Trong vườn nhà của nhiều gia đình Việt, đinh lăng là loại cây khá quen thuộc. Không chỉ được trồng làm cảnh nhờ tán lá xanh đẹp, cây còn cho phần lá có thể dùng để ăn kèm các món gỏi, cuốn, làm rau gia vị hoặc nấu canh. Đinh lăng tương đối dễ sống, không đòi hỏi quá nhiều công chăm sóc, nhưng nếu muốn cây phát triển khỏe, thường xuyên ra lá non để thu hoạch thì gia chủ cũng cần chú ý một số yếu tố trong quá trình trồng. Từ việc chọn giống, chuẩn bị đất đến tưới nước, bón phân và cắt tỉa đều có ảnh hưởng nhất định đến chất lượng lá. Dưới đây là những việc nên làm khi trồng đinh lăng để vừa có cây xanh tốt trong vườn, vừa có nguồn rau sạch phục vụ bữa ăn gia đình.
1. Chọn giống đinh lăng khỏe, phù hợp để lấy lá
Muốn trồng đinh lăng để ăn, trước tiên gia chủ nên chọn đúng giống. Đinh lăng lá nhỏ là loại thường được trồng làm rau ăn và sử dụng trong các món ăn gia đình. Khi chọn cây giống, nên ưu tiên những cây có thân khỏe, lá xanh tự nhiên, không bị sâu bệnh hay dập nát. Đinh lăng thường được nhân giống bằng cách giâm cành. Gia chủ có thể chọn những cành bánh tẻ, không quá non cũng không quá già, dài khoảng 15-20cm, có mắt ngủ khỏe để làm hom giống. Cắt bỏ bớt lá phía dưới, sau đó cắm cành vào đất ẩm, đặt ở nơi thoáng mát để cây ra rễ. Khi cây đã bén rễ và bắt đầu xuất hiện chồi mới, có thể chuyển sang vị trí trồng cố định.
2. Chuẩn bị đất tơi xốp, thoát nước tốt
Đinh lăng không phải loại cây quá kén đất nhưng muốn cây phát triển tốt, gia chủ nên chuẩn bị đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng và thoát nước tốt. Có thể trộn đất vườn với phân chuồng hoai mục, phân trùn quế và một ít trấu hun hoặc xơ dừa để tăng độ thông thoáng. Đây là yếu tố khá quan trọng bởi đinh lăng không thích tình trạng đất thường xuyên sũng nước. Nếu trồng trong chậu, nên chọn loại có lỗ thoát nước ở đáy, đồng thời không để nước đọng lâu trong đĩa hứng. Đất trồng phù hợp sẽ giúp bộ rễ phát triển khỏe, hạn chế tình trạng úng thối và tạo điều kiện để cây ra nhiều chồi, lá mới.
3. Trồng cây ở nơi có đủ ánh sáng
Đinh lăng có thể sinh trưởng trong điều kiện ánh sáng bán phần nhưng vẫn cần được tiếp xúc với ánh nắng để phát triển khỏe mạnh. Gia chủ nên chọn vị trí có ánh sáng tự nhiên, chẳng hạn như sân vườn, ban công hoặc khu vực gần hàng rào. Cây có thể chịu được nắng nhưng nếu nắng quá gắt kéo dài, đặc biệt khi còn non, lá dễ bị héo và mất nước. Với những gia đình trồng đinh lăng trong chậu, có thể đặt cây ở nơi nhận được vài giờ nắng mỗi ngày, ưu tiên ánh nắng buổi sáng. Nếu cây đang ở nơi râm mát, không nên đột ngột chuyển ra nắng gắt mà cần cho cây thích nghi dần. Khi có đủ ánh sáng, cây thường phát triển cân đối, lá xanh và ít bị còi cọc.
4. Tưới nước vừa đủ, tránh để cây bị úng
Một trong những việc cần chú ý khi trồng đinh lăng là duy trì độ ẩm phù hợp cho đất. Cây cần nước để phát triển chồi và lá, nhưng không thích bị ngập úng kéo dài. Gia chủ có thể tưới nước vào buổi sáng hoặc chiều mát, tùy theo điều kiện thời tiết và độ ẩm của đất. Vào những ngày nắng nóng, đất khô nhanh, có thể tăng lượng nước tưới. Ngược lại, khi trời mưa nhiều hoặc độ ẩm không khí cao, nên giảm tưới để tránh nước tích tụ quanh gốc. Một mẹo nhỏ là dùng tay kiểm tra lớp đất mặt, nếu thấy đã se khô mới cần bổ sung nước. Không nên tưới theo lịch cố định mà bỏ qua tình trạng thực tế của cây.
5. Bổ sung phân hữu cơ định kỳ
Nếu muốn đinh lăng thường xuyên ra lá non để thu hoạch, gia chủ không nên bỏ qua việc bổ sung dinh dưỡng. Có thể sử dụng phân trùn quế, phân chuồng đã ủ hoai hoặc phân hữu cơ vi sinh với lượng vừa phải. Những loại phân này giúp cải thiện chất lượng đất, bổ sung dưỡng chất và hỗ trợ cây phát triển ổn định. Thông thường, có thể bón bổ sung sau khoảng 1-2 tháng tùy tình trạng sinh trưởng của cây và loại phân sử dụng. Khi bón, nên rải phân quanh mép tán, tránh đổ trực tiếp sát gốc, sau đó phủ một lớp đất mỏng và tưới nước nhẹ. Đặc biệt, vì trồng đinh lăng để lấy lá ăn, gia chủ nên ưu tiên phân hữu cơ có nguồn gốc rõ ràng, sử dụng đúng hướng dẫn và tránh lạm dụng phân bón hóa học.
6. Thường xuyên cắt tỉa để cây ra nhiều chồi mới
Đinh lăng nếu để phát triển tự nhiên trong thời gian dài có thể mọc cao, cành vươn dài và tán lá không còn cân đối. Vì vậy, gia chủ nên chủ động cắt tỉa những cành già, cành khô, cành sâu bệnh hoặc mọc quá dày. Việc này giúp tán cây thông thoáng, hạn chế sâu bệnh và tạo điều kiện cho các chồi mới phát triển. Đối với cây trồng để lấy lá, có thể kết hợp thu hoạch với việc tỉa cành. Tuy nhiên, không nên cắt trụi toàn bộ lá hoặc thu hoạch quá nhiều trong một lần, bởi cây cần giữ lại đủ lá để quang hợp và phục hồi. Nên thu hái luân phiên, ưu tiên những cành đã phát triển tốt, đồng thời để lại các chồi non khỏe mạnh cho những đợt thu hoạch tiếp theo.
7. Kiểm tra sâu bệnh và thu hoạch lá đúng cách
Trong quá trình chăm sóc, gia chủ nên thường xuyên quan sát mặt trên, mặt dưới lá và phần thân để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Một số loại sâu ăn lá, rệp hoặc nhện nhỏ có thể xuất hiện khi cây trồng quá dày, thiếu thông thoáng hoặc bị suy yếu. Nếu phát hiện sâu bệnh, nên tỉa bỏ phần bị hại, bắt sâu thủ công và vệ sinh khu vực trồng. Hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học trên cây đang được trồng để lấy lá ăn. Khi thu hoạch, nên chọn những lá bánh tẻ, xanh tốt, không bị sâu bệnh, tránh hái toàn bộ chồi non khiến cây khó phục hồi. Lá sau khi hái cần được rửa kỹ dưới vòi nước sạch, loại bỏ lá hỏng và chế biến phù hợp trước khi ăn. Đinh lăng có thể dùng làm rau ăn kèm, nấu canh hoặc chế biến cùng một số món ăn quen thuộc. Tuy nhiên, không nên ăn quá nhiều hoặc sử dụng lá thay thế hoàn toàn các loại rau khác trong khẩu phần hằng ngày.
Phác Thái Anh