Những ngày cận Tết, chợ truyền thống và siêu thị luôn tấp nập người mua sắm thực phẩm chuẩn bị cho bữa cơm sum vầy. Rau xanh - nhóm thực phẩm không thể thiếu trong mâm cơm ngày xuân - thường được nhiều gia đình ưu tiên lựa chọn với mong muốn cân bằng dinh dưỡng sau những món ăn giàu đạm, nhiều dầu mỡ. Tuy nhiên, các chuyên gia an toàn thực phẩm cảnh báo rằng một số loại rau quen thuộc lại nằm trong nhóm dễ tồn dư thuốc trừ sâu, nếu không chọn lựa và xử lý đúng cách có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.
Các dữ liệu tổng hợp từ kiểm nghiệm thực phẩm của Environmental Working Group dựa trên kết quả khảo sát của United States Department of Agriculture cho thấy nhiều loại rau phổ biến có tỷ lệ phát hiện dư lượng thuốc bảo vệ thực vật cao hơn so với mức trung bình. Những thông tin này trở thành cơ sở tham khảo quan trọng giúp người tiêu dùng nhận diện nhóm thực phẩm cần thận trọng hơn khi lựa chọn.
Những loại rau quen thuộc nhưng dễ tồn dư thuốc trừ sâu
1. Rau cải: Nhóm rau lá xanh dễ bị phun thuốc nhiều lần
Các loại rau cải như cải xanh, cải thìa, cải mù tạt hay cải bó xôi thường được sử dụng phổ biến trong bữa cơm gia đình ngày Tết. Tuy nhiên, đây lại là nhóm rau có đặc điểm lá mềm, mọc sát đất và rất dễ bị sâu bệnh tấn công. Để đảm bảo năng suất, người trồng thường phải sử dụng thuốc trừ sâu nhiều lần trong quá trình canh tác.
Theo báo cáo của Environmental Working Group, rau lá xanh nhiều năm liên tiếp nằm trong nhóm thực phẩm phát hiện dư lượng thuốc trừ sâu ở mức cao. Một số mẫu kiểm nghiệm còn ghi nhận sự tồn tại đồng thời nhiều loại hóa chất bảo vệ thực vật khác nhau trên cùng một mẫu rau.
2. Ớt chuông: Màu sắc bắt mắt nhưng nguy cơ hóa chất cao
Ớt chuông là nguyên liệu quen thuộc trong nhiều món xào, salad hoặc trang trí món ăn ngày Tết. Tuy nhiên, đây cũng là loại quả dễ bị sâu bệnh, đặc biệt trong môi trường khí hậu nóng ẩm. Các khảo sát kiểm nghiệm thực phẩm cho thấy ớt chuông thường chứa nhiều loại dư lượng thuốc trừ sâu khác nhau, trong đó có một số hợp chất có khả năng ảnh hưởng đến hệ thần kinh nếu tích lũy lâu dài.
3. Cần tây: Thân rỗng, dễ giữ lại hóa chất
Cần tây được nhiều người ưa chuộng nhờ hương vị đặc trưng và giá trị dinh dưỡng cao. Tuy nhiên, cấu trúc thân rỗng, nhiều rãnh khiến loại rau này dễ giữ lại hóa chất bảo vệ thực vật nếu quá trình canh tác sử dụng thuốc trừ sâu với tần suất cao.
Một số nghiên cứu kiểm nghiệm thực phẩm tại Mỹ từng phát hiện hàng chục loại hóa chất tồn dư khác nhau trên cần tây, khiến loại rau này nhiều năm nằm trong nhóm cần được rửa kỹ trước khi sử dụng.
4. Cà chua: Thực phẩm phổ biến nhưng không hoàn toàn "an toàn tuyệt đối"
Cà chua xuất hiện trong rất nhiều món ăn ngày Tết như canh, salad hoặc nước sốt. Dù không phải lúc nào cũng đứng đầu danh sách tồn dư thuốc trừ sâu, nhưng cà chua vẫn thường xuyên được ghi nhận có dư lượng hóa chất trong các khảo sát thực phẩm.
Do bề mặt vỏ mỏng và dễ bị nấm bệnh, cà chua thường phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong quá trình trồng trọt, đặc biệt khi sản xuất trái vụ.
5. Rau bina (rau chân vịt): Từng được ghi nhận có mức tồn dư cao
Rau bina được xem là nguồn cung cấp sắt, vitamin và chất chống oxy hóa phong phú. Tuy nhiên, các dữ liệu kiểm nghiệm thực phẩm từng cho thấy rau bina có tỷ lệ phát hiện dư lượng thuốc trừ sâu khá cao tính theo khối lượng. Điều này xuất phát từ việc rau có diện tích bề mặt lá lớn và dễ bị sâu bệnh gây hại.
6. Các loại rau lá nói chung: Nhóm thực phẩm cần được rửa kỹ nhất
Ngoài các loại rau cụ thể kể trên, nhóm rau lá xanh nói chung đều có nguy cơ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật cao hơn so với các loại rau củ có vỏ dày. Đặc điểm lá mỏng, dễ dập và mọc gần đất khiến các loại rau này thường phải sử dụng thuốc trừ sâu để đảm bảo năng suất và hình thức sản phẩm.
Dư lượng thuốc trừ sâu ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe?
Theo nhiều nghiên cứu về an toàn thực phẩm, việc tiếp xúc lâu dài với dư lượng thuốc trừ sâu có thể liên quan đến nguy cơ rối loạn nội tiết, ảnh hưởng hệ thần kinh, tổn thương gan thận và làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh mạn tính.
Các chuyên gia từ Centers for Disease Control and Prevention cho biết việc rửa sạch rau củ dưới vòi nước chảy là biện pháp cơ bản giúp giảm đáng kể bụi bẩn, vi khuẩn và một phần hóa chất tồn dư trên bề mặt thực phẩm.
Cách chọn và sơ chế rau an toàn khi đi chợ Tết
Các chuyên gia khuyến nghị người tiêu dùng nên áp dụng một số nguyên tắc đơn giản khi mua rau:
Ưu tiên rau theo mùa: Rau trồng đúng mùa thường ít sâu bệnh hơn, nhờ đó giảm nhu cầu sử dụng thuốc trừ sâu.
Không chọn rau quá bóng đẹp: Rau có màu sắc quá bắt mắt, lá mướt bất thường đôi khi là dấu hiệu của việc sử dụng hóa chất kích thích tăng trưởng.
Mua tại địa chỉ uy tín: Rau có nguồn gốc rõ ràng, đạt chứng nhận an toàn thực phẩm hoặc hữu cơ sẽ giúp giảm nguy cơ tồn dư hóa chất.
Rửa rau đúng cách: Ngâm và rửa nhiều lần dưới nước sạch, tách từng bẹ lá khi rửa để loại bỏ bụi bẩn và hóa chất còn bám trên bề mặt.
Minh Anh