Kết quả khảo sát 120 sinh viên cho thấy chất lượng học tập môn Bóng đá chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như cơ sở vật chất, chương trình giảng dạy, phương pháp giảng dạy, yếu tố giảng viên và yếu tố thuộc về sinh viên. Trong đó, yếu tố thuộc về sinh viên có mức độ ảnh hưởng lớn nhất với điểm trung bình 4,31; tiếp theo là phương pháp giảng dạy và hệ thống bài tập với điểm trung bình 4,12. Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động giảng dạy và học tập môn Bóng đá tại nhà trường vẫn còn một số hạn chế liên quan đến sân bãi, thời lượng học tập, sự đa dạng trong phương pháp tổ chức dạy học và ý thức tự rèn luyện của sinh viên. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng học tập môn Bóng đá cho sinh viên trong thời gian tới.
Từ khóa: Bóng đá; Chất lượng học tập; Giáo dục thể chất; Phương pháp giảng dạy; Sinh viên.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo hiện nay, các cơ sở giáo dục đại học không chỉ chú trọng trang bị tri thức chuyên môn mà còn hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện người học về thể chất, tinh thần và kỹ năng xã hội. Giáo dục thể chất vì vậy giữ vai trò quan trọng trong chiến lược nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, góp phần hình thành thế hệ sinh viên có sức khỏe, bản lĩnh, tác phong kỷ luật và khả năng thích ứng với yêu cầu học tập, lao động trong thời kỳ mới.
Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những cơ sở đào tạo kỹ thuật, công nghệ hàng đầu của cả nước, có nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Đặc thù đào tạo của nhà trường đòi hỏi sinh viên không chỉ có trình độ chuyên môn vững vàng mà còn cần có thể lực tốt, tinh thần bền bỉ và khả năng thích nghi với cường độ học tập, nghiên cứu cao. Điều đó đặt ra yêu cầu cần quan tâm nâng cao chất lượng giáo dục thể chất trong nhà trường như một bộ phận quan trọng của quá trình đào tạo toàn diện.
Trong các nội dung giáo dục thể chất, môn Bóng đá là môn thể thao có tính phổ biến cao, phù hợp với đặc điểm tâm lý, sở thích và nhu cầu vận động của sinh viên. Với đặc trưng vận động toàn diện, tính tập thể và tính đối kháng cao, môn Bóng đá không chỉ góp phần nâng cao thể lực, phát triển các tố chất vận động mà còn giúp hình thành tinh thần đồng đội, ý thức tổ chức kỷ luật và kỹ năng phối hợp trong hoạt động tập thể cho người học.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặc biệt quan tâm đến vấn đề rèn luyện thân thể và nâng cao sức khỏe nhân dân. Người khẳng định: "Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe mới làm thành công". Quán triệt tư tưởng đó, trong những năm qua, công tác giáo dục thể chất trong các cơ sở giáo dục đại học đã từng bước được đổi mới theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và phát huy vai trò của thể thao học đường trong phát triển con người toàn diện.
Tuy nhiên, thực tiễn giảng dạy và học tập môn Bóng đá tại Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay vẫn còn bộc lộ một số hạn chế nhất định như: điều kiện cơ sở vật chất và sân bãi phục vụ học tập chưa thật sự đồng bộ; chương trình và nội dung giảng dạy còn cần tiếp tục hoàn thiện; phương pháp tổ chức giảng dạy chưa thực sự đa dạng; trình độ thể lực, kỹ năng vận động và động cơ học tập của sinh viên còn có sự khác biệt rõ rệt. Những yếu tố này đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng học tập môn Bóng đá của sinh viên.
Xuất phát từ những vấn đề trên, việc nghiên cứu, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng học tập môn Bóng đá của sinh viên Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập môn học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục thể chất và đào tạo toàn diện sinh viên trong giai đoạn hiện nay.
2. Phương pháp nghiên cứu
Để giải quyết mục tiêu nghiên cứu đã đặt ra, đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu: Nghiên cứu tiến hành thu thập, phân tích và tổng hợp các tài liệu liên quan đến giáo dục thể chất, giảng dạy môn Bóng đá trong trường đại học, các công trình nghiên cứu khoa học, giáo trình, văn bản quản lý và tài liệu chuyên môn nhằm xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài.
- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Đề tài sử dụng bảng hỏi để khảo sát 120 sinh viên đang học môn Bóng đá tại Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nhằm thu thập thông tin về các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng học tập môn học như: cơ sở vật chất, chương trình giảng dạy, phương pháp giảng dạy, yếu tố sinh viên và giảng viên.
- Phương pháp quan sát sư phạm: Thông qua việc quan sát trực tiếp các giờ học môn Bóng đá, nghiên cứu tiến hành đánh giá thực trạng tổ chức giảng dạy, mức độ tham gia học tập của sinh viên, điều kiện sân bãi và hiệu quả thực hiện các nội dung học tập.
- Phương pháp thống kê toán học: Các số liệu thu thập được xử lý bằng phương pháp thống kê toán học nhằm tính toán tần suất, tỷ lệ phần trăm và tổng hợp kết quả nghiên cứu, qua đó làm cơ sở đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến chất lượng học tập môn Bóng đá của sinh viên.
3. Kết quả nghiên cứu và bàn luận
3.1. Thực trạng cơ sở vật chất, sân bãi và trang thiết bị phục vụ học tập môn Bóng đá
Cơ sở vật chất, sân bãi và trang thiết bị là những điều kiện quan trọng bảo đảm hiệu quả giảng dạy và học tập môn Bóng đá trong các cơ sở giáo dục đại học. Kết quả khảo sát 120 sinh viên cho thấy điều kiện phục vụ học tập môn học tại Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay đã cơ bản đáp ứng yêu cầu tổ chức giảng dạy, tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế nhất định.
Bảng 1. Đánh giá của sinh viên về cơ sở vật chất phục vụ học tập môn Bóng đá (n = 120)
Nội dung khảo sát | Tốt (%) | Khá (%) | Trung bình (%) | Chưa tốt (%) |
Chất lượng sân bãi tập luyện | 15,0 | 28,3 | 40,0 | 16,7 |
Số lượng dụng cụ tập luyện | 12,5 | 31,7 | 38,3 | 17,5 |
Điều kiện bảo đảm an toàn tập luyện | 21,7 | 42,5 | 25,8 | 10,0 |
Mức độ đáp ứng nhu cầu học tập | 14,2 | 30,8 | 39,2 | 15,8 |
Kết quả khảo sát cho thấy đa số sinh viên đánh giá cơ sở vật chất ở mức trung bình. Trong đó, 56,7% sinh viên cho rằng chất lượng sân bãi chưa thực sự đáp ứng tốt yêu cầu học tập; 55,8% nhận định số lượng dụng cụ tập luyện còn hạn chế. Qua quan sát thực tế cho thấy việc sử dụng sân bãi chung giữa nhiều đơn vị đào tạo dẫn đến tình trạng quá tải vào một số khung giờ học tập, ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chức các nội dung thực hành.
Bên cạnh đó, điều kiện thời tiết tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt vào mùa mưa, cũng tác động đáng kể đến tiến độ và chất lượng học tập môn học. Điều này cho thấy cơ sở vật chất là yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tổ chức giảng dạy và mức độ tham gia vận động của sinh viên.
3.2. Thực trạng chương trình và nội dung giảng dạy môn Bóng đá
Chương trình và nội dung giảng dạy giữ vai trò định hướng đối với quá trình hình thành kiến thức, kỹ năng và phát triển thể lực cho sinh viên.
Bảng 2. Đánh giá của sinh viên về chương trình và nội dung môn học (n = 120)
Nội dung khảo sát | Phù hợp (%) | Tương đối phù hợp (%) | Chưa phù hợp (%) | Phù hợp (%) |
Nội dung kỹ thuật môn học | 35,8 | 46,7 | 17,5 | 35,8 |
Thời lượng học tập | 28,3 | 40,8 | 30,9 | 28,3 |
Mức độ phù hợp với thể lực sinh viên | 31,7 | 45,0 | 23,3 | 31,7 |
Tính hấp dẫn của nội dung học tập | 33,3 | 42,5 | 24,2 | 33,3 |
Kết quả khảo sát cho thấy chương trình môn học nhìn chung phù hợp với mục tiêu giáo dục thể chất trong nhà trường. Tuy nhiên, có tới 30,9% sinh viên cho rằng thời lượng học tập còn hạn chế, chưa đủ để phát triển kỹ năng vận động một cách toàn diện. Một số sinh viên có trình độ vận động ban đầu thấp gặp khó khăn trong quá trình tiếp thu kỹ thuật, trong khi nhóm sinh viên đã từng tham gia tập luyện bóng đá lại cho rằng nội dung học tập còn tương đối cơ bản. Điều này cho thấy chương trình hiện nay chưa có sự phân hóa rõ theo năng lực người học.
3.3. Thực trạng phương pháp giảng dạy và hệ thống bài tập môn Bóng đá
Phương pháp giảng dạy là yếu tố có ảnh hưởng quan trọng đến mức độ tiếp thu và hứng thú học tập của sinh viên.
Bảng 3. Đánh giá của sinh viên về phương pháp giảng dạy môn Bóng đá (n = 120)
Nội dung khảo sát | Đồng ý (%) | Phân vân (%) | Không đồng ý (%) |
Phương pháp giảng dạy dễ tiếp thu | 68,3 | 20,8 | 10,9 |
Hệ thống bài tập phù hợp | 61,7 | 25,0 | 13,3 |
Giờ học tạo được hứng thú | 58,3 | 27,5 | 14,2 |
Có sự đa dạng trong tổ chức học tập | 52,5 | 29,2 | 18,3 |
Kết quả khảo sát cho thấy phần lớn sinh viên đánh giá tích cực đối với phương pháp giảng dạy môn học. Tuy nhiên, tỷ lệ sinh viên cho rằng giờ học chưa thật sự đa dạng còn khá cao. Qua thực tế quan sát cho thấy phương pháp giảng dạy hiện nay chủ yếu vẫn theo hướng giảng giải, thị phạm và luyện tập lặp lại, trong khi các hình thức tổ chức học tập theo nhóm, trò chơi vận động hoặc ứng dụng công nghệ còn chưa được khai thác hiệu quả. Điều này ảnh hưởng nhất định đến khả năng phát huy tính tích cực, chủ động và hứng thú học tập của sinh viên trong quá trình học tập môn học.
3.4. Đánh giá các yếu tố thuộc về sinh viên ảnh hưởng đến chất lượng học tập môn Bóng đá
Yếu tố thuộc về sinh viên được xác định là nhân tố có ảnh hưởng lớn đến chất lượng học tập môn Bóng đá.
Bảng 4. Đánh giá các yếu tố thuộc về sinh viên (n = 120)
Nội dung khảo sát | Có ảnh hưởng lớn (%) | Ảnh hưởng trung bình (%) | Ít ảnh hưởng (%) |
Thể lực cá nhân | 74,2 | 18,3 | 7,5 |
Kỹ năng vận động ban đầu | 70,8 | 20,0 | 9,2 |
Động cơ học tập | 68,3 | 22,5 | 9,2 |
Ý thức tự tập luyện ngoài giờ | 76,7 | 15,8 | 7,5 |
Kết quả khảo sát cho thấy đa số sinh viên nhận thức rõ vai trò của các yếu tố cá nhân đối với chất lượng học tập môn Bóng đá. Trong đó, ý thức tự tập luyện ngoài giờ và thể lực cá nhân được đánh giá là hai yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất.
Qua khảo sát thực tế, chỉ khoảng 32,5% sinh viên thường xuyên tham gia tập luyện thể thao ngoài giờ học, trong khi phần lớn sinh viên dành nhiều thời gian cho học tập chuyên môn. Điều này dẫn đến sự chênh lệch đáng kể về trình độ vận động và khả năng tiếp thu kỹ thuật giữa các sinh viên.
3.5. Đánh giá yếu tố giảng viên trong giảng dạy môn Bóng đá
Đội ngũ giảng viên có vai trò tổ chức, định hướng và điều hành quá trình dạy học.
Bảng 5. Đánh giá của sinh viên về giảng viên giảng dạy môn Bóng đá (n = 120)
Nội dung khảo sát | Tốt (%) | Khá (%) | Trung bình (%) | Chưa tốt (%) |
Trình độ chuyên môn | 42,5 | 40,0 | 14,2 | 3,3 |
Tinh thần trách nhiệm | 48,3 | 35,8 | 12,5 | 3,4 |
Khả năng hướng dẫn kỹ thuật | 40,8 | 38,3 | 15,9 | 5,0 |
Mức độ quan tâm đến sinh viên | 35,0 | 42,5 | 16,7 | 5,8 |
Kết quả khảo sát cho thấy sinh viên nhìn chung đánh giá tích cực đối với đội ngũ giảng viên giảng dạy môn Bóng đá. Đa số giảng viên có tinh thần trách nhiệm, chuyên môn vững và thái độ giảng dạy tích cực.
Tuy nhiên, do số lượng sinh viên trong mỗi lớp học tương đối đông nên việc hướng dẫn cá nhân và theo dõi tiến bộ của từng sinh viên còn gặp khó khăn nhất định. Đây là yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tiếp thu kỹ thuật của người học.
3.6. Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến chất lượng học tập môn Bóng đá
Trên cơ sở tổng hợp kết quả khảo sát và xử lý số liệu, nghiên cứu tiến hành xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến chất lượng học tập môn Bóng đá của sinh viên.
Bảng 6. Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến chất lượng học tập môn Bóng đá
Yếu tố | Điểm trung bình (Mean) | Xếp hạng |
Yếu tố thuộc về sinh viên | 4,31 | 1 |
Phương pháp giảng dạy và bài tập | 4,12 | 2 |
Cơ sở vật chất và sân bãi | 3,95 | 3 |
Chương trình và nội dung môn học | 3,84 | 4 |
Yếu tố giảng viên | 3,76 | 5 |
Kết quả cho thấy yếu tố thuộc về sinh viên có mức độ ảnh hưởng lớn nhất đến chất lượng học tập môn Bóng đá với điểm trung bình đạt 4,31 điểm. Điều này phản ánh vai trò quyết định của thể lực, động cơ học tập, kỹ năng vận động ban đầu và ý thức tự rèn luyện đối với hiệu quả tiếp thu môn học.
Phương pháp giảng dạy và hệ thống bài tập được xếp ở vị trí thứ hai với điểm trung bình 4,12 điểm, cho thấy yêu cầu cần tiếp tục đổi mới phương pháp tổ chức dạy học theo hướng phát huy tính chủ động, tích cực của sinh viên.
Các yếu tố như cơ sở vật chất, chương trình môn học và giảng viên tuy có mức độ ảnh hưởng thấp hơn nhưng vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm chất lượng giảng dạy và học tập môn Bóng đá trong nhà trường.
4. Kết luận và kiến nghị
4.1. Kết luận
Nghiên cứu đã tiến hành đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng học tập môn Bóng đá của sinh viên Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh thông qua khảo sát thực tiễn đối với 120 sinh viên đang tham gia học tập môn học. Kết quả nghiên cứu cho thấy chất lượng học tập môn Bóng đá chịu tác động bởi nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm: cơ sở vật chất và sân bãi, chương trình và nội dung giảng dạy, phương pháp giảng dạy và hệ thống bài tập, yếu tố thuộc về sinh viên và yếu tố giảng viên.
Trong các yếu tố trên, yếu tố thuộc về sinh viên có mức độ ảnh hưởng lớn nhất với điểm trung bình 4,31 điểm, thể hiện qua các nội dung như thể lực cá nhân, kỹ năng vận động ban đầu, động cơ học tập và ý thức tự rèn luyện ngoài giờ học. Tiếp theo là yếu tố phương pháp giảng dạy và hệ thống bài tập với điểm trung bình 4,12 điểm, cho thấy vai trò quan trọng của việc đổi mới phương pháp tổ chức dạy học theo hướng phát huy tính chủ động và tích cực của người học. Bên cạnh đó, các yếu tố về cơ sở vật chất, chương trình môn học và đội ngũ giảng viên tuy đã cơ bản đáp ứng yêu cầu giảng dạy nhưng vẫn còn một số hạn chế nhất định, ảnh hưởng đến hiệu quả học tập môn Bóng đá của sinh viên. Nhìn chung, chất lượng học tập môn học tại nhà trường hiện nay ở mức khá, tuy nhiên vẫn cần tiếp tục được nâng cao nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục thể chất trong các cơ sở giáo dục đại học hiện nay.
4.2. Kiến nghị
Một là, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cần tiếp tục quan tâm đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, sân bãi và trang thiết bị phục vụ giảng dạy môn Bóng đá nhằm bảo đảm điều kiện học tập, tập luyện cho sinh viên.
Hai là, cần rà soát, điều chỉnh chương trình và nội dung môn học theo hướng linh hoạt, phù hợp với đặc điểm thể lực và nhu cầu vận động của sinh viên; tăng cường thời lượng thực hành và các nội dung vận động thực tiễn.
Ba là, giảng viên cần tiếp tục đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng lấy người học làm trung tâm, đa dạng hóa hình thức tổ chức học tập, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và các bài tập vận động nhằm nâng cao hứng thú học tập cho sinh viên.
Bốn là, nhà trường cần đẩy mạnh tổ chức các hoạt động ngoại khóa, giải thi đấu thể thao và câu lạc bộ bóng đá nhằm tạo môi trường rèn luyện thường xuyên, góp phần nâng cao thể lực và phát triển kỹ năng vận động cho sinh viên.
Năm là, sinh viên cần nâng cao nhận thức về vai trò của giáo dục thể chất đối với sức khỏe và hiệu quả học tập; chủ động tham gia tập luyện ngoài giờ nhằm cải thiện thể lực, hoàn thiện kỹ năng vận động và nâng cao chất lượng học tập môn Bóng đá.
Nguyễn Chí Cường - Trịnh Minh Hải
Trung tâm Thể dục Thể thao, Đại học Quốc Gia TP. Hồ Chí Minh
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Bộ Giáo dục và Đào tạo (2015), Giáo trình Bóng đá dùng cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng, Nxb. Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.
- Bộ Giáo dục và Đào tạo (2015), Thông tư số 25/2015/TT-BGDĐT ngày 14/10/2015 quy định về chương trình môn học Giáo dục thể chất thuộc các chương trình đào tạo trình độ đại học, Hà Nội.
- Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2020), Luật Thể dục, thể thao năm 2006, sửa đổi bổ sung năm 2018, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
- Dương Nghiệp Chí (2004), Đo lường thể thao, Nxb. Thể dục Thể thao, Hà Nội.
- Nguyễn Toán, Phạm Danh Tốn (2000), Lý luận và phương pháp thể dục thể thao, Nxb. Thể dục Thể thao, Hà Nội.
- Nguyễn Kim Minh (2017), Giáo trình Bóng đá, Nxb. Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh.
- Trần Hiếu (2018), Giáo dục thể chất trong trường đại học hiện nay, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
- Vũ Xuân Thành (2016), Phương pháp giảng dạy các môn thể thao trong trường học, Nxb. Thể dục Thể thao, Hà Nội.
- Wein, H. (2004), Developing Youth Football Players, Human Kinetics, Champaign, IL.
- Bompa, T. (2009), Periodization: Theory and Methodology of Training, Human Kinetics, Champaign, IL.