CEO PNJ: Tái cơ cấu triệt để là điều kiện tiên quyết để tồn tại

Thứ sáu, 20/11/2026 - 14:30

"Phải cải tổ quyết liệt" – tân Tổng giám đốc Phan Quốc Công nhìn nhận những sai lầm của bộ máy, đặc biệt ở mảng tài chính và quản trị rủi ro. Tái cấu trúc thượng tầng là bước đi cần thiết để PNJ giải quyết nghĩa vụ khách hàng và tạo cơ sở cho đợt phát hành cổ phiếu riêng lẻ sắp tới.

CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (HoSE: PNJ) đang trải qua cuộc khủng hoảng chưa từng có trong lịch sử hoạt động, đưa PNJ từ vị trí một doanh nghiệp hàng đầu cả nước, chỉ sau vài tháng, hiện lâm vào tình cảnh hết sức khó khăn.

Khủng hoảng bắt đầu từ sự biến PNJ Lab hồi tháng 7/2026, tuy nhiên nguyên nhân sâu xa đã bắt nguồn từ chính sách mua lại, đặc biệt mua lại sản phẩm kim cương tích luỹ suốt nhiều năm qua.

Sức ép cải tổ bộ máy, tái cấu trúc toàn bộ hoạt động là rất lớn. Người viết đã có cuộc trò chuyện với ông Phan Quốc Công – người được bổ nhiệm làm CEO PNJ từ tháng 4/2026.

Nhìn thẳng vào bộ máy

Qua hơn nửa năm trực tiếp điều hành, điều gì khiến ông xác định PNJ phải cải tổ từ gốc?

Ông Phan Quốc Công: Vấn đề cốt lõi nằm ở chính bộ máy của chúng tôi. Hệ thống đã trở nên cồng kềnh, nhiều tầng nấc. Một quyết định phải đi qua quá nhiều cấp, còn trách nhiệm chia nhỏ cho nhiều người nhưng thiếu người theo đến cùng.

Khi cần ra quyết định, quá trình trao đổi kéo dài. Quyết định chậm thì xử lý cũng chậm, trong khi thị trường không chờ mình. Chi phí cho bộ máy lớn nhưng khả năng phản ứng chưa tương xứng. Đó là những bất cập đã tích tụ, đến khi có biến cố thì bộc lộ rõ.

Hệ thống vì thế chậm chuyển đổi, khó bắt kịp thị trường. Sản phẩm và yêu cầu vận hành đã khác, cách tổ chức cũng phải thay đổi.

Vì vậy, PNJ phải cải tổ từ gốc để có thể tồn tại. Là người đứng đầu Ban điều hành, tôi có trách nhiệm tổ chức lại bộ máy, làm rõ người quyết định và người chịu trách nhiệm cuối cùng. Những thay đổi khác chỉ có thể đi nhanh khi nền tảng ấy được sửa.

Trong bộ máy ấy, đâu là những bộ phận bộc lộc rõ nhất những yếu kém?

Ông Phan Quốc Công: Trong những năm thuận lợi, PNJ tăng trưởng nóng. Tổ chức cũng phình to theo quán tính mà chưa được sắp xếp lại tương xứng. Mạng lưới mở rộng, quân số đông, cấp quản lý nhiều nhưng chưa đủ người có năng lực dẫn dắt chuyển đổi.

Ngành hàng kim cương giúp tăng doanh thu, lợi nhuận; chính sách mua lại với tỷ lệ cao tạo sự yên tâm cho khách hàng. Tuy nhiên, năng lực quản lý và cơ chế giám sát chưa theo kịp quy mô. Tăng trưởng khi ấy cũng là quá trình tích lũy những rủi ro phải xử lý về sau.

Tôi lấy làm tiếc là sau 2 tháng gia nhập công ty thì khủng hoảng xảy ra. Lúc đó tôi không có trong tay số liệu về tổng lượng tiền của lời hứa mua lại, không có sẵn phương án xử lý khủng hoảng cho tình huống khách quay lại tăng mạnh.

Tuy nhiên cũng cần phân biệt những bất cập tại hội sở với lực lượng trực tiếp sản xuất, bán hàng. PNJ vẫn có những người thợ giỏi, nhân viên tận tâm ở chi nhánh, cửa hàng. Muốn họ phát huy năng lực, bộ máy phía trên phải hỗ trợ tốt hơn.

Tái cấu trúc từ gốc

PNJ đã bắt đầu tái cấu trúc như thế nào và những thay đổi bước đầu đang mang lại kết quả gì?

Ông Phan Quốc Công: Chúng tôi bắt đầu mạnh ở hội sở, giảm những tầng trung gian, thu gọn đầu mối và làm rõ trách nhiệm. Nơi đây phải gắn với cửa hàng, sản xuất và người trực tiếp phục vụ khách hàng, trở thành trung tâm hỗ trợ cho tuyến đầu.

Hội sở là nơi tinh gọn mạnh nhất xét về tỷ lệ nhân sự. Giảm những đầu mối hành chính cũng là cách dành nguồn lực tốt hơn cho những người trực tiếp làm ra sản phẩm, doanh thu.

Trước đây, tổ chức có nhiều ủy ban, công việc phải qua nhiều bước trao đổi. Sự thống nhất giúp chúng tôi triển khai nhanh hơn, nhất là việc cơ cấu cấp giám đốc cao cấp và các đầu mối điều hành.

Trong khoảng hai tuần vừa qua, tốc độ xử lý đã có chuyển biến. Chúng tôi phải giữ nhịp ấy và tiếp tục nhanh hơn.

Riêng chi phí nhân sự, chúng tôi kỳ vọng tiết giảm khoảng 30%. Hiệu quả thực tế cần thời gian xác định, vì quá trình tổ chức lại còn có chi phí hỗ trợ người ra đi.

Những thay đổi hiện nay có phần là sắp xếp khẩn cấp, sắp xếp nhân sự theo từng dự án để giải quyết công việc. Chúng tôi chưa thể coi đó là mô hình tổ chức đã hoàn tất, PNJ vẫn còn một chặng tái cấu trúc sâu hơn ở phía trước.

CEO PNJ: ‘Tái cơ cấu triệt để là điều kiện tiên quyết để tồn tại’ - Ảnh 1.

Bước tiếp theo của quá trình tái cấu trúc là gì? Những thay đổi sẽ đi đến đâu ở cấp lãnh đạo?

Ông Phan Quốc Công: Tái cấu trúc phải bắt đầu từ cấp cao nhất. Những người chịu trách nhiệm tổ chức vận hành phải đi đầu trong việc thay đổi. Đợt này dự kiến quá nửa thành viên Ban giám đốc sẽ thay đổi. Chúng tôi thu gọn các đầu mối, tổ chức lại phạm vi phụ trách để quyết định nhanh và trách nhiệm rõ hơn.

Ban điều hành chịu trách nhiệm quản lý, vận hành; HĐQT có trách nhiệm định hướng, giám sát. Những bất cập kéo dài cần được nhìn nhận ở cả hai cấp.

Chúng tôi cần những người nhạy bén, chủ động, dám nhận trách nhiệm. Sau sắp xếp trước mắt, công ty còn phải xây lại quy trình, quy chế và cách phối hợp. Không thể chỉ ghép người, đổi tên phòng ban rồi giữ nguyên những tầng nấc, khoảng trống trách nhiệm cũ.

Tình hình tài chính đang "hết sức khẩn cấp"

Trong khi cuộc cải tổ cần thời gian để phát huy hiệu quả, sức ép tài chính đang đặt PNJ trước những giới hạn nào?

Ông Phan Quốc Công: Thành thật mà nói, tình hình tài chính đang hết sức khẩn cấp. Doanh số chưa đủ bù chi phí vận hành thường xuyên, mỗi tháng công ty vẫn liên tục lỗ. Thu hẹp khoản lỗ này là việc chúng tôi phải làm ngay.

PNJ có khoảng 17.000 tỷ đồng tồn kho, nhưng tôi ước tính khoảng 7.000 tỷ đồng là kim cương, trang sức kim cương chậm luân chuyển. Một phần hàng đang luân chuyển cũng được dùng bảo đảm các khoản vay. Vì vậy, quy mô tài sản chưa nói lên khả năng thanh toán: công ty có hàng nhưng không thể chuyển ngay thành tiền.

Các đối tác tín dụng vẫn hỗ trợ đáo hạn. Chúng tôi đang tiếp tục thuyết phục họ tăng hạn mức để bảo đảm nguồn vốn. Tuy nhiên, việc thu xếp ấy phải đi cùng cải thiện hoạt động; không thể chỉ trông vào nguồn vay.

Trong khi đó, lời hứa mua lại vẫn còn nguyên sức ép. Qua rà soát, khoảng 21.000 tỷ đồng giá trị hàng đã bán thuộc phạm vi tính toán thu đổi. Con số này có thể tăng lên trong quá trình chúng tôi tiếp tục đối chiếu dữ liệu.

Không phải toàn bộ giá trị ấy sẽ trở thành tiền phải trả cùng lúc. Nhưng PNJ phải tính đủ nguồn thanh toán, giá trị hàng thu hồi và tổn thất có thể phát sinh. Không lượng hóa đầy đủ những nghĩa vụ này thì rất khó xác định công ty cần bao nhiêu nguồn lực để vượt qua khó khăn.

Mục tiêu trong ba tháng tới của chúng tôi còn là bài toán hiệu quả hoạt động. Cắt giảm chi phí phải đi cùng đưa sản phẩm mới ra thị trường và phục hồi doanh số. Khả năng cải thiện sau quý I/2027 còn phụ thuộc sức mua và khả năng huy động vốn.

Chúng tôi không thể coi những điều kiện ấy là đã có sẵn. Cuộc cải tổ phải được đẩy nhanh, đồng thời có phương án thực hiện nghĩa vụ với khách hàng phù hợp với nguồn lực thực tế.

CEO PNJ: ‘Tái cơ cấu triệt để là điều kiện tiên quyết để tồn tại’ - Ảnh 2.

Thực tế ấy ảnh hưởng thế nào đến thời hạn thanh toán mua lại 120 ngày mà khách hàng đang trông đợi?

Ông Phan Quốc Công: Với nguồn lực hiện nay, công ty không thể tiếp tục đáp ứng đầy đủ việc thanh toán mua lại bằng tiền theo chính sách T+120 như trước. Đây là thực tế tôi cần phải nói rõ.

Tôi hiểu nhiều người đã mua sản phẩm và xem đó là một khoản tích lũy, thay vì một món trang sức đơn thuần. Vì vậy, điều chỉnh cách chi trả phải đi cùng phương án giải quyết quyền lợi rõ ràng. Khó khăn của doanh nghiệp không làm sự chờ đợi của khách hàng bớt cấp thiết.

Nguồn tiền có giới hạn, trong khi tài sản tập trung nhiều ở hàng hóa. Chúng tôi đang xây dựng phương án dùng sản phẩm hiện có để bù đắp cho khách hàng, trên cơ sở đối chiếu từng nghĩa vụ với nguồn hàng có thể sử dụng. Phương án phải xuất phát từ khả năng thực hiện, để khách hàng có những lựa chọn cụ thể.

Các chi tiết đang được hoàn thiện. Khi phương án được thông qua, khách hàng sẽ được biết đầy đủ điều kiện, cách thức và thời gian thực hiện để tự cân nhắc.

Tôi mong khách hàng cảm thông với giới hạn hiện nay. Nhưng chúng tôi hiểu rằng niềm tin chỉ có thể trở lại khi họ nhìn thấy nghĩa vụ đang được giải quyết. Trách nhiệm của PNJ là đưa ra một phương án công bằng, khả thi và thực hiện đến nơi đến chốn.

Vì quyền lợi khách hàng

Khách hàng đang có nhu cầu bán lại nên làm gì lúc này? PNJ đang chuẩn bị những lựa chọn nào cho họ?

Ông Phan Quốc Công: Chúng tôi đang nhìn theo từng nhóm nhu cầu. Có người muốn giữ chiếc nhẫn cưới, không có ý định bán. Có người muốn đổi lên sản phẩm lớn hơn. Có người muốn chuyển thành quyền mua những sản phẩm khác.

Công ty phải đối chiếu các nhu cầu ấy với nguồn hàng đang có để thiết kế lựa chọn phù hợp. Từng hóa đơn được xử lý ra sao, khách có thể nhận sản phẩm nào ..vẫn là công việc đang hoàn thiện, có sự hỗ trợ của công nghệ để kết nối thông tin.

Chúng tôi mong có những lựa chọn đem lại giá trị sử dụng phù hợp hơn với nhu cầu của khách hàng, thay vì chỉ để họ chờ thanh toán. Nhưng phải có phương án cụ thể, điều kiện rõ ràng thì khách hàng mới có thể cân nhắc lợi ích của từng lựa chọn.

Khi chính sách được công bố, công ty sẽ cập nhật qua các kênh chính thức. Khách hàng cần nắm đầy đủ thông tin liên quan đến sản phẩm, cách thực hiện và thời gian giải quyết để chủ động quyết định.

Với người tiếp tục giữ sản phẩm, điều tôi có thể bảo đảm là chất lượng kim cương và độ tinh xảo chế tác. Bảo đảm về chất lượng sản phẩm vẫn là điều chúng tôi luôn giữ vững với khách hàng.

Phía trước còn nhiều thách thức. Ông nói điều gì với khách hàng và những người đang đặt niềm tin vào cuộc tái thiết PNJ?

Ông Phan Quốc Công: Tôi không thể hứa những điều chưa chắc đã làm được. Còn nhiều việc phải giải quyết và những rủi ro chưa lường hết. Trách nhiệm của PNJ là thông tin rõ tình hình, cập nhật tiến trình xử lý và thực hiện những gì đã công bố để khách hàng, nhà đầu tư có cơ sở tiếp tục tin tưởng.

Muốn giải quyết nghĩa vụ với khách hàng, công ty phải khôi phục được khả năng hoạt động bền vững. Tái cơ cấu bộ máy là điều kiện tiên quyết, đồng thời tạo nền tảng để thuyết phục cổ đông chiến lược đồng hành.

Trước khi đón vốn mới, PNJ phải đánh giá lại tồn kho, xác định đầy đủ nghĩa vụ và thẩm định hoạt động. Cùng với đó là rà lại quy trình, quy chế và một bộ máy tinh gọn đủ năng lực thực hiện. Những công việc này cần minh bạch với cổ đông hiện hữu, giúp đối tác mới đánh giá được rủi ro, triển vọng và mục đích sử dụng đồng vốn họ bỏ vào.

Đại hội hồi tháng 10 đã thông qua phương án phát hành riêng lẻ tối đa 550 triệu cổ phiếu. Nhà đầu tư cần thấy nghĩa vụ cũ được đưa về mức có thể quản lý và hoạt động đang cải thiện. Nếu tiền mới vào rồi lại phải dành toàn bộ để mua lại kim cương, rất khó thuyết phục họ.

Chúng tôi mong nhận được sự thấu hiểu của khách hàng trong giai đoạn khó khăn này. Về phía mình, đội ngũ ở lại sẽ dốc sức để giữ gìn thương hiệu PNJ, khôi phục hoạt động và bảo vệ tối đa quyền lợi khách hàng. Niềm tin mà mọi người dành cho công ty phải được đáp lại bằng kết quả.

Ánh Dương