Giá nhà ngày càng cao khiến giấc mơ an cư của nhiều gia đình trẻ trở nên xa vời. Trong khi tiền thuê nhà liên tục trở thành gánh nặng, vay ngân hàng mua nhà lại kéo theo áp lực trả nợ kéo dài hàng chục năm. Với những gia đình có thu nhập không ổn định, quyết định mua nhà càng cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Vợ chồng chị Oanh anh Thỉnh cũng đang đứng trước lựa chọn khó khăn ấy.
Phải mua nhà bằng được
Chị Oanh chia sẻ: "Tôi làm nhân viên văn phòng với mức lương 14-15 triệu đồng mỗi tháng. Chồng tôi, Thỉnh, làm nghề tự do nên thu nhập khá thất thường, có tháng kiếm được 30 triệu đồng nhưng cũng có tháng chỉ khoảng 8 triệu đồng. Chúng tôi có hai con đang học cấp một, tiền học hành, ăn uống, sinh hoạt và thuê nhà khiến khoản thu nhập hàng tháng thường chẳng còn dư bao nhiêu.
Gần 10 năm kết hôn, vợ chồng tôi vẫn sống trong những căn nhà thuê. Càng nhìn các con lớn lên, tôi càng mong có một chỗ ở ổn định, nhưng giá nhà hiện nay khiến ước mơ ấy trở nên quá xa vời.
Gần đây, Thỉnh bất ngờ lên kế hoạch mua nhà trả góp. Anh cho rằng nếu cứ tiếp tục thuê nhà, 20 năm nữa chúng tôi vẫn chẳng có tài sản gì đáng kể. Thay vì trả tiền thuê nhà hàng tháng, hai vợ chồng nên cố gắng trả góp để sau này có căn nhà đứng tên mình.
Ảnh minh họa
Tôi hiểu suy nghĩ của chồng nhưng lại không khỏi lo lắng. Thu nhập của Thỉnh không đều, trong khi tiền học của hai con và các khoản sinh hoạt vẫn phải chi trả bất kể tháng đó anh kiếm được bao nhiêu. Nếu vay một khoản lớn, chỉ cần công việc của anh trục trặc vài tháng, gia đình tôi có thể rơi vào cảnh chật vật.
Điều tôi sợ nhất không chỉ là khoản nợ ngân hàng, mà còn là cuộc sống sau khi mua nhà. Tôi sợ hai vợ chồng phải cắt giảm mọi nhu cầu, các con muốn đi chơi cũng phải đắn đo, trong nhà lúc nào cũng căng thẳng vì tiền bạc.
Tôi không phản đối chuyện mua nhà, nhưng cũng không muốn vì một mái nhà mà cả gia đình phải sống trong cảnh chắt bóp suốt 20 năm. Tôi muốn cùng chồng tìm một phương án phù hợp, nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu".
Để tránh cảnh có nhà mà cuộc sống kiệt quệ
Theo các chuyên gia tài chính cá nhân, với gia đình có hai con nhỏ và thu nhập không ổn định như vợ chồng chị Oanh, mua nhà không phải quyết định nên đưa ra chỉ vì đã thuê nhà nhiều năm. Điều quan trọng là xác định khả năng trả nợ thực tế, bảo đảm gia đình vẫn có đủ tiền sinh hoạt và dự phòng khi thu nhập giảm.
Ảnh minh ảnh
Thứ nhất, tính toán khả năng trả góp dựa trên thu nhập ổn định. Chị Oanh có lương 14-15 triệu đồng, còn thu nhập của anh Thỉnh dao động từ 8 đến 30 triệu đồng. Hai vợ chồng nên thống kê thu nhập thực nhận trong 12 tháng gần nhất, sau khi trừ chi phí đầu tư, để xác định mức thu nhập bình quân và những tháng thấp điểm. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào mức bình quân để vay nợ, mà cần kiểm tra xem gia đình có thể trả góp khi thu nhập giảm mạnh trong vài tháng liên tiếp hay không.
Một nguyên tắc tham khảo là tổng tiền trả nợ hàng tháng nên ở mức khoảng 25-30% thu nhập ròng tương đối ổn định. Đây không phải giới hạn áp dụng cho mọi gia đình, nhưng là mốc để bắt đầu tính toán. Với trường hợp của chị Oanh, nếu tiền trả góp khiến gia đình thiếu tiền học của con, sinh hoạt thiết yếu hoặc không thể tích lũy dự phòng, hai vợ chồng nên giảm ngân sách mua nhà.
Thứ hai, lập ngân sách chi tiêu trước khi tìm nhà. Gia đình cần ghi chép các khoản chi trong ít nhất ba tháng, phân biệt rõ chi phí thiết yếu, chi phí có thể cắt giảm và khoản dành cho tiết kiệm. Những biện pháp như lên thực đơn hàng tuần, hạn chế mua sắm không cần thiết, kiểm soát chi phí học thêm và mua đồ dùng theo kế hoạch có thể giúp tăng khoản tích lũy. Tuy nhiên, không nên cắt bỏ hoàn toàn những khoản vui chơi hợp lý của con hoặc khiến sinh hoạt gia đình trở nên quá khắc nghiệt.
Thứ ba, xây dựng quỹ dự phòng trước khi vay. Với người làm nghề tự do, thu nhập biến động là rủi ro cần tính đến. Gia đình nên cố gắng có khoản dự phòng tương đương 6-12 tháng chi phí thiết yếu, tách biệt với tiền dành để mua nhà. Ngoài khoản trả trước, cần tính cả phí giao dịch, nội thất cơ bản, chuyển nhà và chi phí bảo trì. Không nên dùng hết tiền tiết kiệm để mua nhà rồi phụ thuộc hoàn toàn vào thu nhập hàng tháng.
Thứ tư, lựa chọn khoản vay phù hợp và kiểm tra lãi suất. Hai vợ chồng cần yêu cầu ngân hàng cung cấp lịch trả nợ dự kiến, mức lãi suất sau ưu đãi, các loại phí và điều kiện trả nợ trước hạn. Hãy tính thử số tiền phải trả khi lãi suất tăng, thay vì chỉ nhìn vào khoản thanh toán thấp trong thời gian đầu. Nếu cần vay quá nhiều mới mua được căn nhà mong muốn, phương án thuê thêm vài năm để tăng vốn tự có có thể an toàn hơn.
Cuối cùng, thống nhất kế hoạch tài chính giữa hai vợ chồng. Những tháng anh Thỉnh kiếm được nhiều tiền, gia đình nên dành một phần để bổ sung quỹ dự phòng và tích lũy mua nhà, thay vì tăng chi tiêu. Hai người cũng cần thống nhất phương án xử lý khi công việc sa sút, tránh để mọi áp lực trả nợ dồn lên chị Oanh.
Mua nhà là mục tiêu dài hạn, không phải cuộc đua phải hoàn thành càng sớm càng tốt. Với gia đình chị Oanh, một căn nhà nhỏ hơn, khoản vay thấp hơn hoặc thời điểm mua muộn hơn có thể là lựa chọn hợp lý. Điều quan trọng không chỉ là có nhà sau 20 năm, mà còn là trong suốt hành trình ấy, gia đình vẫn đủ khả năng chăm sóc con cái và duy trì cuộc sống bình thường.
Ngọc Thương