Trước đây, mỗi khi mua một món đồ cho nhà cửa, tôi thường có một lý do nghe rất hợp lý: hộp đựng để nhà gọn hơn, máy làm đồ ăn sáng để tiết kiệm thời gian, máy chiếu để phòng ngủ có không khí hơn, máy ảnh để lưu lại những khoảnh khắc đẹp…
Nhưng sau vài lần dọn dẹp quy mô lớn, tôi phát hiện một điều khá phũ phàng: "có thể hữu ích" và "thực sự cần" là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.
Có những món mua về dùng vài lần rồi cất. Có món thậm chí chưa kịp phát huy tác dụng đã trở thành thứ khiến tôi phải đau đầu tìm chỗ chứa.
Dưới đây là 7 nhóm đồ khiến tôi thay đổi hẳn cách mua sắm sau khi dọn nhà.
1. Quá nhiều hộp đựng đồ
Có một thời gian tôi tin rằng muốn nhà gọn thì chỉ cần mua đủ hộp đựng.
Ngăn kéo lộn xộn? Mua hộp chia ngăn. Đồ chơi trẻ nhỏ nhiều? Mua thùng lớn. Đồ khô trong bếp? Mua hũ đồng bộ. Tủ quần áo chật? Tiếp tục mua hộp.
Kết quả là số hộp ngày càng nhiều nhưng đồ đạc cũng chẳng ít đi.
Sau này tôi mới hiểu: lưu trữ không giải quyết được vấn đề nếu nguyên nhân nằm ở việc sở hữu quá nhiều đồ.
Một thùng đồ chơi có thể khiến căn phòng trông gọn hơn, nhưng nếu bên trong là những món đã một hai năm không ai chơi thì thứ cần làm không phải mua thêm thùng, mà là lọc bớt.
Tương tự, nhiều loại hộp đựng thực phẩm thiết kế cầu kỳ nhìn rất đẹp trên mạng nhưng khi dùng thực tế lại khó vệ sinh, chiếm diện tích hoặc không kín bằng những loại hộp đơn giản.
Từ đó tôi đổi thứ tự: lọc đồ trước, mua dụng cụ lưu trữ sau.
Nhiều khi chỉ cần bỏ bớt 20% đồ đạc, bạn sẽ phát hiện mình chẳng cần thêm chiếc hộp nào.
2. Thiết bị nhà bếp nhỏ mua theo trào lưu
Đây có lẽ là khu vực dễ khiến tôi tiêu tiền nhất.
Máy làm bánh mì, máy làm đồ ăn sáng, máy ép, máy xay, lò nướng nhỏ, các loại nồi chuyên dụng… món nào nhìn cũng có vẻ sẽ giúp việc nấu ăn trở nên thú vị hơn.
Vấn đề là khi mua, tôi thường tưởng tượng mình sẽ dùng nó rất chăm chỉ.
Thực tế lại khác.
Một chiếc máy có thể làm bánh rất ngon, nhưng nếu khâu chuẩn bị mất thời gian, rửa dọn phiền phức và chỉ phục vụ một hai món thì sau giai đoạn hào hứng ban đầu, nó rất dễ nằm im trong tủ.
Có những thiết bị không hề tệ. Thậm chí với gia đình sử dụng thường xuyên, chúng cực kỳ đáng tiền. Nhưng với người dùng vài lần mỗi tháng, một chiếc chảo hoặc chiếc nồi quen thuộc đôi khi nhanh hơn nhiều.
Bây giờ trước khi mua thiết bị bếp, tôi tự hỏi ba câu: Một tuần tôi dùng mấy lần? Nó có thay thế được thiết bị khác không? Và tôi có chịu rửa nó sau mỗi lần dùng không?
Nếu cả ba câu đều không có câu trả lời thuyết phục, tôi không mua nữa.
3. Máy chiếu cho phòng ngủ
Tôi từng rất thích hình ảnh một căn phòng tối, màn hình lớn trên tường và cảm giác nằm trên giường xem phim như ở rạp.
Máy chiếu vì thế từng nằm trong danh sách "nhất định phải mua". Nhưng sau một thời gian sử dụng, sự lãng mạn ban đầu giảm khá nhanh.
Muốn hình ảnh đẹp phải kiểm soát ánh sáng. Một số máy cần khoảng cách chiếu phù hợp, cần mặt tường tương đối trống và đôi khi còn phải chỉnh vị trí mỗi lần sử dụng.
Quan trọng hơn, thói quen thực tế của tôi lại là xem nội dung ngắn trên điện thoại hoặc dùng TV.
Kết quả: một thiết bị được mua cho "cuộc sống trong tưởng tượng" nhưng lại không hợp với cuộc sống thật.
Tôi không cho rằng máy chiếu là món nên tránh hoàn toàn. Với người mê phim và có không gian phù hợp, nó vẫn rất đáng tiền. Nhưng nếu chỉ bị thu hút bởi hình ảnh phòng ngủ đẹp trên mạng, nên suy nghĩ kỹ trước khi mua.
4. Máy ảnh chuyên nghiệp nhưng không có nhu cầu chụp chuyên nghiệp
Tôi từng cho rằng muốn có những bức ảnh đẹp thì phải sở hữu một chiếc máy ảnh tốt.
Sau khi mua mới nhận ra chiếc máy chỉ là bước đầu.
Muốn khai thác được nó, bạn còn phải học cách chỉnh thông số, hiểu ánh sáng, chọn ống kính, xử lý ảnh và quan trọng nhất là sẵn sàng mang một bộ thiết bị khá nặng ra ngoài.
Nếu thích nhiếp ảnh, đó là niềm vui.
Nhưng nếu mục đích chủ yếu là chụp gia đình, đi du lịch hoặc lưu lại những khoảnh khắc thường ngày thì điện thoại hiện nay đã đáp ứng khá tốt.
Còn chiếc máy ảnh của tôi, sau một thời gian háo hức, số lần được lấy ra khỏi tủ ngày càng ít.
Dọn nhà nhìn thấy nó, tôi mới hiểu rằng có những món chúng ta mua không phải cho nhu cầu hiện tại, mà cho một phiên bản lý tưởng của chính mình: người sẽ chăm tập thể dục, người sẽ làm bánh mỗi sáng, người sẽ chụp ảnh nghệ thuật mỗi cuối tuần.
Nhưng nếu thói quen ấy chưa tồn tại trước khi mua đồ, một món đồ mới chưa chắc tạo ra được nó.
5. Quá nhiều bộ ga gối
Bộ ga gối là loại đồ rất dễ mua thêm vì mỗi lần nhìn thấy một màu đẹp, một họa tiết mới, chúng ta đều có cảm giác phòng ngủ sẽ trở nên mới mẻ.
Từng bộ riêng lẻ không chiếm quá nhiều chỗ, nhưng khi tích lại 5-7 bộ thì khác. Trên thực tế, một gia đình thường chỉ cần vài bộ để thay phiên sử dụng.
Những bộ còn lại nằm trong tủ hàng tháng, thậm chí hàng năm, chiếm đúng phần không gian mà chúng ta vẫn than rằng "nhà thiếu chỗ chứa".
Sau khi dọn tủ, tôi giữ lại số lượng vừa đủ và ngừng mua chỉ vì thấy mẫu mới đẹp.
Một nguyên tắc đơn giản tôi áp dụng là: mua bộ mới khi thật sự cần thay bộ cũ, không phải khi tủ vẫn còn đầy.
6. Chậu cây mua nhiều hơn số cây mình chăm được
Tôi thích cây xanh nên từng rất chú ý tới chậu.
Mua cây mới là muốn đổi sang chậu đẹp hơn. Thấy chậu có kiểu dáng lạ cũng mua trước với suy nghĩ rồi sẽ tìm cây phù hợp.
Nhưng cây có thể chết, còn chậu thì ở lại.
Qua vài năm, ban công xuất hiện một góc toàn những chiếc chậu trống: chiếc quá nhỏ, chiếc quá nặng, chiếc không có lỗ thoát nước, chiếc đẹp nhưng chẳng hợp loại cây nào đang có.
Lúc đó tôi mới nhận ra chi phí chơi cây không chỉ nằm ở giá cây, mà còn ở chậu, đất, phân bón và diện tích dành cho tất cả những thứ đi kèm.
Bây giờ tôi thường tận dụng chậu cũ trước khi mua chậu mới. Nếu một chiếc chậu vẫn dùng tốt thì việc thay chỉ để "đẹp hơn một chút" không còn hấp dẫn như trước.
7. Quà lưu niệm du lịch mua vì sợ "đi về tay không"
Nam châm, móc khóa, tượng nhỏ, đồ trang trí… trước đây tôi thường mua một món mỗi khi đi đâu đó.
Lúc đứng tại điểm du lịch, chúng luôn có cảm giác rất đặc biệt. Nhưng khi mang về nhà, nhiều món nhanh chóng trở thành đồ trang trí mà chính mình cũng quên mất.
Điều khiến tôi bất ngờ hơn là không ít sản phẩm tưởng mang đặc trưng địa phương thực chất được sản xuất hàng loạt và có thể mua ở nhiều nơi.
Sau vài lần dọn kệ, tôi ngừng đặt nặng chuyện phải mang một món đồ về sau mỗi chuyến đi.
Nếu muốn mua, tôi ưu tiên thứ có thể sử dụng hoặc tiêu thụ được: đồ ăn đặc sản, đồ thủ công thật sự thích, một món dùng được lâu.
Còn ký ức của chuyến đi, đôi khi vài tấm ảnh đẹp và một bữa ăn đáng nhớ đã đủ.
Dọn nhà nhiều lần, tôi mới hiểu: Thứ tốn tiền nhất là "nhu cầu tưởng tượng"
Sau cùng, phần lớn những món đồ khiến tôi hối tiếc không phải vì chất lượng kém.
Chúng chỉ không phù hợp với cuộc sống của tôi.
Đó cũng là lý do việc dọn nhà có thể thay đổi cách tiêu tiền rất mạnh. Khi trực tiếp cầm từng món đồ từng khiến mình hào hứng nhưng nay đã phủ bụi, chúng ta sẽ nhìn việc mua sắm tỉnh táo hơn.
Bây giờ trước một món đồ mới, tôi thường không hỏi: "Món này có hữu ích không?".
Tôi hỏi: "Cuộc sống hiện tại của mình có thực sự cần nó không?".
Chỉ đổi một câu hỏi như vậy thôi, tôi đã tránh được khá nhiều lần mua sắm theo cảm hứng.
Bởi một ngôi nhà gọn hơn đôi khi không bắt đầu từ việc học thêm cách sắp xếp, mà bắt đầu ngay từ lúc chúng ta quyết định không mang thêm một món không thật sự cần thiết về nhà.
Thảo Nguyễn