Những kỳ nghỉ dài thường khiến một câu hỏi quen thuộc xuất hiện: có nên lấy tiền tiết kiệm ra để đi chơi?
Với người đã có vài trăm triệu đồng dự phòng, 5 triệu cho một chuyến đi có thể chỉ là khoản chi nhỏ. Nhưng với người mới tích lũy được 20 triệu, bỏ ra 5 triệu đồng nghĩa với việc sử dụng tới 25% toàn bộ số tiền đang có.
Vì vậy, không thể chỉ nhìn vào cảm giác "5 triệu cũng không quá nhiều". Điều cần tính là sau chuyến đi, 15 triệu còn lại có đủ giúp bạn an toàn nếu một khoản chi bất ngờ xuất hiện hay không.
Trước tiên, hãy xác định 20 triệu này là "tiền gì"
Có một khác biệt rất lớn giữa 20 triệu tiền nhàn rỗi và 20 triệu là toàn bộ tiền tiết kiệm.
Nếu bạn còn một quỹ dự phòng khác đủ trang trải vài tháng sinh hoạt, không có khoản nợ cần thanh toán gấp và thu nhập hàng tháng tương đối ổn định, việc lấy 5 triệu cho kỳ nghỉ không phải quyết định tài chính quá đáng lo.
Ngược lại, nếu 20 triệu là toàn bộ số tiền bạn có thể sử dụng trong trường hợp mất việc, ốm đau, xe hỏng, gia đình có việc đột xuất hoặc phải chuyển nhà, thì 5 triệu không còn đơn thuần là "tiền đi chơi". Nó đang được lấy trực tiếp từ lớp đệm tài chính vốn đã khá mỏng.
Ví dụ, một người có chi phí sinh hoạt khoảng 8 triệu đồng/tháng nhưng chỉ có 20 triệu tiết kiệm thực chất mới tích lũy được khoảng 2,5 tháng chi phí sống. Sau khi tiêu 5 triệu cho chuyến đi, khoản dự phòng chỉ còn chưa tới 2 tháng.
Trong trường hợp ấy, ưu tiên giữ tiền thường hợp lý hơn.
Nhưng tiết kiệm không có nghĩa là kỳ nghỉ nào cũng phải ở nhà
Sai lầm ở chiều ngược lại là cho rằng khi chưa có nhiều tiền thì mọi khoản vui chơi đều "lãng phí".
Một kế hoạch tài chính tốt không chỉ nhằm tạo ra số dư ngày càng lớn. Nó còn phải đủ bền để người thực hiện có thể duy trì trong nhiều năm.
Nếu một người liên tục làm việc nhưng luôn từ chối ăn uống, du lịch hay trải nghiệm vì sợ giảm số dư tài khoản, họ rất dễ rơi vào kiểu tiết kiệm cực đoan: tiền tăng nhưng cảm giác thiếu thốn cũng tăng theo.
Vấn đề vì thế không phải là có nên đi hay không, mà là có nhất thiết phải tiêu hết 5 triệu hay không.
Có 20 triệu tiết kiệm không đồng nghĩa bạn chỉ có hai lựa chọn: hoặc tiêu 5 triệu, hoặc ở nhà hoàn toàn.
Một phương án thứ ba thường thực tế hơn: vẫn đi, nhưng hạ ngân sách xuống mức không làm tổn thương quỹ dự phòng.
Chẳng hạn, thay vì chuyến đi 5 triệu đồng, bạn có thể đặt mức trần 2–3 triệu đồng bằng cách chọn điểm đến gần hơn, giảm số đêm lưu trú, đi phương tiện rẻ hơn hoặc hạn chế những khoản chi mang tính "đã đi chơi thì phải tiêu".
Như vậy, bạn vẫn có kỳ nghỉ nhưng không phải rút tới một phần tư số tiền tích lũy.
Có thể dùng nguyên tắc này: Sau khi đi chơi, bạn vẫn phải còn quỹ dự phòng tối thiểu
Trước khi đặt phòng, hãy thử làm một phép tính rất đơn giản:
Tiền tiết kiệm hiện có – ngân sách chuyến đi = số tiền còn lại.
Sau đó lấy số tiền còn lại chia cho chi phí thiết yếu mỗi tháng.
Ví dụ:
Bạn có 20 triệu đồng.
- Chi phí sinh hoạt bắt buộc mỗi tháng là 7 triệu đồng.
- Nếu tiêu 5 triệu đi chơi, bạn còn 15 triệu, tương đương khoảng 2,1 tháng chi phí sinh hoạt.
- Nếu giảm chuyến đi xuống 2 triệu, bạn còn 18 triệu, tương đương khoảng 2,6 tháng.
Trong trường hợp chưa có quỹ dự phòng riêng, khoảng cách 3 triệu đồng này không hề nhỏ. Nó có thể là tiền sửa xe, một tháng tiền thuê nhà hoặc một khoản y tế bất ngờ.
Nhìn theo cách này, quyết định sẽ dễ hơn nhiều so với câu hỏi cảm tính: "Mình đã vất vả cả năm rồi, có đáng tự thưởng 5 triệu không?".
Trường hợp có thể dành 5 triệu đi chơi
Nếu 20 triệu không phải toàn bộ nền tảng tài chính của bạn, 5 triệu cho một kỳ nghỉ hoàn toàn có thể chấp nhận được.
Bạn có thể cân nhắc đi nếu đồng thời đáp ứng phần lớn những điều sau: thu nhập tháng tới khá chắc chắn; không có nợ thẻ tín dụng hay khoản vay lãi cao; sau chuyến đi vẫn còn quỹ dự phòng đủ dùng; và 5 triệu đã là ngân sách trọn gói chứ không phải con số ban đầu rồi cuối chuyến biến thành 7–8 triệu.
Điều cuối cùng rất quan trọng.
Nhiều người không gặp vấn đề vì "đi du lịch 5 triệu", mà vì chuyến đi dự kiến 5 triệu nhưng thực tế phát sinh thêm vé, ăn uống, mua sắm, taxi, phụ thu và những khoản chi ngẫu hứng. Cuối cùng số tiền rút khỏi tài khoản tiết kiệm lớn hơn nhiều so với kế hoạch ban đầu.
Nếu đã quyết định dành 5 triệu, hãy coi đó là trần chi tiêu, không phải con số khởi điểm.
Trường hợp nên giữ tiền hoặc giảm mạnh ngân sách chuyến đi
Ngược lại, nên cân nhắc chưa tiêu 5 triệu nếu bạn đang sống dựa vào một nguồn thu thiếu ổn định, quỹ dự phòng chưa đủ vài tháng chi phí thiết yếu, đang có khoản nợ phải trả hoặc biết rằng trong 1–3 tháng tới sẽ xuất hiện một khoản chi lớn như học phí, bảo hiểm, sửa nhà, khám chữa bệnh hay tiền thuê nhà.
Đặc biệt, nếu phải dùng thẻ tín dụng hoặc vay tiền để bù lại khoản tiết kiệm đã dùng cho kỳ nghỉ, chuyến đi gần như chắc chắn đã vượt khả năng tài chính hiện tại.
Một nguyên tắc khá dễ nhớ là:
- Đừng biến tiền dự phòng thành tiền vui chơi, rồi sau đó biến chi phí sinh hoạt thành nợ.
Với 20 triệu, phương án 3 triệu có thể cân bằng hơn 5 triệu
Nếu 20 triệu thực sự là toàn bộ khoản tích lũy hiện tại, lựa chọn hợp lý với nhiều người có lẽ không phải "đi 5 triệu hay không đi".
Một phương án cân bằng hơn có thể là: Giữ 17–18 triệu, dành khoảng 2–3 triệu cho kỳ nghỉ.
Khoản tiền này vẫn đủ để thực hiện một chuyến đi ngắn, một kỳ nghỉ gần thành phố hoặc vài ngày đổi không khí mà không làm số dư tài khoản tụt quá mạnh.
Quan trọng hơn, bạn tạo được một thói quen tài chính tốt: tiết kiệm và tận hưởng không phải hai mục tiêu loại trừ nhau.
Bạn hoàn toàn có thể dành tiền cho hiện tại, miễn là không lấy mất sự an toàn của tương lai.
Một câu hỏi cuối cùng trước khi bấm nút đặt phòng
Hãy tưởng tượng ngay sau kỳ nghỉ, bạn bất ngờ cần 10 triệu đồng.
Nếu tài khoản còn 15 triệu mà bạn vẫn cảm thấy tương đối bình tĩnh, chuyến đi 5 triệu có thể nằm trong khả năng tài chính của bạn.
Nhưng nếu chỉ nghĩ đến việc số dư giảm từ 20 triệu xuống 15 triệu đã khiến bạn lo rằng một biến cố nhỏ cũng làm tài chính đảo lộn, thì đó là tín hiệu khá rõ: 5 triệu đang là khoản chi quá lớn so với quỹ hiện tại.
Tiết kiệm tiền không có nghĩa phải trì hoãn mọi niềm vui cho đến khi giàu. Nhưng một chuyến đi thực sự đáng giá nên kết thúc bằng cảm giác được nghỉ ngơi, chứ không phải bằng vài tuần sau đó liên tục mở ứng dụng ngân hàng và tiếc số tiền đã tiêu.
Với người chỉ đang có 20 triệu đồng tích lũy, nếu chưa có quỹ dự phòng riêng, giữ phần lớn số tiền và thu nhỏ ngân sách chuyến đi thường là lựa chọn an toàn hơn. Có thể vẫn đi chơi lễ, nhưng không nhất thiết phải tiêu tới 5 triệu.
Thu Thanh