Trên cơ sở phân tích đặc điểm lịch sử, văn hóa và sự lựa chọn của nhân dân Việt Nam, khẳng định rằng dân chủ không đồng nhất với đa đảng; giá trị và hiệu quả của dân chủ được thể hiện ở việc quyền lực thuộc về ai và được thực thi vì lợi ích của ai. Từ những thành tựu của cách mạng Việt Nam và thực tiễn phát triển đất nước hiện nay, bài viết khẳng định vai trò lãnh đạo duy nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam là tất yếu, khách quan, phù hợp lợi ích quốc gia, dân tộc và nhân dân; đồng thời góp phần củng cố niềm tin vào con đường xây dựng và thực hành dân chủ xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay.
1. Mở đầu
Trong khi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đang tưng bừng, phấn khởi kỷ niệm 96 năm ngày thành lập Đảng cộng sản Việt Nam thì các thế lực phản động, thù địch và các phần tử cơ hội chính trị lại gia tăng các hoạt động chống phá, xuyên tạc phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; phủ nhận chế độ một đảng lãnh đạo trong nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Họ cho rằng, một đảng là không dân chủ; là nguồn cơn sinh ra quốc nạn tham nhũng, do đó, chỉ có đa nguyên, đa đảng mới đem lại dân chủ, tự do, sáng tạo và phát triển nhanh, bền vững?; Rằng xây dựng chế độ dân chủ được hậu thuẫn bởi nền tảng đa đảng chính trị đối lập và đa nguyên tư tưởng là điều kiện cần để Việt Nam đi tới văn minh, cường thịnh, dân chủ, phát triển?.
Chủ thể của những luận điệu đó là các tổ chức, cá nhân ở trong, ngoài nước dưới danh nghĩa là các "công dân", "nhà báo", "nhà văn", "nhà dân chủ", "nhà trí thức", "học giả", "nhà nghiên cứu", "người yêu nước", "nhà hoạt động xã hội", "chuyên gia độc lập"… Mục đích của họ là nhằm gây hoang mang, dao động về tư tưởng, làm mất niềm tin, tình cảm, lý tưởng xã hội chủ nghĩa trong nhân dân và trong Đảng; chia rẽ Đảng và nhân dân, làm rối loạn xã hội, xóa bỏ sự lãnh đạo của Đảng; xóa bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta; xóa bỏ thành quả cách mạng, cản trở con đường ổn định, phát triển của dân tộc Việt Nam; lái nền dân chủ của Việt Nam theo quỹ đạo dân chủ tư sản… Những luận điệu đó được ngụy trang, đăng tải, phát tán bằng nhiều phương tiện, thủ đoạn tinh vi, nhất là thông qua mạng xã hội dưới hình thức "chia sẻ thông tin", "cung cấp thông tin", tham gia "phản biện", "kiến nghị", "tư vấn", "góp ý", "gợi ý", "khuyến nghị", v.v…
Những luận điệu nêu trên về thực chất là phiến diện, lệch lạc, sai trái, phản khoa học, không đúng thực tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh toàn cầu hóa và công nghệ, truyền thông mạng xã hội phát triển như hiện nay, những luận điệu đó có thể gây ra tác hại khôn lường đối với cá nhân và xã hội; gây ra những tác động tiêu cực vô cùng phức tạp có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh quốc gia và nguy cơ đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ ta. Nó làm cho không ít người, nhất là thanh niên, trí thức kể cả cán bộ, đảng viên ngộ nhận, mất phương hướng, không phân biệt đúng - sai, phải - trái, dẫn đến yêu sai, ghét nhầm, mất niềm tin vào cuộc sống của bản thân và tiền đồ của quốc gia, dân tộc. Trên thực tế, một số người kể cả trí thức, văn nghệ sĩ và một số cán bộ, đảng viên từng ít nhiều có thành tích cống hiến cũng đã bị lung lạc, dao động, ngả nghiêng, thậm chí dẫn đến sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, sa vào "tự diễn biến", "tự chuyển hóa", phản bội lại sự nghiệp của Đảng và nhân dân.
2. Nội dung
Thứ nhất, một hay nhiều đảng không phải do ý muốn chủ quan, không phải do nguyên tắc, quy tắc sẵn có nào đó quyết định mà do điều kiện, hoàn cảnh khách quan, điều kiện lịch sử của từng nước và trong từng giai đoạn lịch sử cụ thể
Thực tiễn cho thấy, trong đời sống xã hội, suy cho cùng, kinh tế quyết định chính trị, cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng, tuy nhiên về chính trị, kiến trúc thượng tầng có tính độc lập tương đối, tác động trở lại cơ sở kinh tế. Không phải kinh tế thị trường với nhiều thành phần thì nhất thiết hình thành chế độ đa đảng và cũng không phải kinh tế kế hoạch hóa tập trung nhất thiết hình thành chế độ một đảng. Dân chủ cũng vậy, vừa có tính nhân loại, có giá trị phổ biến nhưng cũng có tính lịch sử, đặc thù. Vì vậy, trên thế giới không có một mô hình chung duy nhất về dân chủ cho mọi quốc gia, dân tộc. Dân chủ hóa là xu thế tất yếu của nhân loại, nhưng mỗi nước tùy điều kiện, hoàn cảnh, mà lựa chọn con đường tiến tới dân chủ và phương thức tổ chức, vận hành nền dân chủ sao cho phù hợp nhất. Đa đảng hay một đảng không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của bất cứ ai. Ví dụ: Singapo có nhiều đảng, nhưng 55 năm qua Đảng Hành động Nhân dân là Đảng duy nhất cầm quyền; Nước Mỹ có nhiều đảng nhưng gần 200 năm qua chỉ có hai đảng Dân chủ và Cộng hòa thay nhau nắm quyền; Trung Quốc hiện nay, ngoài Đảng Cộng sản Trung Quốc là chính đảng chấp chính, còn có 8 đảng tham chính qua Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung quốc… Như vậy, cơ chế đa đảng hoặc một đảng sẽ phụ thuộc hoàn cảnh lịch sử, điều kiện kinh tế, văn hóa, truyền thống, tương quan lực lượng chính trị… của mỗi quốc gia cũng như năng lực, phẩm chất và mức độ đáp ứng các yêu cầu của nhân dân và đất nước của đảng cầm quyền…
Thứ hai, trong xã hội có giai cấp, nhà nước dân chủ bị chi phối bởi lợi ích, lập trường của giai cấp thống trị, nên dù về hình thức, có thể có nhiều đảng, song về thực chất, chỉ có đảng nào có sức mạnh nhất mới trở thành đảng cầm quyền – đảng đại diện cho giai cấp nắm địa vị về kinh tế
Lịch sử các quốc gia - dân tộc đồng thời cũng là lịch sử của quá trình đấu tranh, xác lập, thay thế, lựa chọn các giai cấp, các lực lượng chính trị đủ điều kiện, năng lực đảm đương sứ mệnh, gánh vác vai trò lãnh đạo, tổ chức, quản lý xã hội. Khi giai cấp chủ nô trở thành lực cản của lịch sử thì giai cấp địa chủ được lựa chọn để thay thế; khi giai cấp địa chủ và chế độ phong kiến trở nên thối nát thì giai cấp tư sản đã thay thế và xác lập chế độ tư bản chủ nghĩa; khi chủ nghĩa tư bản trở thành thế lực phản động thì giai cấp công nhân - đại biểu cho phương thức sản xuất và phương thức quản lý xã hội tiên tiến vươn lên thay thế nhằm xác lập chế độ xã hộ chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa. Tất nhiên mỗi giai cấp tự nó sẽ lựa chọn những cá nhân tinh hoa, tiêu biểu của giai cấp đó tham gia vào công việc quản lý lãnh đạo xã hội. Ngày nay những cá nhân, bộ phận như vậy thường tập trung dưới hình thức các đảng chính trị.
Thứ ba, trong thực tiễn chính trị nhân loại, dù một thể chế nào đó có thể có một đảng hay đa đảng thì vấn đề cơ bản vẫn là, đảng cầm quyền là đảng nào, có đủ năng lực và phẩm chất, khả năng đại diện cho lợi ích của quốc gia, dân tộc và lợi ích chân chính của quảng đại người dân hay không?
Thực tế cho thấy hiện có nhiều quốc gia có thể chế chính trị đa đảng và cũng không thiếu các quốc gia có thể chế một đảng. Thể chế chính trị đa đảng có thể tạo nên một sự cạnh tranh chính trị nhất định giữa các đảng song thể chế đa đảng cũng làm nảy sinh những cuộc tranh giành, đấu đá quyền lực gây tốn kém cho xã hội, thậm chí có thể gây nên tình trạng hỗn loạn, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh và ổn định về chính trị xã hội. Những tranh cãi đấu đá có nhiều khi không phục vụ lợi ích chung của người dân mà chỉ phục vụ lợi ích của từng đảng.
Lịch sử cho thấy, nhiều nước đa đảng nhưng đất nước mất ổn định, thậm chí rơi vào xung đột, chiến tranh huynh đệ tương tàn song cũng có nước có thể chế chính trị đó nhưng đất nước lại ổn định, phát triển. Thực tế trên cũng không phải là ngoại lệ với những quốc gia theo thể chế một đảng. Chẳng hạn, với Liên Xô, trong thời gian chưa đầy 20 năm (1955 – 1975), Đảng Cộng sản Liên Xô đã đưa Liên Xô từ lạc hậu thành siêu cường; nhưng chỉ trong vòng hơn nửa năm sau khi cải tổ chính trị theo chế độ Tổng thống và đa đảng kiểu phương Tây (1990) đã có trên 500 chính đảng ở cấp độ nước cộng hòa và toàn quốc lại nhanh chóng đưa đất nước rơi vào hỗn loạn, chia rẽ và cuối cùng sụp đổ.
Như vậy, cả lịch sử và logic đều cho thấy, không phải đa đảng sẽ dân chủ hơn, phát triển nhanh hơn; không phải một đảng, ít đảng thì ít dân chủ và chậm phát triển. Nền dân chủ nào, cơ chế chính trị nào thì rốt cuộc, vấn đề cơ bản là đảng nào cầm quyền, đảng đó có đủ khả năng đại diện cho lợi ích quốc gia, dân tộc và quảng đại quần chúng nhân dân hay không? Cũng vì vậy, dừng lại ở hình thức một đảng hay đa đảng vẫn chưa thể hiện được bản chất của một chế độ chính trị là tốt đẹp hay không tốt đẹp.
Thứ tư, mức độ, trình độ dân chủ của một chế độ xã hội không phụ thuộc vào số lượng đảng chính trị
Dân chủ là thành quả đấu tranh lâu dài của nhân loại. Về nguyên tắc trong một thể chế dân chủ, mọi quyền lực đều thuộc về nhân dân, do đó, chế độ chính trị thế nào không chỉ phụ thuộc vào trình độ phát triển nói chung của xã hội mà còn phụ thuộc vào sự trưởng thành của chủ thể dân chủ, năng lực, phẩm chất của đảng chính trị, phụ thuộc ý nguyện của đại đa số nhân dân và nhiều yếu tố khác như truyền thống, lịch sử, văn hóa, bối cảnh thời đại… Chính nhân dân là người lập ra Nhà nước – cơ quan quyền lực quan trọng nhất của bất cứ quốc gia nào, và cũng chính nhân dân có thể thay thế, phế bỏ nó. Các nguyên tắc, giá trị, chuẩn mực dân chủ được ghi nhận và thực thi trong các lĩnh vực, từ chính trị đến kinh tế, văn hóa, xã hội. Với cấu trúc và nội dung như vậy, rõ ràng mức độ, trình độ dân chủ của một chế độ chính trị không phụ thuộc vào số lượng các đảng chính trị nhiều hay ít.
Thứ năm, ở nước ta hiện nay, Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng duy nhất cầm quyền là tất yếu, khách quan
Lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX cho thấy, trước họa xâm lăng của thực dân Pháp, nhiều thế hệ người Việt Nam dưới ngọn cờ của nhiều khuynh hướng, tư tưởng khác nhau đã đứng dậy chống ách ngoại xâm. Các cuộc nổi dậy đó rất anh dũng, rất liên tục, song, qua khảo nghiệm của lịch sử, Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng chính trị duy nhất có khả năng đáp ứng đòi hỏi của dân tộc và thời đại. Chính Đảng đó từ ngày thành lập đã bằng năng lực, trí tuệ, bản lĩnh và đạo đức của mình đã tập hợp, tổ chức lãnh đạo nhân dân hoàn thành mục tiêu giành độc lập cho dân tộc, mở ra một trang mới vô cùng chói lọi trong lịch sử đất nước. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, khát vọng, trí tuệ, bản lĩnh, ý chí và sức mạnh Việt Nam được khơi dậy, được tập hợp và phát huy cao độ nên đã đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, không chỉ đánh thắng "hai đế quốc to là Pháp và Mỹ, thu giang sơn về một mối mà còn giành được nhiều thắng lợi vẻ vang trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đặc biệt là gần 40 năm qua, Đảng ta đã khởi xướng và lãnh đạo công cuộc đổi mới đất nước và đã đạt được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử, trong đó có những thành tựu nổi bật về xây dựng và thực hành dân chủ xã hội chủ nghĩa.
Quyền tự do kinh doanh được bảo đảm bằng pháp luật theo hướng cá nhân, tổ chức được sản xuất kinh doanh tất cả những gì pháp luật không cấm. Khuyến khích làm giàu chính đáng, hợp pháp, tích cực xóa đói, giảm nghèo;… Quyền tự do tư tưởng, thông tin, tự do sáng tạo, tự do ngôn luận, tự do tín ngưỡng, tôn giáo được bảo đảm. Intenet, mạng xã hội phát triển mạnh mẽ; văn học nghệ thuật, báo chí, phát thanh truyền hình phát triển sôi động, phong phú theo hướng cổ vũ cái hay, cái mới, cái tiến bộ; nhân rộng điển hình tiên tiến và phê phán, lên án cái hư hỏng, sai trái. Tinh thần tự chủ, cởi mở, dân chủ, tranh luận, thảo luận, sáng tạo trong đời sống văn hóa xã hội tăng lên; đồng thuận xã hội, đoàn kết dân tộc được củng cố, tăng cường. Các hình thức liên kết, hợp tác trong sản xuất kinh doanh, trong hoạt động văn hóa, xã hội được thúc đẩy, phát triển…
"Lửa thử vàng, gian nan thử sức", qua thành công của công cuộc phòng chống Covid -19, Đảng ta một lần nữa chứng minh thuyết phục vai trò lãnh đạo, dẫn đường không thể thay thế của mình đối với nhân dân và đất nước, nhất là trước những thử thách to lớn. Đảng đại diện cho lợi ích, trí tuệ, khát vọng của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và cả dân tộc đang làm hết sức mình để đổi mới, phát triển, "không để ai bị bỏ lại phía sau". Con người, nhân dân là chủ thể, động lực và là mục tiêu của phát triển. Tính mạng và sức khỏe của nhân dân, của con người là trên hết, trước hết. Đó là giá trị ưu việt của dân chủ, nhân quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
3. Kết luận
Tất cả những sự thật trên đây chứng tỏ rằng, Đảng Cộng sản Việt Nam không chỉ tài giỏi, bản lĩnh trong lãnh đạo toàn dân kháng chiến, giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc và còn đủ năng lực, trí tuệ, bản lĩnh lãnh đạo, dẫn dắt dân tộc đổi mới, hội nhập, xây dựng, phát triển nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Rõ ràng, ở Việt Nam hiện nay không cần có thêm các đảng chính trị mới và trên thực tế, không có cơ sở cho tiền đề đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập. Và vì vậy, những ai mưu toan khởi xưởng, cổ súy cho tư tưởng đó là đi ngược lại sự thật lịch sử, là tiếp tay cho các thế lực xấu trong nỗ lực tuyệt vọng nhằm ngăn cản con đường phát triển lành mạnh, tiến bộ của đất nước.
Ths. Đỗ Năm
Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
Tài liệu tham khảo:
2. Phạm Văn Đức, Thực hành dân chủ trong điều kiện một Đảng cầm quyền, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2017.
3.Nguồn:https://hcma2.hcma.vn/nghiencuukhoahoc/Pages/bao-ve-nen-tang-tu-tương.aspx?ItemID=11217&CateID=334
4. Tiểu ban lý luận về lĩnh vực xây dựng lực lượng công an nhân dân, Học viện Chính trị công an nhân dân, Đấu tranh chống các quan điểm, luận điệu xuyên tạc chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2017.
5. Hội Đồng Lý luận Trung ương, Phê phán các quan điểm sai trái, xuyên tạc cuộc đấu tranh chống suy thoái về chính trị tư tưởng, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" về chính trị trong Đảng , Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2017, tr.132.