Con gái Nhà giáo Ưu tú là Tiến sĩ: 7 tuổi thi đỗ nhạc viện, 20 lần mang nhạc Việt vươn ra quốc tế

Không có nhiều nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực âm nhạc tại Việt Nam sở hữu học vị tiến sĩ. TS.NSƯT Hải Phượng là một trong những gương mặt đặc biệt khi vừa theo đuổi con đường học thuật, vừa có nhiều năm hoạt động biểu diễn và giảng dạy âm nhạc truyền thống. Hơn nhiều thập kỷ gắn bó với đàn tranh, nữ nghệ sĩ không chỉ mang tiếng đàn Việt Nam đến nhiều quốc gia mà còn dành tâm huyết cho hành trình gìn giữ, truyền dạy nhạc cụ dân tộc.

Sinh năm 1969, TS.NSƯT Hải Phượng là con gái của Nhà giáo Ưu tú, nhạc sĩ Phạm Thúy Hoan, người có hơn 60 năm gắn bó với đàn tranh và nhiều đóng góp trong việc giảng dạy, quảng bá âm nhạc dân tộc Việt Nam. Lớn lên trong gia đình có truyền thống nghệ thuật, Hải Phượng được mẹ hướng dẫn làm quen với đàn tranh từ năm 5 tuổi. Tình yêu dành cho nhạc cụ truyền thống sớm hình thành, trở thành nền tảng cho hành trình theo đuổi âm nhạc chuyên nghiệp của nữ nghệ sĩ.

Năm 1976, khi mới 7 tuổi, TS.NSƯT Hải Phượng theo học đàn tranh tại Nhạc viện TP.HCM. Từ những bước đầu tiếp xúc với âm nhạc dân tộc, nữ nghệ sĩ từng bước được đào tạo bài bản, dành nhiều năm rèn luyện kỹ thuật biểu diễn và tìm hiểu những giá trị của nhạc cụ truyền thống.

Năm 1992, TS.NSƯT Hải Phượng giành giải Nhất Cuộc thi Tài năng trẻ đàn tranh toàn quốc lần thứ nhất. Thành tích này trở thành dấu mốc đáng nhớ trong những năm đầu sự nghiệp, giúp nữ nghệ sĩ khẳng định năng lực trong lĩnh vực biểu diễn nhạc cụ dân tộc.

Một trong những cột mốc nổi bật trong sự nghiệp của TS.NSƯT Hải Phượng là chuyến sang Paris, Pháp năm 1993 để thu âm đĩa nhạc Đàn Tranh Xưa Và Nay cùng GS.TS Trần Văn Khê. Sản phẩm do hãng Ocora phát hành, góp phần giới thiệu nghệ thuật đàn tranh Việt Nam đến với công chúng quốc tế. Dự án cũng gắn với những ghi nhận quốc tế dành cho âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Không bó hẹp hoạt động trong nước, TS.NSƯT Hải Phượng còn tham gia nhiều chương trình biểu diễn, liên hoan âm nhạc và giao lưu văn hóa ở nước ngoài. Tiếng đàn của TS.NSƯT Hải Phượng đã xuất hiện tại hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ, góp phần đưa nhạc cụ truyền thống Việt Nam đến gần hơn với khán giả quốc tế.

Trong hành trình nghệ thuật, TS.NSƯT Hải Phượng theo đuổi cách thể hiện vừa tôn trọng kỹ thuật truyền thống, vừa chú trọng khả năng truyền tải cảm xúc. Với nữ nghệ sĩ, đàn tranh không chỉ là nhạc cụ biểu diễn mà còn là phương tiện giới thiệu văn hóa và bản sắc Việt Nam thông qua âm nhạc.

Bên cạnh sự nghiệp biểu diễn, TS.NSƯT Hải Phượng còn dành nhiều tâm huyết cho công tác đào tạo. Nữ nghệ sĩ theo đuổi con đường học thuật, đạt học vị tiến sĩ chuyên ngành Văn Hóa Học và được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú năm 2017. Việc kết hợp giữa hoạt động nghệ thuật và nghiên cứu, giảng dạy giúp chị có thêm điều kiện đóng góp cho lĩnh vực âm nhạc truyền thống.

Trong quá trình công tác tại Nhạc viện TP.HCM, TS.NSƯT Hải Phượng đảm nhiệm vai trò giảng dạy và quản lý chuyên môn trong lĩnh vực âm nhạc truyền thống. Nữ nghệ sĩ từng giữ chức Trưởng khoa Âm nhạc Dân tộc, trong giai đoạn 2021- 2023. Không chỉ truyền đạt kỹ thuật đàn tranh, nữ nghệ sĩ còn góp phần bồi dưỡng khả năng cảm thụ và tình yêu nhạc cụ dân tộc cho các thế hệ học trò.

Với TS.NSƯT Hải Phượng, việc bảo tồn âm nhạc dân tộc không chỉ nằm ở những buổi biểu diễn mà còn ở khả năng truyền đạt kiến thức, kỹ thuật và tinh thần của nghệ thuật truyền thống cho thế hệ trẻ. Đây cũng là công việc chị theo đuổi song song với hoạt động biểu diễn, trong bối cảnh việc gìn giữ và phát huy giá trị âm nhạc dân tộc luôn cần sự tiếp nối giữa các thế hệ nghệ sĩ.

Năm 2023,TS.NSƯT Hải Phượng được trao Giải thưởng Trần Văn Khê, ghi nhận những đóng góp trong lĩnh vực âm nhạc truyền thống. Giải thưởng trở thành dấu mốc đáng chú ý sau nhiều năm nữ nghệ sĩ hoạt động trong cả hai vai trò biểu diễn và giảng dạy.

Sau nhiều thập kỷ hoạt động nghệ thuật, TS.NSƯT Hải Phượng vẫn bền bỉ với đàn tranh trên cả sân khấu biểu diễn lẫn giảng đường. Từ những chuyến lưu diễn quốc tế đến công việc giảng dạy tại Nhạc viện TP.HCM, nữ nghệ sĩ góp phần đưa âm nhạc truyền thống đến gần hơn với công chúng, đồng thời tiếp nối hành trình gìn giữ nhạc cụ dân tộc qua các thế hệ.

Ảnh: MXH Tổng hợp 

Mộc Cam