Đi làm gặp sếp lạm dụng AI: Gửi gì sếp cũng quăng cho AI nhận xét, còn dọa “chi 500k cho AI là thay thế được cả đám”

Phải thừa nhận: AI rất được việc, và đến giờ này, nó giống như "cánh tay phải" đắc lực của dân văn phòng trong phần lớn các ngành nghề. Tuy nhiên, việc gì cũng có 2 mặt và cách chúng ta sử dụng AI cũng vậy. Lạm dụng quá đôi khi lại thành ra phản tác dụng. Và điều này khá đúng với tâm sự của những dân văn phòng trong câu chuyện dưới đây.

Họ không ghét AI, cũng không bài xích hay từ chối việc ứng dụng AI vào công việc, nhưng thứ khiến họ chán nản, thậm chí đến mức ấm ức chính là: Sếp lạm dụng AI đến mức coi thường nỗ lực cũng như khả năng của nhân sự.

Sếp coi AI như "chân ái", cấp dưới thấy không phục

Mới đây trên Threads, một dân văn phòng đã trải lòng về cảm giác áp lực, căng thẳng khi cấp trên quá đề cao AI, luôn "ép thêm việc" vì cho rằng có AI rồi việc gì làm cũng nhanh và dễ. Thậm chí, vị sếp này còn từng nói nhân sự cấp dưới rằng "chỉ cần bỏ ra 500k cho AI là có thể thay thế cả đám".

Trước đó vào cuối tháng 4, một dân văn phòng khác cũng "thở dài" vì tình cảnh tương tự, có thể tóm tắt thế này: Bản kế hoạch cô làm xong, trình lên cho sếp duyệt nhưng sếp thậm chí còn chẳng thèm đọc, quăng cho AI feedback và mỗi lúc lại thay đổi, yêu cầu thêm ý này - sửa ý kia. Cô vừa mệt vì phải chạy theo những feedback nhỏ giọt như vậy, vừa cảm thấy không phục cách sếp nhận xét công việc mình làm.

Phía dưới những bài đăng này, không ít người cũng chia sẻ bản thân từng rơi vào hoàn cảnh tương tự và cuối cùng, phương án họ lựa chọn là nghỉ việc. Bởi suy cho cùng, kể cả gạt chuyện "có hay không việc lạm dụng AI" sang 1 bên, đi làm mà bản thân thấy không nể, không phục cấp trên thì cũng khó mà gắn bó lâu dài được.

"Trước đây mình từng phụ trách thiết kế chính của công ty cũ. Cái hồ sơ công ty kiểu profile doanh nghiệp ý, mình dựng từng cái template, tất cả đều là chất xám của mình. Gửi cho sếp xong, xếp quăng vào ChatGPT để sửa, rồi còn chụp lại cả màn hình gửi vào group chat bảo là "AI thiết kế 1 phút là xong". Ôi đọc tin nhắn đấy mình kiểu ngỡ ngàng luôn, nó làm 1 phút là xong vì chủ yếu dựa trên những gì mình đã tự thiết kế đấy. Điều cơ bản đến vậy sếp còn không biết, mình thấy người như vậy không xứng làm sếp của mình nên vài tháng sau mình cũng nghỉ luôn" - Một người bình luận.

"Mình cũng là dân thiết kế như mấy bạn bình luận trong post này, hình như ai làm designer cũng ít nhiều bị sếp coi thường vì nghĩ AI làm vài phút xong ấy. Sếp mình sai AI feedback sản phẩm mình làm, xong chê lên chê xuống thì thôi ok mình không phục nhưng vẫn cặm cụi sửa theo ý sếp. Xong có lần sếp sai AI của sếp tạo ảnh, nó làm sai cả logo công ty luôn mà sếp vẫn xài. Đó là lúc mình biết mình cần tháo chạy khỏi vị sếp có tư duy như vậy" - Một người khác chia sẻ.

"Sếp coi thường nhân sự vì nghĩ AI được việc quá rồi, AI thay thế được hết nhưng sao sếp không nghĩ là thế thì AI cũng có thể thay thế được cả sếp nhỉ? Nếu sản phẩm nhân sự làm xong, trình cho sếp nhận xét mà sếp dồn hết cho AI thì nhân sự cần gì gửi cho sếp nữa, tự gửi cho AI feedback được rồi mà" - Một người thở dài.

"Mình đang làm chủ doanh nghiệp nhỏ, bạn co-founder của mình thường xuyên chất vấn mình về chuyện ứng dụng AI vào team Marketing (mình phụ trách mảng này)và mình cũng từng rất khó chịu, câu trả lời là: AI thực sự hữu dụng nhưng không phải để thay thế con người, mà là để giúp một người có thể tự nâng cấp năng suất của bản thân cũng như kết quả chung. Vì cuối cùng thì AI cũng có tự làm việc được đâu, nó được việc là nhờ bộ não của người dùng nó và kiểm duyệt nó ấy. Nếu cấp trên mà không hiểu điều đó, cứ mặc định AI được việc thì sai quá rồi" - Một người bày tỏ.

Sếp và nhân sự mâu thuẫn trong góc nhìn về "độ được việc của AI", phải làm sao?

Thoạt nhìn, mâu thuẫn giữa sếp và nhân sự trong câu chuyện "AI có thật sự được việc đến mức thay thế con người hay không?", có vẻ chỉ là khác biệt quan điểm. Nhưng thực tế, đây là khoảng cách về thước đo giá trị của con người trong thời đại AI phát triển quá nhanh.

Một bên - là sếp hay nói rộng hơn là doanh nghiệp, nhìn thấy cơ hội tăng năng suất, tối ưu chi phí. Một bên - là nhân viên/người lao động, lại cảm thấy công sức và kiến thức chuyên môn của mình đang bị đánh giá thấp vì sếp quá lạm dụng AI.

Nếu 2 phía không hiểu được góc nhìn của nhau, kết cục tan rã là điều không có gì bất ngờ, chỉ là đôi khi như vậy cũng… chẳng đáng.

1. Xét từ góc độ của sếp/doanh nghiệp

Ở góc độ của người quản lý, việc đề cao AI không hẳn hoàn toàn vô lý. Trong bối cảnh AI giúp tiết kiệm thời gian và tăng năng suất: Viết nội dung, lên ý tưởng, phân tích dữ liệu, hỗ trợ thiết kế, lập kế hoạch hay tổng hợp báo cáo,... Nhiều người sếp sẽ hình thành suy nghĩ "nếu tận dụng tốt công cụ này thì team hoàn toàn có thể làm nhanh, làm tốt, làm nhiều hơn nữa".

Với nhiều doanh nghiệp startup nhỏ, tư duy này càng phổ biến vì họ phải tối ưu nguồn lực liên tục để tồn tại. Thế nên, không khó hiểu khi có những người quản lý bắt đầu kỳ vọng nhân sự "đa nhiệm" hơn, xử lý nhiều việc hơn hoặc giảm thời gian hoàn thành công việc xuống đáng kể nhờ AI. Từ góc nhìn của họ, AI là một lợi thế cạnh tranh mà đội ngũ cần thích nghi càng sớm càng tốt.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ: AI có thể hỗ trợ công việc không đồng nghĩa với chuyện AI CÓ THỂ THAY THẾ HOÀN TOÀN CON NGƯỜI. Nếu người quản lý chỉ nhìn vào "thời gian tạo ra sản phẩm" của AI mà bỏ qua chất xám cũng như đóng góp của nhân sự, đó chính là thái độ xem nhẹ người lao động. Và đi làm, dù là cấp nào đi chăng nữa, chẳng ai muốn gắn bó với 1 nơi mình bị xem thường.

2. Từ góc độ nhân sự/người lao động

Điều khiến nhiều người ấm ức không phải là sếp dùng AI, mà cách sếp mang AI ra để xem nhẹ đóng góp của mình. Khi một sản phẩm gửi lên mà cấp trên không đọc kỹ, chỉ "quăng vào AI" để lấy feedback, nhân sự sẽ có cảm giác công việc của mình không thực sự được xem xét nghiêm túc. Lâu dần, điều gây mệt không chỉ là khối lượng công việc, mà còn là cảm giác mọi nỗ lực đều bị quy về câu: "AI làm vài phút là xong".

Đặc biệt với những công việc thiên về sáng tạo hoặc chuyên môn, nhiều người xem sản phẩm mình làm ra là kết quả của kinh nghiệm, kỹ năng và thời gian tích lũy. Vì vậy, khi bị so sánh trực diện với AI theo kiểu "công cụ này thay được cả team", họ dễ cảm thấy bị phủ nhận giá trị nghề nghiệp. Đó cũng là lý do nhiều tranh cãi hiện nay thực chất không nằm ở công nghệ, mà nằm ở cách con người đối xử với nhau khi công nghệ xuất hiện.

Có lẽ, điều khó nhất trong giai đoạn này là tìm được điểm cân bằng. AI rõ ràng là xu hướng mới và hữu ích, người lao động cũng cần học cách thích nghi, nâng cấp kỹ năng làm việc cùng AI thay vì chống lại nó. Nhưng ở chiều ngược lại, người quản lý cũng cần hiểu rằng công cụ chỉ phát huy hiệu quả khi có con người vận hành, kiểm duyệt và chịu trách nhiệm cuối cùng. Một môi trường làm việc tích cực có thể ứng dụng AI rất mạnh, nhưng vẫn cần sự tôn trọng chuyên môn, sự trao đổi trực tiếp và cảm giác được ghi nhận giữa các thành viên trong đội ngũ.

Suy cho cùng, AI có thể giúp công việc nhanh hơn, nhưng việc một tập thể có muốn tiếp tục làm việc cùng nhau hay không thì vẫn phụ thuộc rất nhiều vào cách con người nhìn nhận giá trị của nhau.

Ngọc Linh