Giải pháp bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ Đoàn ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội hiện nay

Từ khóa: Hồ Chí Minh; phong cách làm việc; cán bộ Đoàn; học viện, trường sĩ quan Quân đội.

1. Đặt vấn đề

Trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, vấn đề cán bộ giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Người không chỉ quan tâm đến phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực của cán bộ mà còn đặc biệt coi trọng phương pháp, phong cách làm việc, bởi đây là yếu tố trực tiếp chuyển hóa phẩm chất, năng lực thành kết quả thực hiện nhiệm vụ. Nghiên cứu về phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho thấy Người luôn đề cao phương pháp làm việc khoa học, thiết thực, sâu sát quần chúng, dân chủ, có kế hoạch, biết điều tra, nghiên cứu, tổng kết thực tiễn và thường xuyên tự sửa mình.

Đối với đội ngũ cán bộ Đoàn ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội, yêu cầu này càng có ý nghĩa thiết thực. Đây là lực lượng trực tiếp tổ chức, hướng dẫn và duy trì các hoạt động Đoàn, phong trào thanh niên; là cầu nối giữa cấp ủy, tổ chức chỉ huy, cơ quan chính trị với đoàn viên, thanh niên; đồng thời có vai trò quan trọng trong giáo dục, rèn luyện, phát huy tính xung kích, sáng tạo của tuổi trẻ trong thực hiện nhiệm vụ giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học, huấn luyện và xây dựng đơn vị. Vì vậy, chất lượng công tác Đoàn chịu sự tác động trực tiếp của phẩm chất, năng lực và phương pháp công tác của đội ngũ cán bộ Đoàn. Điều đó đặt ra yêu cầu phải bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho cán bộ Đoàn theo hướng thực chất, thường xuyên, gắn với chức trách, nhiệm vụ và môi trường công tác.

2. Nội dung

2.1. Thực trạng bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ Đoàn ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội thời gian qua

Nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chính trị và cán bộ Đoàn các cấp về vai trò của phong cách làm việc Hồ Chí Minh từng bước được nâng lên. Việc học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách, phương pháp Hồ Chí Minh được triển khai gắn với giáo dục chính trị, xây dựng tổ chức Đảng, tổ chức Đoàn và thực hiện nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị. Các nội dung về phong cách tư duy khoa học, làm việc dân chủ, sâu sát quần chúng, nói đi đôi với làm, nêu gương, kiểm tra và tổng kết được quan tâm quán triệt trong giáo dục, rèn luyện cán bộ. Qua đó, đội ngũ cán bộ Đoàn bước đầu nhận thức rõ hơn rằng nhiệt tình, trách nhiệm và năng khiếu tổ chức phong trào chỉ là điều kiện cần; để hoàn thành tốt chức trách còn phải có phương pháp công tác khoa học, biết tổ chức công việc, nắm chắc đối tượng và chịu trách nhiệm về kết quả.

Nội dung bồi dưỡng cán bộ Đoàn ngày càng toàn diện, từng bước gắn giữa phẩm chất, năng lực và phương pháp công tác. Các học viện, trường sĩ quan Quân đội đã chú trọng bồi dưỡng kiến thức nghiệp vụ công tác Đoàn, kỹ năng tổ chức hoạt động, tuyên truyền, vận động đoàn viên, tổ chức phong trào, tham mưu cho cấp ủy, chỉ huy và xử lý những vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Nhiều hoạt động được tổ chức theo hướng tăng cường trao đổi, thảo luận, thực hành, giao lưu, học tập kinh nghiệm, qua đó tạo điều kiện để cán bộ Đoàn rèn luyện phương pháp tổ chức và điều hành. Nội dung bồi dưỡng từng bước tiếp cận yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, đổi mới phương thức tập hợp và tổ chức hoạt động thanh niên.

Phong cách làm việc của một bộ phận cán bộ Đoàn có bước chuyển biến tích cực theo hướng khoa học, sâu sát, dân chủ và thiết thực. Trong thực hiện chức trách, nhiều cán bộ Đoàn đã chủ động khảo sát, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của đoàn viên; căn cứ nhiệm vụ của đơn vị để lựa chọn nội dung, hình thức hoạt động; chú trọng phân công, phối hợp, kiểm tra và rút kinh nghiệm. Công tác tổ chức các phong trào thi đua, hoạt động tình nguyện, nghiên cứu khoa học, sáng kiến, diễn đàn, tọa đàm, hoạt động văn hóa, thể thao từng bước chuyển từ cách làm đơn thuần theo kế hoạch sang chú trọng hơn đến nhu cầu, đặc điểm của đoàn viên và yêu cầu nhiệm vụ. Một số cán bộ Đoàn đã thể hiện rõ tinh thần dám nghĩ, dám làm, chủ động đổi mới, ứng dụng công nghệ và phát huy trí tuệ tập thể.

Vai trò nêu gương của cán bộ Đoàn từng bước được phát huy. Trong môi trường học viện, trường sĩ quan Quân đội, cán bộ Đoàn thường xuyên trực tiếp tổ chức, hướng dẫn, quản lý và tham gia cùng đoàn viên trong các hoạt động. Vì vậy, sự gương mẫu về ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm, tác phong công tác, thái độ ứng xử và phương pháp thực hiện nhiệm vụ có tác động trực tiếp đến đoàn viên. Thực tiễn cho thấy những cán bộ Đoàn gần gũi, sâu sát, nói đi đôi với làm, dám chịu trách nhiệm và tích cực tham gia công việc chung thường tạo được sự tin tưởng, đồng thuận và khả năng tập hợp đoàn viên tốt hơn.

Công tác kiểm tra, sơ kết, tổng kết và rút kinh nghiệm bước đầu góp phần điều chỉnh phương pháp công tác của cán bộ Đoàn. Thông qua đánh giá kết quả hoạt động, bình xét thi đua, sinh hoạt tổ chức Đoàn và nhận xét cán bộ, những mặt mạnh, hạn chế trong phương pháp tổ chức hoạt động từng bước được nhận diện. Một số mô hình, cách làm hiệu quả được duy trì, điều chỉnh và nhân rộng. Đây là cơ sở quan trọng để phong cách làm việc Hồ Chí Minh từng bước chuyển từ nội dung giáo dục thành những chuẩn mực cụ thể trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ.

Bên cạnh những kết quả đạt được, bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ Đoàn ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội vẫn còn những hạn chế nhất định, như: nội dung bồi dưỡng ở một số nơi chưa thật sự trực tiếp hướng vào hình thành phong cách và phương pháp công tác của cán bộ Đoàn; phương thức bồi dưỡng ở một số nơi còn nặng về truyền đạt, chưa coi trọng đúng mức thực hành và trải nghiệm thực tiễn; phương pháp công tác của một bộ phận cán bộ Đoàn chưa thật sự khoa học, sâu sát và linh hoạt; khả năng nắm bắt tư tưởng, tâm tư và nhu cầu thực tế của đoàn viên ở một bộ phận cán bộ Đoàn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu; tính nêu gương và tinh thần tự học, tự rèn của một bộ phận cán bộ Đoàn chưa thật sự đồng đều.

2.2. Giải pháp bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ Đoàn ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội hiện nay

Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức chỉ huy, cơ quan chính trị và cán bộ Đoàn về vị trí, ý nghĩa của bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh

Đây là giải pháp có ý nghĩa định hướng, tạo cơ sở thống nhất về nhận thức và hành động. Cấp ủy, tổ chức chỉ huy, cơ quan chính trị và tổ chức Đoàn các cấp cần nhận thức đầy đủ rằng bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho cán bộ Đoàn không phải là một nội dung độc lập, tiến hành theo đợt, mà là một bộ phận của quá trình xây dựng đội ngũ cán bộ Đoàn có phẩm chất, năng lực và phương pháp công tác đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Trên cơ sở đó, đưa nội dung bồi dưỡng phong cách làm việc vào nghị quyết lãnh đạo, kế hoạch công tác Đoàn, chương trình giáo dục chính trị và kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của từng học viện, trường sĩ quan. Nội dung quán triệt cần làm rõ mối quan hệ giữa phong cách làm việc Hồ Chí Minh với chức trách cán bộ Đoàn, nhất là các yêu cầu về tư duy khoa học, dân chủ, sâu sát quần chúng, nói đi đôi với làm, có kế hoạch, kiểm tra, tổng kết, đổi mới và nêu gương. Cần khắc phục quan niệm cho rằng chỉ cần cán bộ Đoàn có nhiệt tình, năng khiếu tổ chức phong trào là đủ; thay vào đó phải coi phương pháp công tác là một thành tố quan trọng của năng lực cán bộ. Việc học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách, phương pháp Hồ Chí Minh đã được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, vì vậy cấp ủy và người chỉ huy các cấp cần trực tiếp lãnh đạo, kiểm tra và tạo điều kiện để nội dung này trở thành một quá trình thường xuyên, thực chất trong xây dựng đội ngũ cán bộ Đoàn.

Hai là, đổi mới nội dung, chương trình và phương thức bồi dưỡng theo hướng thiết thực, sát chức trách cán bộ Đoàn

Nội dung bồi dưỡng phải chuyển mạnh từ truyền đạt kiến thức về phong cách Hồ Chí Minh sang hình thành năng lực vận dụng phong cách Hồ Chí Minh trong giải quyết nhiệm vụ cụ thể. Theo đó, chương trình cần được thiết kế theo các nhóm năng lực tương ứng với chức trách cán bộ Đoàn: tư duy và tham mưu; lập kế hoạch và tổ chức thực hiện; tuyên truyền, vận động và thuyết phục; đối thoại và nắm bắt đoàn viên; tổ chức phong trào; xử lý tình huống; kiểm tra, đánh giá và tổng kết; ứng dụng công nghệ số trong công tác Đoàn. Mỗi nội dung cần gắn với một hoặc một số biểu hiện cụ thể của phong cách làm việc Hồ Chí Minh. Chẳng hạn, phong cách làm việc khoa học được cụ thể hóa bằng năng lực điều tra, khảo sát, xác định vấn đề, lập kế hoạch và đánh giá kết quả; phong cách quần chúng được cụ thể hóa bằng kỹ năng đối thoại, lắng nghe và phát huy sáng kiến của đoàn viên; phong cách nói đi đôi với làm được thể hiện bằng trách nhiệm cá nhân và khả năng nêu gương; phong cách kiểm tra, tổng kết được cụ thể hóa thành năng lực đánh giá, rút kinh nghiệm và cải tiến hoạt động. Phương thức bồi dưỡng cần kết hợp giữa nghiên cứu tài liệu, tọa đàm, thảo luận nhóm, xử lý tình huống, mô phỏng tổ chức hoạt động Đoàn, tham quan thực tế và thực hành xây dựng kế hoạch. Cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng bồi dưỡng cán bộ Đoàn hiện nay, trong đó Trung ương Đoàn nhấn mạnh nâng cao kiến thức, nghiệp vụ, kỹ năng, phương pháp công tác và tăng cường tính thực hành, liên hệ thực tế.

Ba là, gắn bồi dưỡng với thực tiễn công tác Đoàn, lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ làm thước đo chủ yếu

Bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh chỉ có giá trị khi tạo được sự thay đổi trong phương pháp thực hiện nhiệm vụ của cán bộ Đoàn. Vì vậy, các học viện, trường sĩ quan Quân đội cần tổ chức bồi dưỡng theo phương châm "học để làm, làm để kiểm nghiệm, kiểm nghiệm để tiếp tục hoàn thiện". Sau mỗi chuyên đề hoặc đợt bồi dưỡng, cán bộ Đoàn cần đăng ký một hoặc một số nội dung vận dụng cụ thể vào chức trách của mình; chẳng hạn, xây dựng một kế hoạch hoạt động Đoàn dựa trên khảo sát nhu cầu đoàn viên; tổ chức một buổi đối thoại với đoàn viên; đổi mới một mô hình sinh hoạt chi đoàn; xây dựng một sáng kiến ứng dụng công nghệ số; hoặc tiến hành tổng kết, rút kinh nghiệm một hoạt động đã tổ chức. Cơ quan chính trị và tổ chức Đoàn cấp trên cần hướng dẫn, theo dõi và đánh giá quá trình vận dụng, không chỉ đánh giá kết quả của lớp học. Cần chú trọng đưa cán bộ Đoàn vào những tình huống thực tiễn có tính phức tạp để rèn luyện khả năng phân tích, lựa chọn phương án và chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Thực tiễn bồi dưỡng cán bộ Đoàn trong Quân đội thời gian qua cho thấy việc kết hợp lý thuyết với tham quan, trao đổi kinh nghiệm tại đơn vị và yêu cầu học viên vận dụng kiến thức sau bồi dưỡng là hướng tiếp cận thiết thực. Qua đó, phong cách làm việc Hồ Chí Minh không dừng ở việc "biết" mà từng bước trở thành cách nghĩ, cách làm, thói quen nghề nghiệp và phương pháp công tác của mỗi cán bộ Đoàn.

Bốn là, phát huy vai trò nêu gương, tự học, tự rèn của đội ngũ cán bộ Đoàn

Phong cách làm việc trước hết phải được hình thành từ quá trình tự giác tu dưỡng của mỗi cán bộ. Do đó, cần phát huy tính chủ động, tự học, tự rèn, tự kiểm tra và tự điều chỉnh của cán bộ Đoàn. Mỗi cán bộ cần xây dựng kế hoạch rèn luyện cá nhân với những nội dung cụ thể, có thể quan sát và đánh giá được, tập trung vào các hạn chế của bản thân như kỹ năng lập kế hoạch, khả năng diễn đạt, phương pháp điều hành, kỹ năng lắng nghe, năng lực xử lý tình huống hoặc khả năng ứng dụng công nghệ. Đặc biệt, cán bộ Đoàn phải trở thành người đi đầu trong chấp hành kỷ luật, tác phong công tác, tinh thần trách nhiệm, tính đúng giờ, nói đi đôi với làm và dám chịu trách nhiệm. Trong môi trường quân sự, sức thuyết phục của cán bộ Đoàn không chỉ đến từ lời nói mà trước hết từ hành động và sự gương mẫu. Cùng với tự rèn, cần xây dựng cơ chế đồng chí, đồng đội góp ý, nhận xét và hỗ trợ lẫn nhau; khuyến khích cán bộ Đoàn ghi nhật ký công tác, tự đánh giá sau từng hoạt động và định kỳ đối chiếu với chuẩn mực phong cách làm việc đã xác định. Nội dung này cần được đặt trong mối quan hệ với yêu cầu thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách, phương pháp Hồ Chí Minh, nhất là yêu cầu khắc phục tình trạng học tập hình thức và tạo chuyển biến từ nhận thức sang hành động.

Năm là, xây dựng môi trường rèn luyện, tăng cường kiểm tra, đánh giá, sơ kết, tổng kết và nhân rộng điển hình

Phong cách làm việc không thể hình thành bền vững nếu chỉ dựa vào các lớp tập huấn mà cần được rèn luyện trong một môi trường tổ chức phù hợp. Vì vậy, các học viện, trường sĩ quan Quân đội cần xây dựng môi trường công tác Đoàn dân chủ, kỷ luật, trách nhiệm, sáng tạo và coi trọng thực tiễn; tạo điều kiện để cán bộ Đoàn được trao đổi, đề xuất sáng kiến, thử nghiệm cách làm mới và chịu trách nhiệm về kết quả. Cùng với đó, cần xây dựng tiêu chí đánh giá phong cách làm việc của cán bộ Đoàn theo chức trách, trong đó chú trọng các nhóm tiêu chí: nhận thức và tư duy khoa học; lập kế hoạch và tổ chức công việc; sâu sát, gần gũi đoàn viên; tinh thần trách nhiệm; nói đi đôi với làm; kiểm tra, tổng kết; sáng tạo và ứng dụng công nghệ; ý thức tự học, tự rèn và nêu gương. Việc đánh giá phải dựa chủ yếu vào quá trình và kết quả thực hiện nhiệm vụ, tránh hình thức hóa bằng số lượng giấy tờ, báo cáo hay thành tích phong trào. Định kỳ cần tổ chức sơ kết, tổng kết những mô hình, cách làm hiệu quả; biểu dương cán bộ Đoàn có phương pháp công tác tốt, có sáng kiến thiết thực, dám đổi mới và tạo được sự chuyển biến tích cực trong tập thể. Đồng thời, cần thẳng thắn chỉ ra những biểu hiện làm việc thiếu kế hoạch, xa đoàn viên, hành chính hóa hoạt động Đoàn, ngại đổi mới, nói nhiều làm ít hoặc thiếu kiểm tra, tổng kết để có biện pháp khắc phục.

3. Kết luận

Bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ Đoàn ở các học viện, trường sĩ quan Quân đội là yêu cầu có ý nghĩa thiết thực đối với xây dựng đội ngũ cán bộ Đoàn vừa có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực công tác, vừa có phương pháp làm việc khoa học, dân chủ, sâu sát, thiết thực và hiệu quả. Trong điều kiện nhiệm vụ giáo dục - đào tạo và xây dựng học viện, trường sĩ quan Quân đội thông minh, hiện đại ngày càng đặt ra yêu cầu cao, bồi dưỡng phong cách làm việc không thể tiến hành theo phương thức truyền đạt một chiều, tách rời thực tiễn mà cần tạo thành một quá trình thống nhất giữa nhận thức - bồi dưỡng - thực hành - kiểm tra - tổng kết, trong đó tự rèn luyện của cán bộ Đoàn và môi trường thực tiễn giữ vai trò đặc biệt quan trọng./.

Tài liệu tham khảo

1. Phùng Quang Hùng (2023), Nội dung bồi dưỡng phong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ cơ quan chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay, Tạp chí Lý luận chính trị và Truyền thông, ngày 10/03/2023.

2. Cao Thành (2025), Tự tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ của cán bộ, chiến sĩ trong Quân đội hiện nay, Tạp chí Lý luận chính trị, ngày 14/04/2025.

3. Lê Ngọc Tân (2023), Yêu cầu rèn luyện phong cách làm việc Hồ Chí Minh của đội ngũ cán bộ ở các hệ quản lý học viên, Học viện Chính trị hiện nay, Báo Quân đội nhân dân, ngày 17/10/2023.

Nguyễn Văn Tùng, Đào Văn Tấn, Trần Trí Trung - Trường Sĩ quan Chính trị