"Bảo tôi tiết kiệm 10.000 NDT (khoảng 38,75 triệu đồng) thì không thể, nhưng nếu bảo tôi trả khoản vay 10.000 NDT thì có lẽ tôi làm được".
Đó là chia sẻ của Chen Hui - Cô gái sinh năm 1996 ở Ninh Ba, Trung Quốc. Sau 7 năm đi làm, Chen Hui có mức lương hơn 10.000 NDT (khoảng 38,75 triệu đồng) mỗi tháng nhưng gần như không có khoản tích lũy đáng kể. Cô thừa nhận mình thuộc nhóm "kiếm được bao nhiêu tiêu hết bấy nhiêu", thích mua những món đồ không thực sự cần thiết, đồng thời thường xuyên đi du lịch. Những khoản chi riêng lẻ có thể không lớn, nhưng cộng lại khiến cuối tháng ví tiền luôn trong tình trạng eo hẹp.
Khi bước sang tuổi 30, Chen Hui bắt đầu nhận ra mình cần tiền tiết kiệm để có thêm lựa chọn cho cuộc sống, đặc biệt trong trường hợp muốn nghỉ việc. Tuy nhiên, những lần tự đặt mục tiêu tiết kiệm trước đó đều thất bại. Vì vậy, cô nghĩ đến một phương pháp khá khác thường: Vay tiền ngân hàng, dùng chính số tiền đó để gửi tiết kiệm. Còn việc trả nợ hàng tháng thì sẽ trích từ tiền lương.
Ảnh minh họa
Nghĩ là làm, Chen Hui vay 15.000 NDT (khoảng 58,1 triệu đồng) với lãi suất 3,6%. Tuy nhiên thay vì gửi tiết kiệm như dự tính, cô lại "lỡ tay" tiêu hết. Dẫu vậy, Chen Hui vẫn không bỏ cuộc. Lần thử thứ hai, cô vay 10.000 NDT (khoảng 38,75 triệu đồng) với lãi suất 3% trong một năm, sau đó gửi toàn bộ số tiền vào ngân hàng khác với kỳ hạn một năm, lãi suất 1,45%. Mục tiêu của cô rất đơn giản: Đến ngày đáo hạn, vẫn phải giữ được nguyên 10.000 NDT (khoảng 38,75 triệu đồng). Còn nợ gốc, cô sẽ dùng tiền lương trả góp hàng tháng.
Chen Hui không phải trường hợp duy nhất. Một số người Trung Quốc đang thử biến khoản nợ thành một dạng "kỷ luật tài chính": Thay vì để tiền trong tài khoản và tự nhủ không được tiêu, họ vay một khoản cố định, gửi khoản tiền đó đi nơi khác rồi dùng thu nhập hàng tháng để trả nợ. Khi đã có nghĩa vụ thanh toán, họ buộc phải cân nhắc kỹ hơn trước mỗi lần mua sắm.
Yu Jia - Cô gái sinh năm 1995 ở Thượng Hải, là người đã áp dụng phương pháp trên nhiều lần. Cô hiện có thu nhập gần 30.000 NDT (khoảng 116,25 triệu đồng) mỗi tháng, sau khi đổi việc cách đây 2 năm, mức lương tăng gấp đôi. Tuy nhiên, khi mới đi làm, Yu Jia từng có thói quen tiêu tiền khá mạnh tay. Cô muốn mua hàng hiệu, đổi điện thoại và đồ điện tử mới mỗi năm.
Thậm chí có lần, sau khi một người bạn mua Mercedes-Benz, Yu Jia cũng lập tức đặt mua một chiếc tương tự. Vì không tìm hiểu kỹ và không so sánh giá, cô phải trả đắt hơn khoảng 20.000 NDT (khoảng 77,5 triệu đồng). Chính những trải nghiệm đó khiến Yu Jia nhận ra bản thân khó kiểm soát những quyết định chi tiêu khi trong tài khoản có sẵn một khoản tiền lớn.
Năm 2023, cô bắt đầu thử vay tiền để tiết kiệm. Lần đầu, Yu Jia vay 20.000 NDT (khoảng 77,5 triệu đồng) với lãi suất 3,68%, thời hạn một năm, sau đó gửi sang một ngân hàng địa phương với lãi suất khoảng 1,9%. Sau khi đổi việc và thu nhập tăng, cô trả hết khoản vay.
Ảnh minh họa
Đến năm 2024, khi lãi suất cho vay tiêu dùng giảm sâu, Yu Jia tiếp tục vay nhiều lần hơn, nâng số tiền mỗi lần lên 50.000-100.000 NDT (khoảng 193,75-387,5 triệu đồng). Khoản trả hàng tháng khoảng 4.000-5.000 NDT (khoảng 15,5-19,4 triệu đồng), nhưng với mức lương cao, cô vẫn đủ khả năng thanh toán.
Đầu năm 2025, Yu Jia tiếp tục vay 100.000 NDT (khoảng 387,5 triệu đồng) với lãi suất 2,68% sau khi tất toán khoản trước. Cứ như vậy, khoản trả nợ cố định hàng tháng dần trở thành một phần trong ngân sách của cô. Sau khi trừ tiền trả nợ và chi phí sinh hoạt, Yu Jia vẫn có tiền dư. Cộng với khoản tích lũy của bản thân, cô dần hình thành một khoản tiết kiệm lên tới hàng trăm nghìn NDT và từng dùng tiền để mua chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn 3 năm tại một ngân hàng địa phương.
Hiện khoản vay mới nhất của Yu Jia có lãi suất 3%, mỗi tháng cô trả khoảng 3.600 NDT (khoảng 14 triệu đồng), trong khi khoản tiền gửi tương ứng chỉ hưởng lãi suất 1,8%. Trong khoảng 3 năm, cô đã vay hơn 10 lần, mỗi năm khoảng 3-4 lần, khoản vay nhỏ nhất là 20.000 NDT (khoảng 77,5 triệu đồng) và lớn nhất 100.000 NDT (khoảng 387,5 triệu đồng).
Hóa ra nợ nần cũng có mặt tích cực?
Điểm chung của những người như Yu Jia hay Chen Hui là họ không thiếu khả năng kiếm tiền, mà khó kiểm soát cách sử dụng tiền. Khoản nợ được họ biến thành một "hàng rào" tâm lý: Khi biết mỗi tháng phải trả một khoản cố định, họ ít có xu hướng tiêu sạch tiền lương cho những nhu cầu nhất thời.
Ảnh minh họa
Nhiều người bắt đầu nghĩ đến "tiết kiệm bắt buộc" khi tiến gần tuổi 30. Họ vừa muốn tận hưởng hiện tại, vừa bắt đầu cần cảm giác an toàn cho tương lai. Với Chen Hui, có tiền tiết kiệm đồng nghĩa với việc cô có thể nghỉ việc nếu không còn muốn tiếp tục công việc hiện tại. Với Yu Jia, khoản tích lũy giúp cô bớt phụ thuộc vào những lựa chọn mang tính ngẫu hứng và có thêm sự chủ động khi bước sang giai đoạn mới của cuộc đời.
Xu hướng này cũng xuất hiện trong bối cảnh người trẻ Trung Quốc ngày càng chú ý hơn đến việc xây dựng "vùng an toàn" tài chính. Báo cáo "Chinese Consumer Insights: Gen Z" do Accenture công bố tháng 5/2026 cho thấy: 82% Gen Z Trung Quốc bắt đầu tiết kiệm hoặc giảm các khoản chi không cần thiết, 76% ưu tiên tính kinh tế và thực dụng trong những quyết định mua sắm lớn.
Nghiên cứu cũng cho thấy nhóm này đang đồng thời tìm kiếm hai thứ: Những trải nghiệm đem lại cảm xúc tích cực trong hiện tại và các hình thức tích lũy dài hạn để tăng cảm giác an toàn trong tương lai.
Tuy nhiên, "vay tiền để tiết kiệm" về bản chất vẫn là một hình thức dùng nợ để tạo kỷ luật chi tiêu, chứ không phải cách tạo ra lợi nhuận.
Trong trường hợp của Yu Jia, khoản vay có lãi suất 3% nhưng tiền gửi chỉ sinh lời 1,8%, nghĩa là cô phải trả phần chênh lệch để đổi lấy sự kỷ luật. Bởi vậy, phương pháp này chỉ giúp những người vốn khó kiểm soát chi tiêu tạo ra một rào cản tâm lý; nó không biến khoản vay thành một công cụ sinh lời. Chính những người từng áp dụng cũng cho biết, mục tiêu cuối cùng vẫn là đến lúc có thể tự tiết kiệm đều đặn mà không cần phải vay tiền nữa.
(Nguồn: eeo.com.cn)
Ngọc Linh