Đủ tiền mua nhà sau 5 năm sống kham khổ, người phụ nữ quyết định không xuống tiền vì một phép tính

Nhưng đến khi số tiền tích lũy đã tiến gần mức đủ để mua một căn hộ nhỏ, tôi lại bắt đầu do dự. Thậm chí có lúc tôi tự hỏi: Mình đã sống dè xẻn suốt 5 năm để có ngày hôm nay, vậy tại sao khi đủ khả năng mua nhà, mình lại không còn muốn mua nữa?", chị H., 33 tuổi, chia sẻ.

Theo chị H., sự thay đổi này không xuất phát từ việc chị không còn thích sở hữu nhà hay cho rằng mua nhà là quyết định sai. Ngược lại, sau nhiều năm tiết kiệm và chứng kiến số tiền trong tài khoản tăng dần, chị bắt đầu nhìn khác về tiền bạc, tài sản và cảm giác an toàn. Căn nhà từng là mục tiêu tài chính lớn nhất giờ chỉ còn là một trong nhiều lựa chọn.

5 năm "thắt lưng buộc bụng" để chạy theo một căn nhà

Ở tuổi 28, chị H. đặt ra mục tiêu phải có nhà trước tuổi 35. Khi ấy, thu nhập của chị khoảng 20 triệu đồng/tháng, chưa có gia đình, đang thuê một căn phòng nhỏ gần nơi làm việc. Nhìn bạn bè lần lượt vay ngân hàng mua chung cư, chị cho rằng nếu không bắt đầu tiết kiệm quyết liệt từ sớm, giá nhà sẽ ngày càng xa tầm với.

Từ đó, gần như mọi kế hoạch chi tiêu đều xoay quanh hai chữ "mua nhà".

Bảng chi tiêu những năm đầu tiết kiệm

Những năm sau, thu nhập tăng dần nhưng chị H. gần như không nâng mức sống tương ứng. Tiền thưởng, thu nhập thêm và phần lương tăng đều được chuyển sang tài khoản tiết kiệm.

Chị ít đặt đồ ăn, gần như ngừng mua những món đồ theo xu hướng. Một chiếc điện thoại dùng hơn 4 năm vẫn chưa đổi. Những chuyến du lịch dài ngày được thay bằng những chuyến đi ngắn hoặc đơn giản là ở nhà. Có thời điểm, chị tự đặt quy tắc phải giữ tỷ lệ tiết kiệm trên 50% thu nhập mỗi tháng.

Kết quả là sau khoảng 5 năm, tài sản tài chính đã thay đổi đáng kể.

Số tiền tích lũy sau 5 năm

*Con số mang tính minh họa, chưa tính lãi tiền gửi, tiền thưởng và những khoản thu nhập phát sinh khác.

Cộng thêm tiền thưởng, lãi tiết kiệm và một khoản tiền gia đình có thể hỗ trợ, chị H. đã tiến rất gần đến mục tiêu ban đầu: đủ khả năng trả phần lớn giá trị một căn hộ nhỏ và chỉ cần vay thêm một khoản tương đối vừa phải.

Nếu là 5 năm trước, có lẽ chị sẽ lập tức đi xem nhà. Nhưng ở thời điểm này, chị lại do dự.

Đủ tiền rồi, vì sao lại không muốn mua nữa?

Điều khiến chị H. thay đổi không phải một cú sốc tài chính nào đó. Đó là kết quả của hàng loạt nhận thức tích lũy trong suốt quá trình tiết kiệm.

1. Từ chỗ muốn "có một căn nhà", chị bắt đầu muốn "có quyền lựa chọn"

Những năm đầu, toàn bộ cảm giác an toàn của chị gắn với một căn nhà. Chị từng nghĩ chỉ cần có một căn hộ đứng tên mình, cuộc sống sẽ ổn định.

Nhưng khi tài khoản bắt đầu có vài trăm triệu đồng, cảm giác an toàn lại xuất hiện theo một cách khác.

Nếu mất việc, chị có thể nghỉ vài tháng mà không quá lo lắng. Nếu muốn đổi công việc, chị không nhất thiết phải chấp nhận ngay một nơi chỉ vì cần tiền. Nếu bố mẹ có việc gấp, chị có một khoản dự phòng. Nếu muốn học thêm hoặc chuyển sang một thành phố khác, chị cũng có khả năng thực hiện.

Tiền mặt và tài sản tài chính mang lại một thứ mà trước đây chị ít để ý: quyền lựa chọn.

Trong khi đó, nếu dồn gần như toàn bộ số tiền ấy vào căn nhà rồi vay thêm ngân hàng, mức độ linh hoạt tài chính sẽ giảm rất nhanh.

Hai kịch bản khiến chị H. cân nhắc

Nhìn bảng tính, chị nhận ra câu hỏi cần đặt ra không còn là "Tôi đã đủ tiền mua nhà chưa?", mà là "Mua nhà ở thời điểm này có làm cuộc sống của tôi tốt hơn không?".

Hai câu hỏi nghe gần giống nhau nhưng lại dẫn đến hai quyết định hoàn toàn khác.

2. Sau nhiều năm tiết kiệm, chị hiểu cái giá của việc đưa gần hết tài sản vào một căn nhà

Giả sử mua một căn hộ giá 1,7 tỷ đồng, bỏ ra 900 triệu đồng và vay thêm 800 triệu đồng, về lý thuyết chị H. đã có thể sở hữu nhà.

Nhưng 900 triệu đồng lúc ấy không đơn giản là "tiền mua nhà". Đó gần như là toàn bộ thành quả của 5 năm kỷ luật tài chính.

Nếu đưa phần lớn số tiền đó vào bất động sản, chị sẽ lập tức chuyển từ trạng thái có một khoản tài chính khá linh hoạt sang trạng thái "có tài sản nhưng ít tiền mặt".

Đây là khác biệt mà nhiều người chỉ nhận thấy sau khi bắt đầu tích lũy được một khoản đáng kể.

Khi trong tay có 50 triệu đồng, mục tiêu dễ là làm sao để có 100 triệu đồng. Khi có 500–900 triệu đồng, câu hỏi lại chuyển thành: Làm thế nào để giữ được thành quả này và khiến nó tiếp tục sinh lợi?

Việc sở hữu nhà vẫn hấp dẫn, nhưng không còn là lựa chọn duy nhất.

3. Một căn nhà không chỉ có giá mua

Trước đây, chị H. chỉ tập trung vào giá căn hộ. Sau khi thực sự tính toán, chị nhận ra ngân sách dành cho nhà còn có thể bao gồm tiền lãi vay, phí làm thủ tục, nội thất, sửa chữa, phí quản lý, gửi xe và nhiều khoản phát sinh khác.

Ví dụ, một căn hộ 1,7 tỷ đồng có thể kéo theo một bài toán như sau:

Nếu vét gần hết 900 triệu đồng để trả tiền nhà, chị sẽ thiếu quỹ dự phòng. Nếu giữ lại 200 triệu đồng dự phòng, khoản vay lại phải tăng lên.

Bài toán vì thế không còn đơn giản là "đủ 900 triệu là mua được nhà".

4. Sống quá tiết kiệm khiến chị nhận ra mình đã trì hoãn quá nhiều thứ

Có một nghịch lý khá thú vị: chính quá trình tiết kiệm tiền mua nhà lại khiến chị H. không còn coi căn nhà là mục tiêu quan trọng nhất.

Trong 5 năm, chị nhiều lần từ chối những chuyến đi với bạn bè vì tiếc tiền. Có những khóa học muốn tham gia nhưng chần chừ. Một số sở thích gần như bị gác lại. Thậm chí có thời gian chị cảm thấy có lỗi khi mua một món đồ vài triệu đồng dù tài khoản đã có vài trăm triệu.

Khi số tiền tiết kiệm tiến gần mục tiêu, chị bắt đầu tự hỏi: Nếu mua được nhà nhưng sau đó lại tiếp tục dành 10–15 năm trả nợ, liệu cuộc sống có tiếp tục xoay quanh việc tiết kiệm hay không?

Từ câu hỏi ấy, cách phân bổ tiền của chị bắt đầu thay đổi.

Chị vẫn tiết kiệm nhưng không còn cố đẩy tỷ lệ tiết kiệm lên mức cao nhất có thể. Một phần thu nhập được dành cho trải nghiệm, sức khỏe, học tập và những khoản giúp cuộc sống hiện tại dễ chịu hơn.

Điều đó không có nghĩa là từ bỏ kỷ luật tài chính. Ngược lại, chị bắt đầu chuyển từ "tiết kiệm bằng mọi giá" sang "tiết kiệm có mục đích".

5. Mục tiêu tài chính 5 năm trước không nhất thiết phải là mục tiêu của hiện tại

Đây có lẽ là nguyên nhân lớn nhất. Ở tuổi 28, chị H. muốn ổn định. Đến tuổi 33, công việc và quan điểm sống đều đã thay đổi.

Chị có thể chuyển việc trong vài năm tới. Chưa chắc sẽ sinh sống lâu dài tại khu vực hiện tại. Nhu cầu về diện tích nhà cũng chưa rõ. Nếu lập gia đình, tiêu chí chọn nhà có thể hoàn toàn khác.

Trong hoàn cảnh đó, việc vội mua một căn hộ chỉ vì "đã tiết kiệm đủ tiền" có thể biến mục tiêu cũ thành một sự ràng buộc mới.

Quan điểm tài chính thay đổi sau 5 năm

Không mua lúc này không đồng nghĩa với không bao giờ mua

Cuối cùng, chị H. không tuyên bố sẽ thuê nhà cả đời. Chị chỉ quyết định tạm hoãn việc mua nhà.

Khoản tiền tích lũy vẫn được giữ lại và phân bổ theo nhiều mục tiêu: một phần làm quỹ dự phòng, một phần gửi ở các kỳ hạn khác nhau, phần còn lại tiếp tục tích lũy cho kế hoạch dài hạn. Khi nhu cầu sống ổn định hơn, nếu tìm được căn nhà phù hợp và khoản vay không tạo áp lực quá lớn, chị vẫn sẵn sàng mua.

Điểm khác biệt là trước đây, chị coi việc mua nhà là một cột mốc bắt buộc. Bây giờ, chị coi đó là một lựa chọn.

Và đôi khi, đây mới là thành quả lớn nhất của nhiều năm tiết kiệm.

Một người bắt đầu tiết kiệm vì muốn mua một căn nhà có thể kết thúc hành trình bằng việc nhận ra thứ mình thực sự muốn không phải căn nhà, mà là sự chủ động tài chính để có quyền quyết định mình sẽ sống như thế nào.

4 câu hỏi nên tự trả lời trước khi dồn tiền mua nhà

Trước một quyết định có thể sử dụng phần lớn tài sản tích lũy trong nhiều năm, việc chỉ nhìn vào giá nhà là chưa đủ.

Thứ nhất, sau khi thanh toán tiền nhà, mình còn bao nhiêu tiền mặt? Nếu mua xong mà quỹ dự phòng gần như về 0, rủi ro tài chính có thể tăng đáng kể.

Thứ hai, tiền trả nợ hàng tháng chiếm bao nhiêu phần thu nhập? Một khoản vay có thể dễ chịu khi thu nhập ổn định nhưng trở thành áp lực nếu công việc thay đổi.

Thứ ba, mình có chắc sẽ sống ở nơi này đủ lâu hay không? Nếu kế hoạch nghề nghiệp và gia đình còn biến động mạnh, sự linh hoạt đôi khi đáng giá hơn việc sở hữu nhà sớm.

Thứ tư, mình mua vì thực sự có nhu cầu hay vì sợ bị bỏ lại? Việc bạn bè đã mua nhà, giá bất động sản từng tăng hoặc áp lực "đến tuổi phải có nhà" không nên là lý do duy nhất cho một quyết định tài chính lớn.

Sau 5 năm, chị H. vẫn chưa sở hữu căn nhà nào. Nhưng chị có khoản tiền gần 1 tỷ đồng, không có khoản nợ lớn và quan trọng hơn, đã hiểu rõ mình muốn tiền phục vụ cuộc sống như thế nào.

Xét ở một góc độ khác, mục tiêu mua nhà của 5 năm trước không hề thất bại. Nó đã hoàn thành một nhiệm vụ khác: buộc chị xây dựng được nền tảng tài chính đủ vững để có quyền mua, nhưng cũng có quyền chưa mua.