Trên cơ sở phân tích yêu cầu và thực trạng hoạt động bồi dưỡng, bài viết đề xuất một số giải pháp tăng cường bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng của đội ngũ giảng viên ở Học viện Chính trị hiện nay.
1. Đặt vấn đề
Hiện nay, các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị triệt để lợi dụng không gian mạng để chống phá Đảng, Nhà nước, sự nghiệp cách mạng ở Việt Nam bằng những phương thức, thủ đoạn tinh vi, thâm độc, khó nhận diện với sức lan tỏa, sự tác động nhanh, trên phạm vị rộng. Đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng, đấu tranh trên không gian mạng ngày càng khó khăn, phức tạp, quyết liệt và quan trọng hơn. Thực tiễn đó, đòi hỏi các chủ thể, lực lượng tham gia đấu tranh phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao và năng lực tác chiến trên không gian mạng ngày càng cao.
Đội ngũ giảng viên ở Học viện Chính trị có lực lượng đông đảo, trình độ lý luận, trình độ chuyên môn cao, hiểu biết toàn diện về các lĩnh vực của đời sống xã hội, lực lượng tiên phong, nòng cốt, đi đầu ở Học viện trong đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh trên không gian mạng. Năng lực đấu tranh trên không gian mạng của đội ngũ giảng viên là yếu tố quyết định chất lượng hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Tuy nhiên, trước yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng hiện nay, đội ngũ giảng viên ở Học viên Chính trị vẫn còn bộc lộ những hạn chế nhất định về năng lực thu thập, xử lý thông tin; năng lực phản biện; năng lực tổ chức hoạt động thực tiễn đấu tranh trên không gian; năng lực sử dụng công nghệ thông tin, nền tảng mạng xã hội.. Vì vậy, tăng cường bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng của đội ngũ giảng viên ở Học viện Chính trị hiện nay là vấn đề có ý nghĩa cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Một số vấn đề về bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng của đội ngũ giảng viên ở Học viện Chính trị
Bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng của đội ngũ giảng viên ở Học viện Chính trị là hoạt động có mục đích nhằm bổ sung, phát triển và hoàn thiện trình độ kiến thức, kỹ năng, năng lực cần thiết, bảo đảm cho đội ngũ giảng viên có đủ khả năng thực hiện nhiệm vụ đấu tranh trên không gian mạng, không ngừng nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ, hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao.
Bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng của đội ngũ giảng viên ở Học viện Chính trị là một bộ phận trong hoạt động sư phạm, hoạt động bồi dưỡng nâng cao phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ, giảng viên ở học viện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Đây là hoạt động được tổ chức chặt chẽ, có mục đích rõ ràng, được tiến hành thường xuyên ở học viện, nhằm không ngừng nâng cao năng lực đấu tranh trên không gian mạng cho đội ngũ giảng viên, biện pháp quan trong nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ đấu tranh trên không gian mạng của Học viện. Hoạt động bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo mọi mặt của đảng ủy Học viện Chính trị, cấp ủy đảng, tổ chức đảng ở các khoa giáo viên; sự quản lý của các cơ quan chức năng Phong Chính trị, Phòng Đào tạo.
Nội dung bồi dưỡng toàn diện, đồng bộ cả về phẩm chất chính trị, tri thức lý luận, kỹ năng nghiệp vụ và phương pháp đấu tranh trên môi trường số. Hình thức, phương pháp bồi dưỡng tiến hành linh hoạt, kết hợp chặt chẽ giữa trang bị tri thức lý luận với rèn luyện kỹ năng thực hành và tổng kết hoạt động thực tiễn. Để hoạt động bồi dưỡng đạt chất lượng, hiệu quả thiết thực, bền vững cần quán triệt và thực hiện tốt các vấn đề có tính nguyên tắc như: phải bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy Học viện, cấp ủy, tổ chức đảng, sự quản lý thống nhất của người chỉ huy; bảo đảm tính toàn diện, đồng bộ nhưng có trọng tâm, trọng điểm; phải gắn chặt với thực tiễn nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học và thực tiễn đấu tranh tư tưởng, lý luận trên không gian mạng; tôn trọng nhân cách của đối tượng bồi dưỡng; phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, gắn với sơ kết, tổng kết và rút kinh nghiệm thực tiễn.
2.2. Thực trạng bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng của đội ngũ giảng viên ở Học viện Chính trị
Quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng, bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng, Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện Chính trị đã lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan, khoa giáo viên quan tâm bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng của đội ngũ giảng viên. Thông qua quá trình bồi dưỡng nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các lực lượng; năng cao kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm đấu tranh trên không gian mạng của đội ngũ giảng viên, qua đó trực tiếp nâng cao kết quả đấu tranh trên không gian mạng của Học viện Chính trị, cụ thể:
Về ưu điểm: nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể, đối tượng và lực lượng tham gia bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng từng bước được nâng lên. Cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan chức năng và đội ngũ cán bộ quản lý ở các khoa giáo viên nhận thức đầy đủ về vị trí, vai trò và tầm quan trọng của bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng, chủ động xác định biện pháp lãnh đạo hoạt động bồi dưỡng trong nghị quyết lãnh đạo thường kỳ, kế hoạch công tác và chương trình hành động. Cơ quan chính trị, Phòng Đào tạo, khoa giáo viên chủ động xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, tổ chức tập huấn, thông báo thời sự, cập nhật thông tin về tình hình đấu tranh trên không gian mạng cho đội ngũ giảng viên. Trong năm học 2024-2025 Học viện tổ chức 5 hội thảo khoa học cấp ngành; 19 hội thảo cấp viện, khoa; 34 ấn phẩm thông tin khoa học; 04 buổi thông tin khoa học chuyên đề và 172 buổi thông tin khoa học cơ sở 1, nhằm bồi dưỡng năng lực của đội ngũ giảng viên và các lực lượng ở Học viện. Đại hội Đại biểu Đảng bộ Học viện Chính trị lần thứ XVI khẳng định các cấp ủy đã: "Lãnh đạo chỉ đạo thực hiện tốt việc tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; phát huy tốt vai trò của Ban Chỉ đạo 35 và lực lượng 47 của học viện."2. Nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng tương đối phong phú, đa dạng, phù hợp, hiệu quả bồi dưỡng ngày càng cao. Năng lực đấu tranh trên không gian mạng của đội ngũ giảng viên có nhiều chuyển biến tích cực, từng bước được nâng lên, đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ đặt ra. Kết quả thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ giảng viên từng bước được nâng lên, góp phần quan trọng vào kết quả đấu tranh chung của Học viện.
Về hạn chế, khuyết điểm: bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng của đội ngũ giảng viên ở Học viện Chính trị vẫn còn một số hạn chế nhất định. Nhận thức của một bộ phận chủ thể, đối tượng và lực lượng tham gia bồi dưỡng chưa cao, chưa phát huy hết trách nhiệm trong thực hiện kế hoạch bồi dưỡng; một bộ phận giảng viên chưa tích cực, chủ động trong tự nghiên cứu, tự học tập nâng cao trình độ; nội dung, hình thức, biện pháp bồi dưỡng có thời điểm chưa theo kịp sự phát triển của tình hình, chưa bám sát đặc điểm đối tượng; mức độ chuyển biến năng lực đấu tranh trên không gian mạng của một số giảng viên còn chậm, chưa rõ nét; mức độ chuyển biến kết quả thực hiện nhiệm vụ đấu tranh trên không gian mạng của một bộ phận giảng viên còn thấp, chưa tương sứng với tiềm năng. Đảng ủy Học viện Chính trị đánh giá: "Một số cán bộ, giảng viên chưa tích cực, chủ động trong viết và đăng báo khoa học"3; "Chất lượng nghiên cứu một số công trình, đề tài, bài viết hạn chế"4.
Những hạn chế trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó chủ yếu là do: một số cấp ủy, người chỉ huy đơn vị nhận thức chưa đầy đủ, quyết tâm chính trị chưa cao trong chỉ đạo bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng, còn xem nhẹ vai trò của hoạt động bồi dưỡng năng lực, Đảng ủy Học viện chỉ rõ: "Cấp uỷ, chỉ huy một số khoa chưa có quyết tâm chính trị cao, chưa có nhiều giải pháp thiết thực thực hiện khâu đột phá; một số giảng viên, học viên chưa phát huy hết vai trò, trách nhiệm."5; thiếu quan tâm đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp bồi dưỡng; nền tảng kiến thức công nghệ thông tin, khả năng thích ứng cái mới của một bộ phận giảng viên hạn chế, ảnh hưởng đến kết quả bồi dưỡng; tinh thần tự học tập, tự nghiên cứu và tự rèn luyện kỹ năng đấu tranh trên không gian mạng của một bộ phận giảng viên chưa thật sự mạnh mẽ. Đảng ủy Học viện Chính trị chỉ ra nguyên nhân "Một số cán bộ, giảng viên, học viên, nhân viên chưa phát huy hết tinh thần, trách nhiệm; thiếu tự giác trong thực hiện nhiệm vụ"6.
2.3. Một số giải pháp tăng cường bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng của đội ngũ giảng viên ở Học viện Chính trị hiện nay
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể, lực lượng đối với tăng cường bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng của đội ngũ giảng viên hiện nay
Đây là giải pháp quan trọng hàng đầu, tạo cơ sở, tiền đề vững chắc cho hoạt động bồi dưỡng năng lực và thực hiện hiệu quả các giải pháp khác. Để thực hiện tốt giải pháp này, cần tập trung tạo nâng cao nhận thức toàn diện của các chủ thể, lục lượng về: đường lối, quan điểm của Đảng đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng, đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới; vị trí, ý nghĩa của nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng; tính tất yếu và yêu cầu bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng cho đội ngũ giảng viên; trách nhiệm của các chủ thể, lực lượng trong hoạt động bồi dưỡng; trách nhiệm tự học tập, tự bồi dưỡng của đội ngũ giảng viên. Hình thức, biện pháp nâng cao nhận thức, trách nhiệm, cần vận dụng linh hoạt, đa dạng hình thức, biện pháp, trong đó tập trung vào: thông qua giáo dục chính trị, tư tưởng, học tập nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng về bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng và đấu tranh trên không gian mạng; phổ biến kiến thức thông qua hội nghị chuyên đề, tọa đàm khoa học, hội thảo; sinh hoạt tự phê bình, phê bình;sinh hoạt các tổ chức đảng, câu lạc bộ; thông qua thực tiễn đấu tranh; kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục, thuyết phục với kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết và khen thưởng.
Hai là, xác định đúng nội dung, vận dụng linh hoạt hình thức bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng của đội ngũ giảng viên ở Học viện Chính trị hiện nay
Sự đúng đắn, phù hợp của nội dung và đa dạng linh hoạt của các hình thức bồi dưỡng quyết định trực tiếp đến hiệu quả bồi dưỡng. Do đó, cần căn cứ vào tình hình thực tiễn, yêu cầu nhiệm vụ, đặc điểm của từng đối tượng bồi dưỡng để xác định nội dung bồi dưỡng phù hợp. Nội dung bồi dưỡng tập trung vào: các chủ trương, văn bản pháp lý mới liên quan; các nội dung, vấn đề mới xã hội quan tâm; kiến thức mới về công nghệ thông tin; thủ đoạn, hoạt động chống phá mới; những năng lực giảng viên còn yếu thiếu như năng lực thu thập, xử lý thông tin, năng lực xây dựng các sản phẩm đấu tranh trên môi trường số; năng lực phản biện khoa học; kỹ năng sử dụng trí tuệ nhân tạo; kỹ năng viết bài, sản xuất video, infographic, podcast phục vụ đấu tranh trên không gian mạng; kinh nghiệm thực tiễn tổ chức đấu tranh trên không gian mạng. Nội dung bồi dưỡng phải bảo đảm tính hệ thống, tính khoa học, tính thực tiễn và khả năng vận dụng cao; tránh dàn trải, nặng về lý thuyết, thiếu tính ứng dụng. Để truyền tải được các nội dung trên, đòi hỏi phải vận dụng linh hoạt, đa dạng các hình thức, biện pháp bồi dưỡng; bám sát đặc điểm, thực tiễn thực hiện nhiệm vụ của giảng viên lựa chọn thời điểm, hình thức bồi dưỡng phù hợp. Trong đó, vận dụng linh hoạt các hình thức chủ yếu như: tăng cường bồi dưỡng thông qua các lớp tập huấn tập trung; thông tin khoa học chuyên đề; tổ chức cho giảng viên tham gia đấu tranh trong các hội nhóm, câu lạc bộ; tăng cường bồi dưỡng thông qua diễn tập, xử lý tình huống đấu tranh trên không gian mạng.
Bốn là, phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác trong tự bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng của đội ngũ giảng viên
Đây là giải pháp quan trọng nhằm phát huy vai trò chủ thể, tích cực, trung tâm của giảng viên trong quá trình bồi dưỡng; nhằm phát huy vai trò chủ thể của giảng viên trong việc chuyển hóa những những nội dung được truyền thụ trong quá trình bồi dưỡng thành tri thức, kỹ năng, kinh nghiệm và năng lực thực tiễn của bản thân. Để thực hiện tốt giải pháp này, cần thực hiện những nội dung sau: cần nâng cao nhận thức, xây dựng động cơ đúng đắn cho đội ngũ giảng viên trong tự bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng; phát huy vai trò chủ thể của đội ngũ giảng viên trong xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện hoạt động tự bồi dưỡng; phát huy tính tích cực, chủ động trong tự học tập, tự nghiên cứu nhằm không ngừng cập nhật tri thức mới; phát huy tính chủ động trong tự rèn luyện kỹ năng và tích lũy kinh nghiệm thực tiễn đấu tranh trên không gian mạng; phát huy tính chủ động trong nghiên cứu khoa học và tổng kết thực tiễn. Để phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác trong tự bồi dưỡng, cần kết hợp chặt chẽ giữa ý thức tự thân của giảng viên với sự định hướng, hỗ trợ và tạo điều kiện của các tổ chức, lực lượng trong Học viện. Các cấp ủy, tổ chức đảng, chỉ huy các cấp cần thường xuyên quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động tự bồi dưỡng. Các cơ quan chức năng cần bảo đảm hệ thống tài liệu, học liệu số, cơ sở dữ liệu khoa học, hạ tầng công nghệ thông tin và các điều kiện cần thiết phục vụ hoạt động tự học tập, tự nghiên cứu.
Năm là, phát huy sức mạnh tổng hợp trong tăng cường bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng của đội ngũ giảng viên ở Học viện Chính trị hiện nay
Đây là giải pháp mang tính liên kết, phối hợp, nhằm huy động tối đa nguồn lực, trách nhiệm và vai trò của các chủ thể và các nguồn lực tham gia vào quá trình bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng của đội ngũ giảng viên. Để thực hiện tốt giải pháp này, cần thực hiện một số nội dung sau: phát huy vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng và người chỉ huy các cấp đối với hoạt động bồi dưỡng; phát huy vai trò tham mưu, hướng dẫn và tổ chức thực hiện của các cơ quan chức năng trong Học viện; phát huy vai trò của các khoa giáo viên trong tổ chức bồi dưỡng; phát huy vai trò của các lực lượng chuyên trách, nòng cốt tham gia vào hoạt động bồi dưỡng; mở rộng và nâng cao hiệu quả phối hợp với các học viện, nhà trường, cơ sở nghiên cứu và cơ quan chức năng ngoài Học viện; xây dựng môi trường giáo dục, môi trường văn hóa và môi trường học thuật tích cực, lành mạnh trong Học viện. Để phát huy sức mạnh tổng hợp một cách hiệu quả, cần xây dựng và thực hiện tốt cơ chế phối hợp giữa các chủ thể, lực lượng tham gia bồi dưỡng; duy trì chế độ trao đổi thông tin, sơ kết, tổng kết và rút kinh nghiệm thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc để có biện pháp giải quyết phù hợp; quá trình phối hợp cần bảo đảm nguyên tắc phát huy vai trò của từng tổ chức, lực lượng nhưng không tách rời mục tiêu chung.
3. Kết luận
Trong bối cảnh chuyển đổi số và cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luận trên không gian mạng diễn ra ngày càng quyết liệt, việc tăng cường bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng của đội ngũ giảng viên ở Học viện Chính trị là yêu cầu khách quan, cấp thiết. Để thực hiện tốt nội dung này, cần triển khai đồng bộ các giải pháp: nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể, lực lượng đối với tăng cường bồi dưỡng năng lực đấu tranh trên không gian mạng; xác định đúng nội dung, vận dụng linh hoạt hình thức bồi dưỡng năng lực; phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác trong tự bồi dưỡng của đội ngũ giảng viên; phát huy sức mạnh tổng hợp trong hoạt động bồi dưỡng. Thực hiện tốt các giải pháp đó sẽ góp phần xây dựng đội ngũ giảng viên ở Học viện Chính trị có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, năng lực đấu tranh trên không gian mạng ngày càng đáp ứng tốt hơn yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
TS Nguyễn Thế Hanh,
Học viện Chính trị (Bộ Quốc phòng)
Tài liệu trích dẫn
2. Đảng bộ Học viện Chính trị, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Học viện Chính trị lần thứ XVI (Nhiệm kỳ 2020 - 2025), Hà Nội, 2026, tr 36.3,6. Đảng ủy Học viện Chính trị, Nghị quyết lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ năm học 2025-2026, số 34-NQ/ĐU, ngày 04/8/2025, Hà Nội, 2025, tr 5.
4, 5. Đảng ủy Học viện Chính trị, Nghị quyết lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ năm học 2023-2024, số 109-NQ/ĐU, ngày 31/7/2023, Hà Nội, 2023, tr 6.
Tài liệu tham khảo
2. Bộ Chính trị, Nghị quyết 35-NQ/TW, ngày 22/10/2018 về Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới, Hà Nội, 2018.
4. Quốc hội khóa XIV, Luật An ninh mạng, Luật số: 24/2018/QH14, ngày 12/6/2018, Hà Nội, 2018.