“Trời ơi, hú hồn hú vía! Hai vợ chồng đang ngồi, con đang ăn xoài xong khóc. Tưởng con chấm muối cay nên khóc, ai dè em bé hóc xoài.”
Đó là lời kể của một người mẹ sau sự cố xảy ra với con ngay tại nhà. Đoạn video đi kèm ghi lại cảnh em bé ở cạnh bàn trong phòng khách, người bố ngồi gần đó. Khi bé có biểu hiện bất thường, bố mẹ nhanh chóng đứng dậy, đến bên và hỗ trợ con.
Con bị hóc khi ăn xoài ngay trước mặt bố mẹ
Người mẹ cho biết gia đình đã chuẩn bị cả dụng cụ hút dị vật. Tuy nhiên, khi thấy con khóc, mặt đỏ, nước dãi chảy nhiều, chị vẫn thực sự hoảng loạn.
May mắn, theo lời kể của chị, bé nôn ra một miếng xoài lớn và sau đó không sao. Điều khiến người mẹ nghĩ lại còn là việc chồng mình chưa biết cách sơ cứu trẻ bị hóc, trong khi chị thường chủ động tìm hiểu những kiến thức này.
Sự việc chưa có thông tin về tuổi của bé hay đánh giá y tế sau đó. Nhưng lời kể cho thấy một tình huống khiến nhiều gia đình giật mình: Tai nạn có thể xuất hiện ngay trong lúc trẻ ăn, khi cả bố lẫn mẹ đều ở gần.
Đừng chỉ nhìn mặt đỏ hay tiếng khóc để xác định trẻ bị hóc
Điểm đáng chú ý là ban đầu, bố mẹ nghĩ bé khóc do vị cay. Khi trẻ đang ăn đột ngột khó chịu, người chăm sóc cần quan sát ngay khả năng thở, ho và phát ra âm thanh của con.
Hội Chữ thập đỏ Mỹ cho biết, tắc nghẽn đường thở có thể xảy ra một phần hoặc hoàn toàn. Các dấu hiệu nguy hiểm gồm ho yếu hoặc không ho được, không nói hay khóc thành tiếng được, tiếng thở bất thường, da tái hoặc tím. Không nên chờ đến khi trẻ tím tái mới xử lý.
Cũng cần phân biệt hóc gây tắc đường thở với phản xạ ọe khi ăn. Theo NHS, phản xạ ọe có thể khiến trẻ đỏ mặt, chảy nước mắt, đẩy lưỡi ra và nôn thức ăn. Tắc nghẽn nghiêm trọng lại có thể diễn ra rất ít tiếng động vì trẻ không đưa được không khí qua đường thở. Vì vậy, chỉ từ việc bé đỏ mặt, khóc và nôn ra xoài chưa thể kết luận mức độ tắc nghẽn trong trường hợp này.
Điều phụ huynh cần nhớ là quan sát tình trạng thực tế của con, thay vì áp dụng cùng một thao tác cho mọi biểu hiện khó chịu khi ăn.
Biết khi nào cần để trẻ ho, khi nào phải sơ cứu
Nếu trẻ vẫn ho mạnh, thở được và phát ra âm thanh rõ, hãy để trẻ tiếp tục ho, theo dõi sát và không bỏ trẻ một mình. Không vội thực hiện các thủ thuật tống dị vật khi trẻ đang ho hiệu quả.
Nếu trẻ không thở được bình thường, không ho được hoặc ho rất yếu, cần gọi người hỗ trợ và xử trí ngay.
Với trẻ từ 1 tuổi trở lên còn tỉnh, hướng dẫn của Hội Chữ thập đỏ Mỹ là cho trẻ cúi người về phía trước, thực hiện 5 lần vỗ lưng giữa hai bả vai; nếu chưa hiệu quả, thực hiện 5 lần ép bụng. Tiếp tục luân phiên và dừng khi đường thở được giải phóng.
Trẻ dưới 1 tuổi cần cách sơ cứu khác, không dùng ép bụng. Đỡ đầu và cổ, đặt trẻ nằm sấp trên cẳng tay, đầu thấp hơn thân, vỗ lưng giữa hai bả vai 5 lần. Nếu chưa hiệu quả, lật trẻ nằm ngửa, vẫn đỡ đầu và cổ, thực hiện 5 lần ấn ngực để tống dị vật. Luân phiên hai thao tác khi trẻ vẫn còn tỉnh và còn tắc nghẽn.
Khi có dấu hiệu tắc nghẽn nặng, cần nhờ người gọi cấp cứu ngay. Nếu trẻ mất phản ứng, đặt trẻ trên mặt phẳng chắc, gọi cấp cứu bằng loa ngoài và tiến hành hồi sức tim phổi theo hướng dẫn của nhân viên cấp cứu.
Không đưa ngón tay vào móc họng khi không nhìn rõ dị vật. Việc móc mù có thể đẩy vật mắc sâu hơn. Chỉ lấy ra khi dị vật nhìn thấy rõ và dễ lấy. Sau khi đã phải dùng thủ thuật tống dị vật, trẻ cần được nhân viên y tế đánh giá dù dị vật đã bật ra, vì có thể còn phần sót lại hoặc có tổn thương do quá trình xử trí.
Có dụng cụ hút dị vật vẫn cần biết kỹ năng sơ cứu
Chi tiết người mẹ đã chuẩn bị dụng cụ hút hóc nhưng vẫn cuống khi sự cố xảy ra là điều nhiều phụ huynh có thể đồng cảm.
Chuẩn bị thiết bị không thay thế được khả năng nhận biết tình trạng của trẻ và thực hiện sơ cứu đúng lúc. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) khuyến cáo ưu tiên các quy trình sơ cứu hóc dị vật đã được thiết lập. Việc tìm, mở hoặc lắp dụng cụ trước có thể làm chậm thao tác cứu người cần thực hiện ngay. Thiết bị hút dị vật chỉ được xem xét như phương án tiếp theo khi các biện pháp chuẩn không thành công và người dùng hiểu rõ hướng dẫn của thiết bị.
Đó cũng là lý do kỹ năng sơ cứu cần được học và thực hành trước. Khi con gặp nguy hiểm, việc từng xem qua một video có thể chưa đủ để người lớn nhớ đúng tư thế, vị trí đặt tay và trình tự xử trí.
Cả bố, mẹ và người thường xuyên chăm trẻ đều cần học
Trong lời kể, người mẹ nhắc rằng chồng chưa biết sơ cứu trẻ bị hóc. Đây là một khoảng trống mà các gia đình nên chủ động khắc phục.
Bố có thể là người ở cạnh con khi mẹ vắng nhà. Ông bà, người trông trẻ cũng có lúc chăm bé một mình. Mỗi người cần biết dấu hiệu nguy hiểm, cách gọi hỗ trợ và thao tác phù hợp với độ tuổi của trẻ. Các khóa học có hướng dẫn thực hành sẽ giúp người chăm sóc chuẩn bị tốt hơn cho tình huống khẩn cấp.
Để giảm nguy cơ ngay từ bữa ăn, NHS khuyến cáo cho trẻ ngồi thẳng, có người lớn giám sát và chuẩn bị thức ăn phù hợp về kích thước, hình dạng, độ mềm với khả năng ăn của trẻ. Không để trẻ vừa ăn vừa chạy nhảy hoặc ăn khi nằm. Với trái cây, cần bỏ hạt, phần cứng và tránh cho trẻ ăn miếng không phù hợp với khả năng nhai, nuốt.
May mắn trong câu chuyện này là em bé đã nôn được miếng xoài ra ngoài, theo lời người mẹ. Nhưng điều mỗi gia đình cần chuẩn bị cho lần bất ngờ tiếp theo là kiến thức và kỹ năng của những người trực tiếp chăm con.
Mộc Thanh