Trong kỷ nguyên mới với mục tiêu phát triển đất nước nhanh, bền vững đòi hỏi thanh niên Việt Nam cần phải ra sức cống hiến, khơi dậy ngọn lửa khát vọng cống hiên phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
1. Đặt vấn đề
Thanh niên Việt Nam luôn giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước, là lực lượng xung kích trong đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đảng ta đã nhiều lần xác định: "Thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội" [1] , đồng thời nhấn mạnh vai trò của thanh niên đối với tương lai và vận mệnh dân tộc. Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn xác định thanh niên là lực lượng tiên phong, đội dự bị tin cậy của Đảng, giữ vai trò quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.
Hiện nay, đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Đại hội XIV của Đảng xác định mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. Để thực hiện mục tiêu này, thanh niên không chỉ là lực lượng kế tục sự nghiệp cách mạng mà còn là chủ thể trực tiếp tham gia sáng tạo, đổi mới và phát triển đất nước trong kỷ nguyên số.
Tuy nhiên, trong bối cảnh toàn cầu hóa đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ, bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam phải đối mặt với nguy cơ mai một đáng kể. Hiện tượng giao lưu, hội nhập văn hóa trên quy mô toàn cầu mang lại nhiều lợi ích về kinh tế và xã hội nhưng cũng đồng thời tạo ra những thách thức lớn trong việc bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống. Các xu hướng văn hóa ngoại lai, nếu không được tiếp nhận một cách tỉnh táo và có chọn lọc, có thể làm lu mờ, thậm chí làm xói mòn những nét đẹp vốn có của văn hóa dân tộc. Một trong những biểu hiện rõ ràng nhất của vấn đề này chính là sự thay đổi trong lối sống và tư duy của giới trẻ. Nhiều thanh niên ngày nay dễ dàng tiếp nhận những giá trị mới, hiện đại từ bên ngoài mà ít quan tâm đến các giá trị truyền thống của dân tộc. Sự phổ biến của các phương tiện truyền thông, mạng xã hội và giải trí quốc tế khiến cho nhiều người trẻ ngày càng xa rời những giá trị văn hóa đặc trưng của dân tộc, như các loại hình nghệ thuật truyền thống, lễ hội dân gian, ẩm thực truyền thống, và cả những giá trị đạo đức, tinh thần đoàn kết cộng đồng vốn là nét đẹp riêng của người Việt. Tệ nạn xã hội, tỷ lệ phạm tội trong giới trẻ ngày càng diễn biến phức tạp và đang len lỏi vào đời sống của một bộ phận không nhỏ thanh, thiếu niên, làm suy yếu nòi giống của dân tộc.
Những vấn đề này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, khơi dậy tinh thần yêu nước, ý chí tự cường dân tộc và khát vọng phát triển đất nước trong thanh niên. Khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong thanh niên Việt Nam không chỉ dừng lại ở nhận thức chính trị, tư tưởng mà cần được chuyển hóa thành hành động thực tiễn cụ thể trong học tập, lao động, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bảo vệ Tổ quốc. Đây vừa là yêu cầu khách quan của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, vừa là điều kiện quan trọng để phát huy vai trò, trách nhiệm và sức sáng tạo của thanh niên trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc ở thanh niên Việt Nam
Quá trình tiến hành sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc phụ thuộc rất nhiều vào sức mạnh của thanh niên và thế hệ trẻ. Trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc hành triệu triệu thanh niên đã dâng hiến tuổi thanh xuân "quyết tử cho tổ quốc quyết sinh". Lịch sử dân tộc mãi mãi khắc ghi lớp lớp thanh niên ra trận với tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh", "Đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên", "Thanh niên đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước"…Chính vì thế trong mỗi giai đoạn lịch sử của quốc gia dân tộc, cần phải khơi dậy khát vọng cống hiến của thanh niên, kết hợp với các nguồn lực khác tạo thành sức mạnh tổng hợp để xây dựng đất nước phát triển nhanh và bền vững. Khát vọng thanh niên là những mong muốn, ước mơ, hoài bão và mục tiêu tốt đẹp mà thanh niên hướng tới trong cuộc sống, học tập, lao động và cống hiến cho xã hội; đồng thời là động lực tinh thần thúc đẩy họ không ngừng phấn đấu để hiện thực hóa những mục tiêu đó.
Thực tiễn cho thấy rằng, khát vọng thanh niên chịu sự quy định bởi nhiều yếu tố khác nhau. Trước hết, là điều kiện kinh tế, chính trị, văn hóa và xã hội của đất nước trong từng giai đoạn phát triển, bởi chính môi trường tạo ra những cơ hội, thách thức và yêu cầu đối với thế hệ trẻ. Thứ hai, là gia đình, nhà trường và các tổ chức chính trị - xã hội giữ vai trò quan trọng trong việc giáo dục lý tưởng, đạo đức, lối sống và định hướng giá trị cho thanh niên. Thứ ba, là nhận thức, lý tưởng sống và ý chí phấn đấu của bản thân mỗi thanh niên. Đây là yếu tố quyết định đến khát vọng cống hiến của thanh niên, bởi khi được trang bị thế giới quan khoa học, có lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm xã hội và niềm tin vào tương lai dân tộc, thanh niên sẽ hình thành khát vọng vươn lên mạnh mẽ, không chỉ hướng tới sự phát triển của bản thân mà còn gắn liền với mục tiêu xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Vì vậy, khát vọng của thanh niên vừa là sản phẩm của những điều kiện xã hội khách quan, vừa là kết quả của quá trình tự giác rèn luyện, hoàn thiện nhân cách và khẳng định giá trị của mỗi cá nhân trong đời sống xã hội.
Đảng ta đã đề ra mục tiêu phát triển đất nước hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Là khát vọng phát triển đất nước được xác định cụ thể từng bước: "Đến năm 2025…: Là nước đang phát triển, có công nghiệp theo hướng hiện đại, vượt qua mức thu nhập trung bình thấp; Đến năm 2030…: Là nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; Đến năm 2045…: Trở thành nước phát triển, thu nhập cao" [2]. Một đất nước "mà trong đó sự phát triển là thực sự vì con người, chứ không phải vì lợi nhuận mà bóc lột và chà đạp lên phẩm giá con người" [3]. Để thực hiện được điều này, thanh niên phải đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người. Chăm lo phát triển thanh niên vừa là mục tiêu, vừa là động lực bảo đảm cho đất nước ổn định, phát triển nhanh và bền vững. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần khẳng định: "Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em" [4].
2.2. Những thời cơ và thách thức đối với thanh niên Việt Nam hiện nay trong khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc
Trong giai đoạn hiện nay khi xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, đặt ra những vấn đề mới cho thanh niên Việt Nam trong xây dựng, phát triển đất nước. Trên thế giới, hòa bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế chủ đạo, song thế giới đang ngày càng bất ổn, xung đột gia tăng, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt. Cạnh tranh kinh tế, thương mại, tranh giành các nguồn tài nguyên, năng lượng, thị trường, nguồn vốn, công nghệ, nhất là công nghệ sinh học, công nghệ thông tin, công nghệ nano sẽ phát triển mạnh mẽ và sẽ có những bước nhảy vọt, thời gian từ phát minh đến ứng dụng ngày càng thu hẹp.
Đối với trong nước công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo đã thu được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử, đưa nước ta ra khỏi khu vực kém phát triển, tạo tiền đề quan trọng để tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, sau 40 năm đổi mới đất nước ta đạt được những thành tựu to lớn: "Tăng trưởng kinh tế của nước ta giai đoạn 2021 - 2025 đạt bình quân khoảng 6,2%/năm, thuộc nhóm nước tăng trưởng cao của khu vực và thế giới; đặc biệt tăng trưởng kinh tế năm 2025 đạt 8,02%, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên từ năm 2026 và các năm tiếp theo. Quy mô GDP năm 2025 đạt trên 514 tỷ USD, gấp 1,48 lần so với năm 2020, xếp thứ 32 trên thế giới; GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD, gia nhập nhóm nước có thu nhập trung bình cao, được nhiều tổ chức quốc tế uy tín đánh giá cao. Chất lượng tăng trưởng có bước chuyển biến tích cực; đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế đạt khoảng 47%" [5].
Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế - xã hội nước ta trong những năm tới còn gặp những khó khăn thách thức: "Bốn nguy cơ mà Đảng ta đã chỉ ra còn tồn tại, có mặt dần được khắc phục, song có mặt còn gay gắt hơn. Nền kinh tế vẫn đứng trước nguy cơ tụt hậu, khả năng rơi vào bẫy thu nhập trung bình còn lớn, tốc độ tăng trưởng bình quân giảm dần qua các kỳ đại hội, phát triển thiếu bền vững; năng suất lao động, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh còn thấp, trình độ khoa học và công nghệ và nhân lực chất lượng cao còn nhiều hạn chế" [6]. Tình hình đó đặt ra những thời cơ, thách thức đối với thanh niên Việt Nam.
Về thời cơ
Đảng Cộng sản Việt Nam luôn khẳng định vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc. Thanh niên được xác định là lực lượng xung kích trên các lĩnh vực của đời sống xã hội, giữ vai trò nòng cốt trong thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045; đồng thời là đội dự bị tin cậy, nguồn bổ sung lực lượng thường xuyên cho Đảng và hệ thống chính trị. Quan điểm nhất quán đó thể hiện sự tin tưởng, kỳ vọng của Đảng đối với thế hệ trẻ, đồng thời tạo động lực để thanh niên không ngừng rèn luyện bản lĩnh chính trị, phát huy tinh thần cống hiến, nuôi dưỡng khát vọng phát triển đất nước và nâng cao trách nhiệm đối với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.
Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư cùng với sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang tạo ra nhiều điều kiện thuận lợi cho thanh niên Việt Nam phát triển toàn diện. Đây là cơ sở quan trọng để thanh niên có điều kiện tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghiệp bán dẫn, dữ liệu lớn, công nghệ lượng tử, năng lượng mới và các ngành công nghệ chiến lược khác. Đồng thời, quá trình phát triển nền kinh tế số, xã hội số và triển khai các dự án hạ tầng số quốc gia đã mở ra nhiều cơ hội về học tập, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp và phát triển nghề nghiệp cho thế hệ trẻ. Song song với đó, chủ trương xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, trang bị tri thức và kỹ năng số, tạo nền tảng để thanh niên từng bước trở thành lực lượng lao động chất lượng cao, có khả năng thích ứng và cạnh tranh trong môi trường hội nhập quốc tế.
Không chỉ tạo điều kiện phát triển về tri thức và công nghệ, Đảng còn ban hành nhiều chủ trương, chính sách mang tính đột phá nhằm thu hút, phát hiện và trọng dụng nhân tài, nhất là đội ngũ trí thức trẻ và cán bộ trẻ có năng lực, tư duy đổi mới, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Thanh niên có cơ hội tham gia vào các mô hình phát triển mới như kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo cũng như các công trình, dự án trọng điểm quốc gia. Đồng thời, thế hệ trẻ còn được quan tâm phát triển toàn diện cả về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và điều kiện bảo đảm đời sống thông qua việc xây dựng hệ giá trị chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới với các phẩm chất cốt lõi như yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương và sáng tạo; cùng với đó là việc thực hiện các chính sách về an sinh xã hội, nhà ở, y tế, phúc lợi theo quan điểm "Nhân dân là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu và động lực của sự phát triển". Đây là những điều kiện quan trọng để thanh niên yên tâm học tập, lập thân, lập nghiệp, phát huy năng lực và khẳng định vai trò tiên phong trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.
Về thách thức
Bên cạnh những thời cơ thuận lợi, thanh niên Việt Nam cũng đang phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức trong bối cảnh phát triển mới. Mặc dù nền kinh tế đất nước đạt được nhiều thành tựu quan trọng, song vẫn còn không ít khó khăn, ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng đầy đủ các nhu cầu của thanh niên về học tập, việc làm, thu nhập, chăm sóc sức khỏe, đời sống văn hóa, vui chơi giải trí, hôn nhân và gia đình. Tác động từ mặt trái của nền kinh tế thị trường làm gia tăng sự phân hóa giàu nghèo, tạo ra khoảng cách về cơ hội phát triển giữa các nhóm thanh niên, đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng cao về trình độ học vấn, chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và bản lĩnh thích ứng của lực lượng lao động trẻ. Xu hướng dịch chuyển lao động từ khu vực nông thôn đến các đô thị, khu công nghiệp và trung tâm kinh tế ngày càng gia tăng, kéo theo nhiều vấn đề về việc làm, thu nhập, nhà ở và an sinh xã hội đối với lực lượng lao động trẻ.
Một thách thức đáng chú ý khác là sự chống phá ngày càng tinh vi của các thế lực thù địch nhằm phủ nhận thành quả của công cuộc đổi mới, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc và gây mất ổn định chính trị xã hội. Thanh niên thường được các đối tượng này hướng tới như một lực lượng dễ bị tác động, lôi kéo thông qua nhiều hình thức, đặc biệt trên không gian mạng. Các hoạt động xuyên tạc, kích động, truyền bá thông tin sai trái, thù địch có thể ảnh hưởng đến nhận thức chính trị, tư tưởng, niềm tin và lý tưởng cách mạng của một bộ phận thanh niên nếu thiếu bản lĩnh và khả năng sàng lọc thông tin, từ đó tác động tiêu cực đến an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội.
2.3. Những giải pháp khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc đối với thanh niên Việt Nam hiện nay
Bối cảnh quốc tế và tình hình trong nước không chỉ đem đến cơ hội, thuận lợi và thời cơ mà còn đem đến nhiều khó khăn và thách thức đối với thanh niên. Điều cơ bản là mỗi thanh niên cần có đủ bản lĩnh, ý chí, trình độ để phát huy thuận lợi, tận dụng thời cơ, khắc phục khó khăn, vượt qua thách thức. Để khơi dậy khát vọng phát triển đất nước của thanh niên cần phải thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:
Một là, tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp trong thực hiện các nghị quyết của Đảng về công tác thanh niên.
Các cấp ủy đảng, chính quyền cần quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về vị trí, vai trò của thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, xung kích, sáng tạo, chủ nhân tương lai của đất nước. Trên cơ sở đó, cần cụ thể hóa các chủ trương, nghị quyết của Đảng thành các chương trình, kế hoạch hành động phù hợp với đặc điểm của từng địa phương, cơ quan, đơn vị; đồng thời thường xuyên kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhằm bảo đảm công tác thanh niên được triển khai đồng bộ, hiệu quả. Việc phát huy vai trò lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền không chỉ tạo môi trường thuận lợi cho thanh niên phát triển toàn diện mà còn góp phần định hướng lý tưởng, củng cố niềm tin và khơi dậy mạnh mẽ khát vọng cống hiến trong thế hệ trẻ.
Bên cạnh đó, cấp ủy, chính quyền các cấp cần đổi mới sáng tạo trong bố trí, đào tạo, sử dụng thanh niên. Chú trọng giao nhiệm vụ, tạo môi trường thực tiễn để thanh niên rèn luyện, cống hiến và trưởng thành; kịp thời phát hiện, bồi dưỡng, tôn vinh những tấm gương thanh niên tiêu biểu trong học tập, lao động, công tác và bảo vệ Tổ quốc. Thông qua đó, giúp thanh niên nhận thức rõ trách nhiệm của mình đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước, nuôi dưỡng khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, biến khát vọng thành động lực hành động và những đóng góp thiết thực cho sự phát triển bền vững của dân tộc.
Hai là, nâng cao giáo dục lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước và trách nhiệm xã hội cho thanh niên.
Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, việc tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước và trách nhiệm xã hội cho thanh niên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Để thực hiện hiệu quả nội dung này, đòi hỏi các tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp thanh niên cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục chính trị, tư tưởng cho thế hệ trẻ theo hướng hiện đại, thiết thực và phù hợp với đặc điểm tâm lý thanh niên trong thời đại số. Văn kiện Đại hội lần thứ XIV Đảng ta xác định: "Tăng cường giáo dục thế hệ trẻ Việt Nam về lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, lòng yêu nước, tự hào dân tộc, nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão, ý chí, khát vọng cống hiến, nêu cao trách nhiệm đối với đất nước, xã hội" [7].
Cùng với quá trình nâng cao nhận thức tư tưởng, cần quan tâm nuôi dưỡng hoài bão, khát vọng cống hiến và tinh thần "xung kích" của thanh niên thông qua các phong trào hành động cách mạng, các hoạt động tình nguyện, nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và tham gia phát triển kinh tế - xã hội. Thông qua thực tiễn hoạt động, thanh niên sẽ nhận thức rõ hơn vai trò, sứ mệnh, tầm nhìn và trách nhiệm của mình đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới. Gắn với nội dung này cần phải phát huy vai trò nêu gương của cán bộ Đoàn, những điển hình thanh niên tiên tiến và xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong gia đình, nhà trường và xã hội sẽ góp phần hình thành lớp lớp thanh niên Việt Nam có lý tưởng cách mạng, giàu lòng yêu nước, có khát vọng vươn lên và tinh thần cống hiến vì sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
Ba là, đổi mới nội dung, hình thức, phương thức hoạt động của tổ chức Hội, Đoàn thanh niên.
Trong xu thế biến đổi nhanh chóng, mạnh mẽ của cách mạng công nghiệp làn thứ tư, việc đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của các tổ chức Hội, Đoàn Thanh niên là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả tập hợp, giáo dục và phát huy vai trò của thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Các tổ chức này cần đổi mới mạnh mẽ theo hướng hiện đại, linh hoạt, gần gũi với nhu cầu, tâm lý và đặc điểm của thanh niên trong thời đại số; đồng thời chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin, nền tảng số và mạng xã hội trong công tác tuyên truyền, giáo dục và tổ chức phong trào hành động cách mạng. Nội dung hoạt động phải gắn chặt với những vấn đề thực tiễn mà thanh niên quan tâm như: Học tập, nghề nghiệp, khởi nghiệp, chuyển đổi số, kỹ năng sống, bảo vệ môi trường, trách nhiệm cộng đồng và hội nhập quốc tế, qua đó tạo môi trường để thanh niên rèn luyện, cống hiến và trưởng thành.
Thực hiện giải pháp này cần phải chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ Đoàn có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy đổi mới, kỹ năng số, năng lực số trong tổ chức hoạt động nhằm đáp ứng yêu cầu công tác thanh niên trong giai đoạn mới. Trên cơ sở đó tổ chức Đoàn các cấp cần phát huy vai trò nòng cốt của đội ngũ cán bộ đoàn trong việc tập hợp, đoàn kết thanh niên, lan tỏa những giá trị chuẩn mực, xây dựng và hình thành các phong trào hành động cách mạng thiết thực, hiệu quả. Đẩy mạnh các hoạt động như: Thanh niên tình nguyện, tuổi trẻ sáng tạo, thanh niên khởi nghiệp, chuyển đổi số cộng đồng và bảo vệ chủ quyền quốc gia một cách có chiều sâu, gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội của đất nước và địa phương. Thực hiện tốt những điều này là cơ sở để các tổ chức Hội, Đoàn thanh niên thực sự trở thành môi trường giáo dục, rèn luyện và khơi dậy khát vọng cống hiến trong thanh niên Việt Nam hiện nay.
Bốn là, tiếp tục, hoàn thiện đồng bộ các thiết chế, chính sách cho thanh niên.
Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển nền kinh tế tri thức hiện nay, việc xây dựng các chính sách đặc thù cho thanh niên tạo ra động lực mạnh mẽ thúc đẩy thanh niên trong lao động, sản xuất. Từ đó phát huy tối đa tiềm năng, sức sáng tạo và vai trò xung kích của thế hệ trẻ trong phát triển kinh tế - xã hội. Đảng ta xác định: "Thể chế là điểm nghẽn của điểm nghẽn" [8], do đó Đảng và Nhà nước ta cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống "thể chế, cơ chế, chính sách" hỗ trợ thanh niên về học nghề, việc làm, tiếp cận vốn, chuyển giao khoa học, công nghệ và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, đặc biệt đối với thanh niên ở vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa và thanh niên yếu thế trong xã hội. Đồng thời, cần có các chính sách ưu tiên phát triển nguồn nhân lực trẻ trong những ngành nghề trọng điểm, lĩnh vực công nghệ cao, kinh tế số, kinh tế xanh và các ngành nghề mới phù hợp với xu hướng phát triển của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
Quá trình xây dựng thiết chế, cơ chế chính sách bảo đảm đồng bộ, hướng tới xây dựng môi trường lao động ổn định, an toàn và hiện đại để thanh niên yên tâm học tập, lao động và cống hiến lâu dài cho đất nước. Các chính sách về tiền lương, bảo hiểm xã hội, nhà ở xã hội, chăm sóc sức khỏe, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng nghề nghiệp cần được quan tâm triển khai thường xuyên, toàn diện có chiều sâu nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng và nâng cao chất lượng cuộc sống của thanh niên lao động. Tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách khuyến khích thanh niên mạnh dạn trong tham gia sản xuất, kinh doanh, phát triển doanh nghiệp trẻ, hợp tác xã thanh niên và các mô hình kinh tế sáng tạo, qua đó góp phần giải quyết việc làm, nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Thực hiện nội dung này sẽ trực tiếp tác động vào nhu cầu, đời sống vật chất tinh thần của thanh niên, tạo động lực thúc đẩy, yên tâm công tác, xác định rõ khát vọng cống hiến cho một đất nước hòa bình, giàu mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc.
Năm là, nêu cao ý thức tự học tập, rèn luyện, cống hiến của thanh niên trong thực hiện khát vọng phát triển đất nước
Trong chiến lược phát triển đất nước nhanh và bền vững hiện nay, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là yêu cầu có ý nghĩa quyết định đối với năng lực cạnh tranh quốc gia và quá trình hội nhập quốc tế. Vì vậy, mỗi thanh niên Việt Nam cần phát huy tinh thần tự giác học tập, học tập suốt đời, không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, năng lực số, ngoại ngữ và khả năng thích ứng với sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ hiện đại. Thanh niên cần xác định học tập và rèn luyện không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm đối với bản thân, gia đình và xã hội; từ đó chủ động chuẩn bị tri thức, kỹ năng và bản lĩnh để đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế tri thức và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
Bên cạnh việc nâng cao trình độ tri thức, thanh niên cần chú trọng rèn luyện phẩm chất đạo đức, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm xã hội, bản lĩnh chính trị và ý chí vượt khó trong lao động, học tập và cống hiến. Việc xây dựng nguồn nhân lực trẻ chất lượng cao phải gắn với phát triển toàn diện cả về trí tuệ, thể chất, kỹ năng và giá trị văn hóa nhằm hình thành lớp thanh niên vừa "hồng" vừa "chuyên", có khả năng cạnh tranh và hội nhập quốc tế sâu rộng. Đồng thời, các cấp, các ngành cần tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi về giáo dục, đào tạo nghề, cơ hội việc làm, tiếp cận khoa học, công nghệ và môi trường phát triển lành mạnh để thanh niên phát huy tối đa tiềm năng sáng tạo của mình. Giải pháp này là nhân tố quan trọng tạo động lực nội sinh trong chính bản thân thanh niên để góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước.
3. Kết luận
Khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong thanh niên Việt Nam vừa là yêu cầu khách quan của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, vừa là động lực quan trọng thúc đẩy đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, thanh niên cần tiếp tục phát huy vai trò xung kích, tiên phong, không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, năng lực đổi mới sáng tạo và trách nhiệm đối với cộng đồng xã hội. Đồng thời, thực hiện tốt vị trí, vai trò của các tổ chức trong đó "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, tổ chức Đoàn là trường học xã hội chủ nghĩa, Thanh niên thực hiện" trong việc chuyển hóa khát vọng thành hành động và những kết quả cụ thể. Phát huy sức mạnh và khát vọng của thanh niên chính là phát huy nguồn lực con người để xây dựng nước Việt Nam phát triển phồn vinh, hạnh phúc.
Nguyễn Văn Thái
Trường Sĩ quan Lục quân 1
Chú thích:
[1]. Đảng Cộng sản Việt Nam (2025), Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tập 67,tr.759.
[2], [6]. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tập II, tr.203, tr.20.
[3]. Nguyễn Phú Trong (2022), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.21.
[4]. Hồ Chí Minh (1945), Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tập 4, tr.35.
[5], [7], [8]. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tập I, tr.47, 124, 28.
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chấp hành Trung ương (2008), Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 hội nghị lần thứ Bảy, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X, về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Hà Nội.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tập I.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tập II.
4. Tô Lâm (2025), "Tương lai cho thế hệ vươn mình", Tạp chí Cộng sản, ngày 25/3/2025. Tô Lâm (2026), "Thanh niên với tương lai đất nước", Tạp chí Cộng sản, ngày 24/3/2026.
5. Hồ Chí Minh (1945), Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tập 4. Trần Thị Thúy (2021), "Rèn bản lĩnh chính trị cho thanh niên hiện nay", Tạp chí Cộng sản, ngày 25/5/2021.
6. Nguyễn Phú Trọng (2022), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội.