Kẻ lừa đảo gặp chiêu bài đảo chiều: Bị hàng trăm nghìn bot AI “giả ngu” giăng bẫy ngược

Chủ nhật, 15/11/2026 - 19:31

Một công ty tại Úc đang dùng hàng trăm nghìn bot AI giả làm những người có thể mắc bẫy lừa đảo. Trong lúc đối phương tìm cách thuyết phục “nạn nhân” chuyển tiền, các bot âm thầm câu giờ và thu thập thông tin về hoạt động gian lận.

Với những kẻ lừa đảo, một người chịu nghe điện thoại, đặt câu hỏi và chưa vội từ chối có thể là mục tiêu đáng theo đuổi. Nhưng ở đầu dây bên kia, đôi khi không có người dùng thật nào cả. Đó có thể là một nhân vật AI do Apate.ai tạo ra, được thiết kế để duy trì cuộc trò chuyện mà không thực sự làm theo yêu cầu chuyển tiền.

Theo nhà sáng lập Dali Kaafar chia sẻ với WIRED, nền tảng Apate có khoảng 350.000 bot tính đến tháng 10/2026. Con số này không đồng nghĩa tất cả đều đang hoạt động đồng thời, nhưng cho thấy quy mô mà công ty muốn áp dụng cho chiến thuật “giăng bẫy ngược”.

Kẻ lừa đảo gặp chiêu bài đảo chiều: Bị hàng trăm nghìn bot AI “giả ngu” giăng bẫy ngược- Ảnh 1.

Đội ngũ Apate.ai, công ty sử dụng bot AI để câu giờ và thu thập thông tin từ kẻ lừa đảo. Ảnh: Apate

Đội quân “con mồi” giăng bẫy "thợ săn"

Apate phát triển từ nghiên cứu tại Đại học Macquarie ở Sydney, sử dụng chiến thuật honeypot, tức tạo mồi nhử để thu hút đối tượng cần theo dõi. Công ty phối hợp với các đối tác viễn thông vận hành những số điện thoại chuyên dụng, được thiết kế để hệ thống gọi và nhắn tin hàng loạt của kẻ lừa đảo tìm thấy. Những cuộc gọi đáng ngờ cũng có thể được nhà mạng chuyển hướng sang bot.

Kẻ lừa đảo gặp chiêu bài đảo chiều: Bị hàng trăm nghìn bot AI “giả ngu” giăng bẫy ngược- Ảnh 2.

Người cao tuổi chưa quen công nghệ là một hình mẫu mà AI có thể mô phỏng để tỏ ra dễ bị thuyết phục. Tuy nhiên, các bot cũng đóng vai nhiều kiểu người khác nhau, với độ tuổi, giới tính, giọng nói và tính cách đa dạng. 

Chúng có thể hỏi thêm, tỏ ra chưa hiểu hoặc do dự, khiến kẻ lừa đảo tin rằng chỉ cần kiên nhẫn thêm một chút là có thể lấy được tiền. Cách "giả ngu" này giúp kéo dài cuộc trò chuyện, đồng thời tạo cơ hội thu thập thông tin về hoạt động gian lận.

Đoạn audio Apate trình diễn cách bot AI giả làm nạn nhân, kéo dài cuộc trò chuyện với kẻ lừa đảo và tìm cách thu thập thông tin. Nguồn: Apate.ai. 

Trong đoạn đối thoại dài khoảng 6 phút mà Apate nói là ví dụ thực tế, người gọi tự xưng là nhân viên mạng NBN, nói đường truyền internet của "khách hàng" có vấn đề. Bot Apate đóng vai một phụ nữ không rành công nghệ, tiếp chuyện và làm theo hướng dẫn kiểm tra router, rồi đọc kết quả đo tốc độ mạng.

Người gọi sau đó hướng dẫn tải AnyDesk, phần mềm điều khiển máy tính từ xa, và giới thiệu đó là nền tảng hỗ trợ kỹ thuật của mình. Bot liên tục kéo dài cuộc trao đổi: hỏi việc kiểm tra có mất tiền không, nói vừa làm mất cửa sổ trình duyệt, than tải chậm rồi chuyển sang kể chuyện áp lực tiền bạc.

Cuối đoạn đối thoại, bot xin đi lấy nước, đặt điện thoại xuống rồi hỏi lại tên người gọi. Điểm nổi bật là cách AI giả lúng túng nhưng vẫn hợp tác, khiến đối phương tiếp tục hướng dẫn.

Hoạt động của Apate cũng vượt ra ngoài các cuộc gọi thoại. Công ty cung cấp bot văn bản cho những nền tảng như WhatsApp và Telegram, đồng thời cho phép điều chỉnh nhiệm vụ theo nhu cầu của từng tổ chức. Thay vì chỉ chặn một số điện thoại rồi chờ đối phương đổi sang số khác, hệ thống tìm cách khai thác chính cuộc tương tác để hiểu thêm về chiến dịch lừa đảo.

Kẻ lừa đảo gặp chiêu bài đảo chiều: Bị hàng trăm nghìn bot AI “giả ngu” giăng bẫy ngược- Ảnh 3.

Hình minh họa hội thoại trên trang giới thiệu Apate Text: nhân vật AI tiếp tục trao đổi về ví tiền mã hóa và cách thanh toán với đối tượng lừa đảo. Ảnh: Apate

Câu giờ để tìm ra nơi dòng tiền sẽ chảy tới

Thời gian bị kéo dài chỉ là một phần kết quả mà Apate hướng đến. Khi tin rằng sắp thuyết phục được nạn nhân, kẻ lừa đảo có thể tiết lộ tài khoản nhận tiền, địa chỉ ví tiền mã hóa hoặc website giả mạo. Đây là những đầu mối giúp các tổ chức nhận diện cơ sở hạ tầng mà một chiến dịch gian lận đang sử dụng.

Apate giới thiệu các tình huống bot thu thập thông tin ngân hàng và ví tiền mã hóa, sau đó cung cấp dữ liệu qua nền tảng Apate Insights dành cho các tổ chức liên quan. Những đầu mối này có thể hỗ trợ ngăn chặn và điều tra, dù tài khoản nhận tiền chưa chắc thuộc danh tính thật của người đứng sau đường dây.

Kẻ lừa đảo gặp chiêu bài đảo chiều: Bị hàng trăm nghìn bot AI “giả ngu” giăng bẫy ngược- Ảnh 4.

Giao diện minh họa Apate Insights với các biểu đồ phân loại hình thức lừa đảo và tổ chức bị giả mạo, được công ty sử dụng để giới thiệu nền tảng.

Công nghệ đã có khách hàng triển khai thực tế. Commonwealth Bank of Australia, hay CommBank, xác nhận sử dụng thông tin do bot Apate thu thập để hỗ trợ hệ thống kiểm soát lừa đảo. Ngân hàng cho biết các dữ liệu gần thời gian thực giúp nhận diện xu hướng mới, cải thiện khả năng phát hiện và phối hợp ngăn chặn nguy cơ.

Theo số liệu Apate cung cấp, hệ thống đã thực hiện khoảng 2,5 triệu cuộc hội thoại, với tổng thời lượng tương đương 17 năm. 

Mô hình này đã thu hút thêm vốn để mở rộng. Ngày 31/8/2026, Startup Daily đưa tin Apate huy động 8,15 triệu USD trong vòng seed do Lobby Capital dẫn đầu, phục vụ phát triển nền tảng và mở rộng quốc tế.

Dù vậy, hàng triệu cuộc hội thoại chưa cho biết chính xác bao nhiêu người đã tránh được mất tiền. Hiệu quả còn phụ thuộc vào chất lượng thông tin thu thập và cách ngân hàng, nhà mạng sử dụng chúng. Điều đáng chú ý ở Apate là khả năng đưa AI vào vị trí vốn dành cho nạn nhân: để kẻ lừa đảo dành công sức thuyết phục một đối tượng không có tiền thật để chuyển, trong khi chính chúng có thể đang làm lộ thông tin.

Tuấn Nguyễn