Cựu TNXP với giáo dục truyền thống, lan tỏa nghĩa tình và bồi đắp trách nhiệm cộng đồng

Nhận thức sâu sắc về vị trí, vai trò của Hội Cựu TNXP trong việc thực hiện nghị quyết của Đảng

Cách đây 76 năm, thực hiện chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đội TNXP đầu tiên được thành lập. Trải qua 2 cuộc kháng chiến, hơn 65 vạn thanh niên đã gia nhập lực lượng TNXP và trở thành một lực lượng đặc biệt của cách mạng Việt Nam. Họ là biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng và sức mạnh tuổi trẻ Việt Nam.

Để tiếp tục phát huy truyền thống và nguồn lực tinh thần đặc biệt của lực lượng cựu TNXP trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, ngày 19/12/2004, Hội Cựu TNXP Việt Nam được thành lập. Đến nay, cả nước có gần 400.000 hội viên Cựu TNXP, với hệ thống tổ chức từ Trung ương đến cơ sở ở khắp các tỉnh, thành trong cả nước. Đây là là một lực lượng quần chúng cách mạng đông đảo, có bề dày truyền thống, có uy tín và có tổ chức chặt chẽ.

Chúng tôi nhận thức rằng, Nghị quyết của Đảng về văn hóa, con người không phải là vấn đề trừu tượng. Văn hóa được thể hiện ở chính con người. Và Cựu TNXP chính là những người mang trong mình những giá trị văn hóa cao đẹp của dân tộc: đó là yêu nước, dũng cảm, đoàn kết, nhân ái, nghĩa tình. Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ: "Giá trị lớn lao hơn là lực lượng TNXP đã góp phần bồi đắp phẩm chất của con người Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh". Do đó, phát huy vai trò của Cựu TNXP chính là góp phần trực tiếp đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống.

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V, Hội Cựu TNXP Việt Nam đã xác định phương châm hành động cho nhiệm kỳ 2026-2031 là: "Danh dự là trên hết - Đoàn kết là sức mạnh - Vì nghĩa tình đồng đội - Vì xã hội phát triển". Phương châm này hoàn toàn thống nhất với tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và nhiệm vụ của MTTQ Việt Nam giai đoạn 2026-2031.

Ba nhiệm vụ trọng tâm của Hội Cựu TNXP đã và đang thực hiện để góp phần thực hiện nghị quyết của Đảng và nhiệm vụ của MTTQ Việt Nam.

Một là: Giáo dục truyền thống cách mạng- Góp phần xây dựng con người Việt Nam về tư tưởng, đạo đức, lối sống.

Nghị quyết của Đảng chỉ rõ phải "Chú trọng xây dựng Đảng về tư tưởng, kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, cơ hội". Trong bối cảnh các thế lực thù địch ra sức xuyên tạc lịch sử, thì việc giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ là nhiệm vụ cấp bách.

Hội Cựu TNXP không có giáo trình, Cựu TNXP có chính cuộc đời mình. Phương pháp của các cấp Hội chúng tôi là "Giáo dục bằng nhân chứng sống".

Trong nhiệm kỳ qua, các cấp Hội đã phối hợp chặt chẽ với Trung ương Đoàn, các tỉnh, thành Đoàn, các trường học tổ chức hàng nghìn buổi nói chuyện truyền thống, hành trình về nguồn, thăm các di tích lịch sử, giao lưu, tọa đàm, các hoạt động văn hóa, văn nghệ. Tại các buổi nói chuyện, các cựu TNXP đã kể những năm tháng "Sống bám cầu, bám đường, chết kiên cường dũng cảm" tại Ngã ba Đồng Lộc, Truông Bồn, Bến phà Đại Long, Ga Núi Gôi…. Những câu chuyện về chiếc gậy Trường Sơn, về nắm cơm muối trắng, về sự hy sinh của 10 cô gái tại Ngã ba Đồng Lộc đã làm cho hàng vạn đoàn viên, thanh niên, học sinh xúc động, tự hào. Bước vào thời kỳ đổi mới, phát triển, vai trò của Cựu TNXP tiếp tục góp phần gìn giữ truyền thống và ý thức trách nhiệm công dân.

Đặc biệt, thực hiện sự chỉ đạo của đồng chí Phó Chủ tịch Quốc hội tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V, Trung ương Hội đang triển khai các nội dung, thu thập số hóa dữ liệu hội viên trên nền tảng số, từng bước số hóa hàng nghìn tư liệu, hình ảnh. Đây là một hướng đi mới, vừa bảo tồn ký ức, vừa phù hợp xu thế chuyển đổi số quốc gia mà Nghị quyết của Đảng đã đề ra. Đây sẽ là nguồn tư liệu vô giá để giáo dục lòng yêu nước cho thế hệ trẻ mai sau.

Hai là: Lan tỏa nghĩa tình đồng đội - Hiện thực hóa chủ trương an sinh xã hội "Không để ai bị lại phía sau" của Đảng.

Nếu giáo dục truyền thống là xây dựng con người về tinh thần, thì chăm lo đời sống hội viên chính là xây dựng con người về vật chất, là thực hiện chính sách an sinh xã hội của Đảng.

Hiện nay, đời sống của một bộ phận Cựu TNXP còn rất khó khăn. Nhiều bác tuổi cao, sức yếu, cô đơn, không nơi nương tựa, nhiễm chất độc da cam. Thấu hiểu điều đó, Trung ương Hội đã phát động phong trào "Vì nghĩa tình đồng đội".

Kết quả theo báo cáo trong nhiệm kỳ 2019-2026 vừa qua, toàn Hội đã vận động được 235,7 tỷ đồng, xây mới 1.179 nhà tình nghĩa, sửa chữa hàng trăm ngôi nhà, trao hơn 53.700 suất quà, với tổng giá trị 21,7 tỷ đồng cho hội viên nghèo, hội viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, gia đình chính sách. Đã hoàn thiện hơn 4000 hồ sơ đề nghị Nhà nước tặng, truy tặng Huy chương TNXP vẻ vang. Bên cạnh đó, chúng tôi đã chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng để giải quyết chế độ trợ cấp, mai táng phí cho hàng trăm trường hợp.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn do hồ sơ gốc bị thất lạc trong chiến tranh. Ngoài ra, Hội đã phát động phong trào: "Cựu TNXP làm kinh tế giỏi". Nhiều cựu TNXP đã mạnh dạn ứng dụng KHKT chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi hoặc đầu tư vào các ngành công nghiệp, dịch vụ. Nhiều mô hình kinh tế trang trại, hợp tác xã, doanh nghiệp vừa và nhỏ do Cựu TNXP làm chủ đã thành công, không chỉ thoát nghèo cho bản thân mà còn tạo việc làm cho con em hội viên và lao động địa phương, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp và thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững của Đảng.

Ba là: Bồi đắp trách nhiệm cộng đồng- Góp phần xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh.

Nghị quyết của Đảng nhấn mạnh "Dân là gốc". Sức mạnh của Đảng nằm ở cở sở. Và Cựu TNXP chính là lực lượng đang ngày đêm bồi đắp sức mạnh đó ở cơ sở.

Đó là việc gương mẫu trong cộng đồng, đi đầu chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, xây dựng đời sống văn hóa, tham gia hoạt động nhân đạo và chăm lo người yếu thế. Hiện nay, có hàng chục nghìn hội viên Cựu TNXP đang tham gia công tác Đảng, Mặt trận, đoàn thể ở thôn, bản, tổ dân phố. Nhiều bác là Bí thư Chi bộ, là Trưởng ban công tác Mặt trận, là tổ trưởng tổ hòa giải. Bằng uy tín của mình, các bác đã vận động nhân dân hiến hàng nghìn mét vuông đất, đóng góp hàng vạn ngày công để xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh. Các bác tham gia cảm hóa thanh thiếu niên chậm tiến, tuyên truyền pháp luật, phòng chống tệ nạn xã hội, góp phần giữ vững an ninh, trật tự khu dân cư.

Có thể nói, mỗi hội viên Cựu TNXP gương mẫu ở cơ sở chính là cầu nối vững chắc giữa Đảng với nhân dân, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng.

 Một số bài học kinh nghiệm từ thực tiễn hoạt động của Hội Cựu TNXP Việt Nam

Một là: Phải luôn giữ ngọn lửa nhiệt huyết, lấy sự gương mẫu, uy tín của cán bộ, hội viên làm đầu. Nói đi đôi với làm và phải làm đến nơi đến chốn.

Hai là: Phối hợp chặt chẽ với các tổ chức Đoàn thể, đặc biệt là Đoàn Thanh niên và ngành giáo dục. Có phối hợp mới tạo sức mạnh đồng bộ, tránh sự chồng chéo, hình thức trong các hoạt động giáo dục thế hệ trẻ.

Ba là: Nội dung và phương pháp hoạt động luôn đổi mới, thiết thực, phù hợp với tâm lý của người cao tuổi và nhu cầu của giới trẻ. Tránh giáo điều, hô hào chung chung.

Một số kiến nghị đề xuất để thực hiện tốt hơn nghị quyết của Đảng và nhiệm vụ của MTTQ Việt Nam trong giai đoạn mới

Từ thực tiễn hoạt động, để tiếp tục phát huy vai trò của các cấp Hội Cựu TNXP trong giai đoạn 2026-2031, chúng tôi xin đề xuất một số kiến nghị:

Thứ nhất: Đề nghị các cấp ủy Đảng, chính quyền tiếp tục quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát hơn nữa đối với hoạt động của các cấp Hội. Cần xem công tác Cựu TNXP là một bộ phận quan trọng trong công tác vận động quần chúng của Đảng. Đặc biệt, cần quan tâm chỉ đạo các cơ quan chức năng phối hợp với Hội để giải quyết dứt điểm chế độ, chính sách còn tồn đọng cho Cựu TNXP. Đặc biệt có cơ chế đặc cách xét duyệt chế độ (như thương binh, người hưởng chính sách như thương binh hoặc chất độc hóa học) đối với Cựu TNXP tham gia kháng chiến nhưng bị thất lạc giấy tờ.

Thứ hai: Đề nghị Nhà nước quan tâm hỗ trợ nguồn lực cho Hội Cựu TNXP trong công tác chuyển đổi dữ liệu hội viên và số hóa tư liệu lịch sử. Đây là việc làm có ý nghĩa lâu dài, không chỉ phục vụ công tác Hội mà còn góp phần gìn giữ di sản văn hóa cách mạng của dân tộc.

Thứ ba: Để thực hiện có kết quả Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam thì phải coi trọng văn hóa là nền tảng tinh thần và động lực phát triển, là sức mạnh nội sinh, trong đó lấy con người là trọng tâm, vừa là chủ thể, vừa là mục tiêu cao nhất của sự phát triển, đồng thời tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc, chính là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Thứ tư: Đối với chúng tôi, các cấp Hội Cựu TNXP sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động theo hướng thiết thực, hiệu quả, thực hiện phương châm "Danh dự là trên hết", sống gương mẫu, là tấm gương sáng cho thế hệ trẻ noi theo.

Cựu TNXP tuy tuổi đã cao, sức đã yếu, nhưng ngọn lửa "Thanh niên xung phong" năm xưa vẫn không bao giờ tắt, các Cựu TNXP sẽ tiếp tục góp phần nhỏ bé của mình vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và chương trình nhiệm vụ của MTTQ Việt Nam về văn hóa con người và đại đoàn kết dân tộc trong nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Nguyễn Huy Lộc

Hội Cựu TNXP Việt Nam