Mua ô tô để chủ động hơn trong việc đi lại, đặc biệt là những dịp lễ Tết cần về quê. Đó thường là mục tiêu chung của không ít người trong giai đoạn tính toán, chuẩn bị mua xe. Điều đó không sai, nhưng chưa bao giờ là đủ.
1. Đừng chỉ tính tiền mua xe, hãy tính tổng số tiền phải bỏ ra mỗi tháng
Sai lầm phổ biến nhất là nhìn vào giá niêm yết hoặc khoản trả góp hàng tháng rồi kết luận rằng mình "đủ khả năng mua xe". Trên thực tế, chi phí nuôi xe có thể là con số không nhỏ.
Ngoài tiền trả ngân hàng nếu vay mua xe, chủ xe còn phải chi cho nhiên liệu, gửi xe, bảo dưỡng, bảo hiểm, phí cầu đường, đăng kiểm và những khoản phát sinh trong quá trình sử dụng. Nếu sống ở thành phố, riêng tiền gửi xe hàng tháng cũng có thể lên tới vài triệu. Chưa kể, xe càng sử dụng lâu thì nguy cơ phát sinh các khoản sửa chữa ngoài kế hoạch càng cao.
Ảnh minh họa
Vì vậy, thay vì hỏi "Mỗi tháng trả góp bao nhiêu?", người mua nên đặt một câu hỏi rộng hơn: "Tổng chi phí để nuôi chiếc xe mỗi tháng là bao nhiêu?". Nếu con số này khiến ngân sách thường xuyên rơi vào trạng thái căng thẳng, chiếc xe rất dễ biến từ tài sản phục vụ cuộc sống thành một khoản chi tiêu gây áp lực.
2. Lấy hết tiền tiết kiệm để mua xe
Có đủ tiền mua xe không đồng nghĩa với việc dùng toàn bộ tiền tiết kiệm đang có để mua xe. Đây là điểm đặc biệt quan trọng với những người mua ô tô lần đầu.
Một gia đình có thể dành dụm được vài trăm triệu đồng và quyết định dùng toàn bộ số tiền đó để tậu xe, điều này đồng nghĩa với việc bản thân không còn quỹ dự phòng. Thế nên vấn đề cần quan tâm không chỉ là "có phải vay tiền mua ô tô hay không", mà là "mua xe rồi thì còn tiền trang trải trong lúc khẩn cấp hay không".
Nói cách khác, nếu mua xe khiến tài khoản tiết kiệm về con số 0, đó có thể là dấu hiệu cho thấy thời điểm mua chưa thực sự phù hợp.
3. Đừng đánh giá khả năng trả nợ bằng thu nhập hiện tại
Nếu vay tiền mua ô tô, đừng chỉ tính toán khả năng trả nợ dựa vào mức thu nhập hiện tại mà bỏ qua khả năng bản thân có thể thất nghiệp, giảm thu nhập. Ở thời điểm mua xe, một khoản trả góp có thể chỉ chiếm một phần vừa phải trong thu nhập hàng tháng. Nhưng nếu công việc thay đổi, thu nhập giảm hoặc gia đình phát sinh thêm những khoản chi lớn, khoản vay đó có thể trở thành áp lực đáng kể.
Đặc biệt, người mua cần thận trọng với tâm lý dựa vào những khoản thu nhập chưa chắc chắn trong tương lai để chứng minh khả năng trả nợ hiện tại. Tiền thưởng, tăng lương hay nguồn thu nhập phụ có thể là phần cộng thêm, nhưng không nên trở thành nền tảng để quyết định khả năng trả nợ vay mua xe.
4. Đừng bỏ qua chi phí cơ hội của khoản tiền mua xe
Nếu không mua ô tô, thì khoản tiền đó có thể dùng để đầu tư sinh lời hay không? Đây chính là "chi phí cơ hội" thường không xuất hiện trên hóa đơn nhưng lại có ảnh hưởng lớn đến tài chính cá nhân.
Ảnh minh họa
Chẳng hạn, cùng một khoản tiền có thể được dùng để xây dựng quỹ dự phòng, trả bớt một khoản nợ khác, đầu tư cho việc học tập, kinh doanh,... Khi dùng số tiền đó để mua xe, người mua đã từ bỏ những lựa chọn trên.
Điều này không có nghĩa là bạn không nên chi tiền mua xe. Nếu chiếc xe thực sự phục vụ nhu cầu đi lại thường xuyên, hỗ trợ công việc hoặc mang lại giá trị lớn cho gia đình thì khoản chi này hoàn toàn có thể hợp lý. Nhưng nếu xe chủ yếu được sử dụng vào cuối tuần trong khi mỗi tháng vẫn phải trả một khoản lớn cho nó, bạn nên cân nhắc xem mình đang mua một phương tiện cần thiết hay đang mua một tài sản vì mong muốn sở hữu.
5. Tần suất sử dụng ít
Nếu mua ô tô nhưng phần lớn thời gian xe nằm trong bãi đỗ, giá trị sử dụng thực tế có thể thấp hơn rất nhiều so với kỳ vọng ban đầu.
Bạn nên nhìn lại lịch trình của chính mình: Mỗi tuần lái xe bao nhiêu lần, quãng đường đi làm có thực sự cần ô tô hay không, gia đình có thường xuyên đi xa hay không và việc sở hữu xe có giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, tiền bạc hay công sức không,...
Đây cũng là lý do không nên mua xe chỉ vì cảm giác "sớm muộn gì cũng cần". Một nhu cầu chưa xuất hiện nhưng đã phải trả tiền cho nó trong nhiều năm có thể khiến tài chính cá nhân bị kéo căng không cần thiết.
Suy cho cùng, câu hỏi quan trọng trước khi mua ô tô không chỉ là "Mình có đủ tiền mua xe không?", mà là "Mình có đủ khả năng duy trì chi phí nuôi xe một cách thoải mái không?". Tiền mua xe chỉ là điểm bắt đầu của chi phí sở hữu. Một quyết định tài chính hợp lý phải tính cả khoản trả nợ, chi phí vận hành, tiền dự phòng, thu nhập tương lai và giá trị sử dụng thực tế.
Khi những con số đó vẫn nằm trong khả năng chịu đựng ngay cả trong những tình huống không như mong muốn, chiếc ô tô mới thực sự là phương tiện giúp cuộc sống thuận tiện hơn, thay vì trở thành một khoản chi khiến chủ nhân phải liên tục lo lắng mỗi cuối tháng.
Ngọc Linh