cuộc sống về sau sẽ ngày càng dễ chịu. Nhưng bước vào tuổi trung niên, không ít người nhận ra rằng kiếm tiền và giữ tiền là hai câu chuyện hoàn toàn khác nhau.
Trong một bài chia sẻ trên nền tảng Zhihu, một phụ nữ sinh năm 1987 kể rằng cô từng có người bạn sở hữu công việc kinh doanh phát đạt, vợ chồng đều rất giỏi kiếm tiền. Trong mắt những người xung quanh, gia đình này gần như không phải lo lắng về tài chính.
Thế nhưng, một lần kinh doanh thất bại đã khiến mọi thứ thay đổi. Khoản tiền tiết kiệm tích lũy nhiều năm nhanh chóng cạn kiệt, trong khi những khoản nợ vẫn còn đó. Từ cuộc sống dư dả, gia đình phải chuyển sang xoay xở từng khoản để trả nợ.
Câu chuyện khiến cô nhận ra một điều: Ở tuổi trung niên, điều đáng sợ không hẳn là kiếm được ít tiền, mà là đánh mất số tiền đã vất vả tích lũy suốt nhiều năm.
Đặc biệt, khi đã có gia đình, cha mẹ lớn tuổi và con cái đang trưởng thành, mỗi quyết định tài chính không còn chỉ ảnh hưởng đến một cá nhân.
Có 4 rủi ro mà người bước sang tuổi 40 nên đặc biệt lưu ý.
1. Cho người thân, bạn bè vay tiền vượt quá khả năng chịu đựng
Giúp đỡ người thân khi họ gặp khó khăn là điều đáng quý. Tuy nhiên, không ít người trung niên đã rơi vào cảnh khó xử, thậm chí mất tiền chỉ vì quá tin tưởng những mối quan hệ quen biết.
Người phụ nữ kể rằng một người họ hàng từng cho người quen vay 200.000 nhân dân tệ. Khi cho vay, hai bên đều tin rằng khoản tiền sẽ được hoàn trả sau vài tháng.
Thế nhưng, hết năm này sang năm khác, người vay liên tục trì hoãn. Đến khi công việc kinh doanh của người cho vay gặp khó khăn, cần tiền để duy trì cuộc sống, người vay lại gần như mất liên lạc.
Khoản tiền tưởng như có thể lấy lại bất cứ lúc nào cuối cùng trở thành một gánh nặng.
Đây là tình huống không hiếm gặp trong đời sống. Nhiều người sẵn sàng cho vay một phần lớn tiền tiết kiệm vì nghĩ rằng người thân sẽ không bao giờ khiến mình thiệt thòi.
Tuy nhiên, khi bước sang tuổi 40, tiền tiết kiệm không chỉ phục vụ nhu cầu cá nhân. Đó còn có thể là quỹ học hành của con, tiền chăm sóc cha mẹ hoặc khoản dự phòng nếu bản thân mất việc.
Vì vậy, trước khi cho vay, cần tự hỏi liệu gia đình có thể duy trì cuộc sống bình thường nếu khoản tiền ấy không được hoàn trả đúng hạn hay không.
Một nguyên tắc đáng cân nhắc là không sử dụng quỹ khẩn cấp hoặc tiền dành cho các mục tiêu thiết yếu để cho vay. Với những khoản tiền lớn, việc lập giấy vay và thống nhất thời hạn trả nợ rõ ràng cũng giúp hạn chế tranh chấp.
Giúp đỡ người khác không nên đồng nghĩa với việc đặt sự an toàn tài chính của gia đình mình vào rủi ro.
2. Dốc tiền tiết kiệm khởi nghiệp chỉ vì thấy người khác kiếm được nhiều
Ở tuổi 40, nhiều người bắt đầu cảm thấy áp lực phải tạo ra một bước ngoặt tài chính.
Sau 15–20 năm đi làm, họ có thể đã tích lũy được vài trăm triệu đồng, thậm chí cả tỷ đồng. Khi nhìn thấy bạn bè mở cửa hàng, kinh doanh trực tuyến hoặc đầu tư vào một lĩnh vực đang phát triển, không ít người nảy sinh ý định nghỉ việc để tự kinh doanh.
Vấn đề nằm ở chỗ, có tiền vốn không đồng nghĩa với việc đã có đủ kiến thức và kinh nghiệm kinh doanh.
Trong bài chia sẻ, tác giả nhắc đến người anh họ từng đầu tư mở cửa hàng trà sữa nhượng quyền. Vì tin vào sức hút của thương hiệu và kỳ vọng doanh thu, anh đã bỏ vào đó phần lớn tiền tiết kiệm của bản thân, thậm chí sử dụng thêm tiền của bố mẹ.
Kết quả, cửa hàng kinh doanh không thuận lợi và thua lỗ khoảng 600.000 nhân dân tệ. Sau thất bại, người đàn ông phải làm việc ban ngày và chạy xe dịch vụ vào ban đêm để kiếm thêm tiền trả nợ.
Điều đáng nói là khi bước vào tuổi trung niên, thời gian và khả năng tài chính để bắt đầu lại thường hạn chế hơn so với tuổi đôi mươi.
Bởi vậy, trước khi khởi nghiệp, người có gia đình cần tính đến cả tình huống xấu nhất.
Chẳng hạn, một gia đình có 600 triệu đồng tiền tiết kiệm, dự định dùng 500 triệu đồng mở cửa hàng. Nếu hoạt động kinh doanh thất bại, khoản tiền còn lại liệu có đủ để chi trả sinh hoạt, học phí và những nhu cầu thiết yếu trong thời gian tìm kiếm nguồn thu nhập mới?
Nếu câu trả lời là không, kế hoạch đầu tư có thể đang vượt quá khả năng chịu rủi ro.
Khởi nghiệp ở tuổi 40 không phải điều nên tránh bằng mọi giá. Nhưng việc bắt đầu từ quy mô nhỏ, kiểm chứng thị trường, tính đủ chi phí vận hành và giữ lại khoản dự phòng gia đình thường an toàn hơn so với dốc toàn bộ tiền tích lũy vào một cơ hội chưa được kiểm chứng.
3. Đứng ra bảo lãnh khoản vay cho người khác vì cả nể
Một rủi ro tài chính khác thường bị đánh giá thấp là đứng ra bảo lãnh khoản vay cho người thân, bạn bè.
Không ít người đồng ý ký giấy bảo lãnh vì nghĩ rằng mình chỉ giúp người quen hoàn tất thủ tục vay vốn, còn trách nhiệm trả nợ thuộc về người trực tiếp vay.
Tuy nhiên, tùy theo nội dung cam kết và quy định pháp luật, người bảo lãnh có thể phải thực hiện nghĩa vụ tài chính khi người vay không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ. Điều này có nghĩa là một chữ ký tưởng chừng đơn giản có thể tạo ra trách nhiệm tài chính rất lớn.
Ở tuổi trung niên, nhiều người đã có tài sản như nhà ở, ô tô hoặc khoản tiết kiệm đáng kể. Đây cũng là lý do họ dễ được người quen nhờ đứng tên hoặc bảo lãnh vay vốn. Nhưng chính những tài sản tích lũy nhiều năm ấy có thể bị ảnh hưởng nếu nghĩa vụ bảo lãnh phát sinh.
Trước khi đồng ý, cần hiểu rõ số tiền bảo lãnh, phạm vi trách nhiệm, thời hạn và những tình huống có thể phải trả nợ thay.
Đặc biệt, không nên ký bất kỳ giấy tờ tài chính nào chỉ vì ngại từ chối hoặc tin rằng mối quan hệ thân thiết đủ để bảo đảm an toàn.
Ở tuổi 40, biết nói không với một nghĩa vụ vượt quá khả năng tài chính đôi khi quan trọng không kém việc biết kiếm tiền.
4. Không chuẩn bị tài chính cho những biến cố sức khỏe
Khác với ba rủi ro trên, bệnh tật không phải điều con người có thể chủ động tránh được hoàn toàn. Tuy nhiên, chúng ta có thể chuẩn bị tốt hơn để giảm thiểu tác động tài chính nếu biến cố xảy ra.
Trong bài viết, tác giả kể về một người quen từng có thu nhập cao, tích lũy được khoản tiền đáng kể sau nhiều năm làm việc.
Thế nhưng, chỉ trong một năm, người này phải trải qua hai cuộc phẫu thuật. Không chỉ phát sinh chi phí điều trị lớn, sức khỏe suy giảm còn khiến khả năng làm việc và tạo thu nhập bị ảnh hưởng.
Tiền tiết kiệm vì thế nhanh chóng hao hụt, trong khi gia đình phải vay mượn thêm để trang trải.
Đây là một trong những rủi ro đáng quan tâm nhất ở tuổi trung niên.
Khi còn trẻ, nhiều người sẵn sàng làm việc quá sức để tăng thu nhập, nhưng lại ít chú ý đến việc khám sức khỏe, nghỉ ngơi hay chuẩn bị quỹ dự phòng y tế.
Đến khi xảy ra biến cố, họ mới nhận ra chi phí điều trị chỉ là một phần vấn đề. Gia đình còn phải đối mặt với tình trạng giảm thu nhập, phát sinh chi phí chăm sóc và nhiều khoản sinh hoạt không thể cắt bỏ.
Vì vậy, bên cạnh việc duy trì bảo hiểm y tế, người trung niên nên cân nhắc xây dựng quỹ khẩn cấp đủ trang trải khoảng 3–6 tháng chi phí thiết yếu, hoặc dài hơn nếu thu nhập thiếu ổn định.
Khám sức khỏe định kỳ phù hợp với độ tuổi, duy trì chế độ sinh hoạt lành mạnh và không trì hoãn điều trị khi có dấu hiệu bất thường cũng là những cách bảo vệ khả năng tài chính lâu dài.
Bởi sức khỏe không chỉ quyết định chất lượng cuộc sống, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng kiếm tiền và mức độ an toàn của cả gia đình.
Sau tuổi 40, giữ được tiền đôi khi quan trọng hơn kiếm thêm tiền
Khi bước sang tuổi trung niên, nhiều người vẫn đặt mục tiêu tăng lương, mở rộng kinh doanh, mua thêm tài sản hoặc tìm kiếm những cơ hội đầu tư sinh lời cao.
Những mục tiêu ấy không sai. Tuy nhiên, sẽ rất rủi ro nếu việc theo đuổi thu nhập khiến gia đình đánh mất khả năng dự phòng trước biến cố.
Một người kiếm được 40–50 triệu đồng mỗi tháng nhưng không có quỹ khẩn cấp, vay nợ quá nhiều hoặc dồn toàn bộ tiền vào một khoản đầu tư chưa chắc đã an toàn hơn người chỉ kiếm 20 triệu đồng nhưng duy trì được tiền tiết kiệm, kiểm soát tốt chi tiêu và không gánh nghĩa vụ tài chính vượt khả năng.
Ở tuổi 40, sự ổn định không có nghĩa là ngừng cố gắng hay từ bỏ cơ hội làm giàu. Đó là biết tính toán để ngay cả khi một kế hoạch không thành công, cuộc sống của gia đình vẫn có thể tiếp tục.
Sau cùng, thước đo tài chính tuổi trung niên không chỉ nằm ở việc một người đã kiếm được bao nhiêu tiền, mà còn ở khả năng bảo vệ những thành quả ấy trước các biến cố.
Bởi có những khoản tiền mất đi vẫn có thể kiếm lại, nhưng cũng có những quyết định sai lầm khiến người ta phải dành cả phần đời còn lại để khắc phục hậu quả.
Thảo Nguyễn