Vì vậy, cùng với đột phá về tổ chức biên chế, huấn luyện, đào tạo, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII còn xác định đột phá về chấp hành kỷ luật, pháp luật nhằm xây dựng quân đội "cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại". Chính vì vậy, khơi dậy tính tự giác trong rèn luyện kỷ luật của cán bộ, chiến sĩ nói chung, học viên Tiểu đoàn 7, Trường Sĩ quan Chính trị (SQCT) nói riêng không chỉ là yêu cầu cấp thiết trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài.
Đặt vấn đề
Những năm qua sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN diễn ra trong điều kiện thế giới, khu vực và trong nước có nhiều biến động phức tạp, khó lường. Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đang có những thời cơ vận hội lớn, đồng thời nhiệm vụ xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đang đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ cán bộ, đặc biệt là cán bộ chính trị ở các đơn vị. Các thế lực thù địch đang tiến hành chiến lược "diễn biến hòa bình", chúng coi Việt Nam là một trọng điểm, tập trung chống phá trên mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị, tư tưởng, văn hóa, xã hội. Đối với Quân đội chúng tập trung chống phá hòng "phi chính trị hóa" Quân đội. Những luận điệu của chúng đang làm cho một bộ phận cán bộ, đảng viên, chiến sỹ mơ hồ, ảo tưởng, mất cảnh giác, làm giảm sút ý chí chiến đấu, vi phạm kỷ luật Quân đội. Chính vì vậy, để đáp ứng yêu, nhiệm vụ mới, Quân đội càng phải coi trọng xây dựng sức mạnh tổng hợp, phát huy nhân tố chính trị tinh thần; nâng cao chất lượng rèn luyện kỉ luật (RLKL) của đội ngũ cán bộ, chiến sĩ từ cơ sở. Vì vậy, việc nâng cao chất lượng GD, ĐT của Nhà trường nói chung, khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường Trường SQCT nói riêng giữ vai trò đặc biệt quan trọng không chỉ là yêu cầu cấp thiết trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài gắn liền trực tiếp với chất lượng và hiệu quả công tác của đội ngũ CBCT sẽ trực tiếp góp phần nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam trong tình hình mới.
2. Nội dung nghiên cứu
Rèn luyện kỉ luật (RLKL) của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT là một nội dung của quá trình giáo dục, rèn luyện quân nhân nhằm xây dựng nhân cách người quân nhân cách mạng. Đây là quá trình học viên củng cố hệ thống kiến thức toàn diện về pháp luật Nhà nước, kỷ luật Quân đội, kỷ luật đoàn thể; trên cơ sở đó rèn luyện thói quen, hành vi kỷ luật đúng đắn, định hướng hành động phù hợp, xây dựng phong cách chính quy của người cán bộ Quân đội. Đồng thời là quá trình đấu tranh kiên quyết, không khoan nhượng với những nhận thức sai trái về kỷ luật, coi thường kỷ luật dẫn tới tư tưởng ngại học tập, rèn luyện và những thói hư, tật xấu, những biểu hiện, hành vi vi phạm pháp luật Nhà nước, kỷ luật Quân đội, quy chế GD, ĐT, quy định của Nhà trường, đoàn thể, đơn vị. Khơi dậy tính tự giác trong rèn luyện kỷ luật của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT là là tổng thể các biện pháp, cách thức tác động của các chủ thể, các lực lượng đến học viên, làm cho tính tự giác trong rèn luyện kỷ luật của học viên từ trạng thái tiềm ẩn, chưa biểu hiện rõ nét chuyển thành trạng thái sống động, rõ nét, được phát huy cao độ, thúc đẩy học viên hoàn thành tốt và xuất sắc chức trách, nhiệm vụ được giao, đáp ứng mục tiêu yêu cầu GD-ĐT, xây dựng Quân đội và Nhà trường trong thời kỳ mới.
Thời gian qua, trên cơ sở quán triệt sâu sắc các văn bản, nghị quyết của QUTW, BQP, Đảng ủy Trường SQCT về công tác GD, ĐT, Đảng ủy Tiểu đoàn 7 và các chi bộ đại đội đã thường xuyên coi trọng công tác lãnh đạo, chỉ đạo nhiệm vụ rèn luyện kỉ luật của học viên, cụ thể hóa nghị quyết, chỉ thị, mệnh lệnh của cấp trên thành các chủ trương, biện pháp phù hợp để quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm túc, đạt hiệu quả cao. Trong nghị quyết lãnh đạo năm học, học kỳ, kết luận lãnh đạo tháng đều có đánh giá nghiêm túc, kịp thời xác định biện pháp khắc phục những hạn chế nảy sinh, nhất là trong việc duy trì các nền nếp, chế độ quy định trong học tập, rèn luyện kỉ luật của học viên. Tuy nhiên, nhận thức, trách nhiệm của một số chủ thể và lực lượng đối với việc khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên có thời điểm còn hạn chế, kết quả rèn luyện theo mục tiêu đào tạo của học viên có nội dung, thời điểm còn chưa cao. Trước những yêu cầu mới đặt ra, việc khơi dậy tính tự giác trong rèn luyện kỷ luật của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT hiện nay cần được triển khai đồng bộ, toàn diện với những giải pháp thiết thực, khả thi. Do đó, cần thực hiện tốt một số giải pháp sau:
Một là, tạo sự chuyển biến về nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, các lực lượng đối với việc khơi dậy khơi dậy tính tự giác trong rèn luyện kỷ luật của học viên Tiểu đoàn 7, Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay
Đây là giải pháp cơ bản, xuyên suốt, có tính chất tiền đề và có ý nghĩa hàng đầu quyết định chất lượng, hiệu quả khơi dậy khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT hiện nay. Nhận thức có vai trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động của con người, nhận thức không chỉ định hướng mà còn chỉ đạo mọi hoạt động của con người. Mỗi người, chỉ khi có nhận thức đúng mới có trách nhiệm cao, hành động khoa học, đúng đắn và đạt hiệu quả.
Thực tiễn cho thấy, có nhận thức đúng đắn, sâu sắc mới tạo được sự chuyển biến về trách nhiệm và phát huy tính tích cực, chủ động của mọi tổ chức, lực lượng, để thực hiện có hiệu quả việc khơi dậy khát vọng phát triển đất nước của tuổi trẻ Nhà trường; nếu không có nhận thức đầy đủ, đúng đắn và thống nhất sẽ dẫn đến tình trạng buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện, hoạt động khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT sẽ mang tính tự phát, chủ quan, tuỳ tiện. Thời gian qua, bên cạnh những ưu điểm, vẫn còn một số cấp ủy, cán bộ chủ trì chưa nhận thức đầy đủ, sâu sắc về tầm quan trọng và tính cấp thiết của việc khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT, do đó đã làm hạn chế đến chất lượng, hiệu quả của hoạt động này.
Để giáo dục nâng cao nhận thức, nâng cao trách nhiệm của các chủ thể, lực lượng trong khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT, cần vận dụng linh hoạt, sáng tạo nhiều hình thức, biện pháp khác nhau, trong đó chú trọng một số hình thức, biện pháp chủ yếu như: Thông qua các hình thức sinh hoạt của cấp ủy, tổ chức đảng, của đơn vị, của các tổ chức quần chúng, hội đồng quân nhân; thông qua thực tiễn thực hiện nhiệm vụ để nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng đối với khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT; thông qua các lớp tập huấn, bồi dưỡng cán bộ; thông qua các hội nghị sơ kết, tổng kết để tạo sự chuyển biến về nhận thức của các tổ chức, lực lượng đối với khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT; thông qua thực tiễn khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT.
Nếu các chủ thể, lực lượng có nhận thức sâu sắc, hiểu rõ tình hình đơn vị, thường xuyên chỉ đạo, tổ chức tốt các hoạt động giáo dục sẽ tạo sự thống nhất trong nhận thức cho các tổ chức, các lực lượng thấy được thuận lợi và khó khăn, từ đó tham mưu, đề xuất những biện pháp hiệu quả. Ngược lại, nếu chỉ chú trọng vào biện pháp quản lý hành chính đơn thuần, xem nhẹ việc giáo dục nâng cao nhận thức thì các chủ thể, các lực lượng sẽ không nhận thức hết vị trí, vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của tự RLKL, dẫn đến đơn giản trong lãnh đạo, sinh hoạt hiệu quả không cao.
Hai là, xác định rõ nội dung; vận dụng linh hoạt, sáng tạo các hình thức, phương pháp khơi dậy tính tự giác trong rèn luyện kỷ luật của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT hiện nay
Đây là giải pháp quan trọng, có ý nghĩa đột phá, trực tiếp quyết định đến kết quả khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT hiện nay. Vì vậy, xác định rõ nội dung và vận dụng linh hoạt, sáng tạo các hình thức, phương pháp khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT hiện nay là yêu cầu cấp thiết.
Để khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT đạt chất lượng, hiệu quả tốt, cần tiến hành một cách toàn diện đồng thời có trọng tâm, trọng điểm; căn cứ vào đặc điểm, tính chất, nhiệm vụ của học viên năm thứ 3 để lựa chọn, xác định nội dung cụ thể cho phù hợp. Nội dung k khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT cần tập trung vào những vấn đề cơ bản như: Cần tăng cường giáo dục lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; quán triệt đường lối, quan điểm của Đảng; chỉ thị, hướng dẫn của Bộ Quốc phòng và nghị quyết của các cấp ủy các cấp, hướng dẫn của cơ quan Nhà trường về công tác GD-ĐT; đổi mới nội dung phải căn cứ vào tiêu chuẩn phân loại rèn luyện học viên, tiêu chí đánh giá năng lực thực hành và chuẩn đầu ra chương trình đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội; phải có kế hoạch chủ động, chặt chẽ; nội dung toàn diện, có trọng tâm trọng điểm, đảm bảo tính khoa học, cụ thể, đi sâu vào thực tiễn quá trình rèn luyện của học viên; khơi dậy quyết tâm cao, tinh thần chủ động, tích cực, tự giác, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ.
Hình thức, biện pháp RLKL của học viên rất phong phú và đa dạng. Do vậy, cần phải được vận dụng linh hoạt, sáng tạo cho phù hợp và sát với thực tiễn đơn vị. Để thực hiện có hiệu quả các nội dung trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, đòi hỏi cấp ủy, tổ chức đảng các cấp, đội ngũ chỉ huy, chính trị viên, cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo vận dụng linh hoạt, sáng tạo và kết hợp chặt chẽ các hình thức, biện pháp như: Thông qua quán triệt, học tập chỉ thị, nghị quyết các cấp; thông qua hoạt động học tập, sinh hoạt của đơn vị; thông qua hoạt động của các tổ chức quần chúng.
Ba là, phát huy tính tự giác, chủ động, sáng tạo của học viên trong quá trình khơi dậy tính tự giác trong rèn luyện kỷ luật của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT
Đây là giải pháp cơ bản, quan trọng để khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT. Bởi vì, học viên vừa là chủ thể, vừa là đối tượng của quá trình tự khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên. Thực tế cho thấy, vấn đề tự khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên đã được cấp uỷ, chỉ huy các cấp trong Tiểu đoàn và Nhà trường coi trọng. Tuy nhiên về phía học viên, không phải học viên nào cũng tích cực rèn luyện một cách tự giác. Một bộ phận học viên xem nhẹ, không tích cực, tự giác trong rèn luyện còn để cán bộ quản lý đôn đốc, nhắc nhở. Đây là một nguyên nhân của những khuyết điểm trong tự khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên ở Tiểu đoàn 7, Trường SQCT thời gian qua. Vì vậy, phát huy tính tích cực, tự giác trong tự khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT là giải pháp quan trọng và cấp thiết hiện nay.
Phát huy tính tự giác, tích cực, chủ động sáng tạo trong quá trình tự RLKL của học viên còn là biện pháp nhằm nâng cao tính năng động chủ quan của mỗi học viên trong quá trình học tập, rèn luyện tại Nhà trường. Với tư cách là chủ thể của quá trình tự khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT, đòi hỏi phải khơi dậy, phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong tự RLKL của mỗi học viên, hướng tới thực hiện thắng lợi mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường. Chất lượng tự tự khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên là sản phẩm, kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố như: sự giáo dục, rèn luyện của các tổ chức, các lực lượng, quá trình tự khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên, môi trường GD, ĐT… Trong đó, việc giáo dục của tổ chức là cơ sở và quá trình tự khơi dậy tính tự giác trong RLKL của mỗi học viên giữ vai trò quyết định. Do vậy, phương pháp tốt nhất để học viên tự khơi dậy tính tự giác trong RLKL của bản thân mình là phải tự giáo dục, tự tu dưỡng, rèn luyện, tự cải tạo chính suy nghĩ, nhận thức của bản thân mình. Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy sự giáo dục, rèn luyện của tổ chức chỉ có giá trị đích thực khi được học viên tiếp thu một cách tích cực, tự giác. Ngược lại, quá trình tự khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên hiệu quả không cao khi quá trình rèn luyện của đội ngũ cán bộ chỉ huy không chuyển hoá thành quá trình tự RLKL của từng học viên.
Tính tích cực tự RLKL của học viên chỉ được nâng cao và có hiệu quả khi mỗi học viên tự ý thức về mình và rèn luyện bản thân theo kế hoạch và mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường. Còn nếu học viên có ý thức tổ chức kỷ luật không tốt, trách nhiệm trong rèn luyện kém, lười nhác, ỷ lại thì không thể biến quá trình rèn luyện thành quá trình tự rèn luyện của mỗi học viên. Vì vậy, phát huy tính tích cực, tự giác của học viên trong tự RLKL cần nâng cao nhận thức, kịp thời cập nhật kiến thức, kinh nghệm, giúp cho học viên có đủ năng lực trong khơi dậy tính tự giác trong tự RLKL cho bản thân mình.
Phát huy tính cực, tự giác có vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng tự khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên, giúp học viên ý thức rõ vai trò, tầm quan trọng của tự khơi dậy tính tự giác trong RLKL. Để phát huy tính tự giác của các học viên trong RLKL theo mục tiêu đào tạo của đơn vị và Nhà trường cần thực hiện tốt các nội dung, biện pháp như: Nâng cao nhận thức, trách nhiệm và xây dựng động cơ tự khơi dậy tính tự giác trong RLKL cho mỗi học viên; xây dựng, tổ chức thực hiện kế hoạch tự khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT chặt chẽ, nghiêm túc; xây dựng đức tính kiên trì cho mỗi học viên trong tự khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT đòi hỏi phải có ý chí quyết tâm cao thì mới có chất lượng, hiệu quả.
Bốn là, phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, lực lượng đối với việc khơi dậy tính tự giác trong rèn luyện kỷ luật của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT hiện nay
Đây là giải pháp rất quan trọng, là vấn đề có tính nguyên tắc, phản ánh vai trò, trách nhiệm của các các tổ chức, lực lượng đối với việc khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT hiện nay.
Khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT hiện nay là trách nhiệm của mọi tổ chức, mọi lực lượng. Trong đó mỗi tổ chức, mỗi lực lượng, mỗi cá nhân có vị trí, vai trò, chức năng, chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể. Song để phát huy sức mạnh tổng hợp và phối hợp nhịp nhàng các tổ chức, lực lượng trong việc khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT hiện nay cần có sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn của các cấp uỷ, tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ, chỉ huy, tổ chức quần chúng và HĐQN. Tăng cường sự lãnh đạo của cấp uỷ, tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ, chỉ huy, tổ chức quần chúng và HĐQN sẽ đảm bảo cho hoạt động khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT đúng định hướng và đạt hiệu quả cao.
Thực tiễn khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT trong thời gian qua cho thấy, ở đâu, khi nào có sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn của cấp uỷ, tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ, chỉ huy, tổ chức quần chúng và HĐQN thì ở đó, khi đó hoạt động khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên đạt chất lượng, hiệu quả. Ngược lại, ở đâu, khi nào, không phát huy được vai trò, trách nhiệm của các tổ chức, các lực lượng, thiếu sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn của cấp uỷ, tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ, chỉ huy, tổ chức quần chúng và HĐQN, khi đó, hoạt động khơi dậy tính tự giác trong RLKL của học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT thiếu chiều sâu, thậm chí rơi vào hình thức, chiếu lệ, kém hiệu quả.
3. Kết luận
Rèn luyện kỉ luật là một trong những nhiệm vụ cơ bản, thường xuyên của học viên trong suốt quá trình đào tạo tại Nhà trường. RLKL tốt sẽ giúp học viên củng cố, hoàn thiện nhân cách người cán bộ; là yếu tố bảo đảm cho học viên đạt được kết quả cao trong học tập, rèn luyện. Hiện nay, trước những biến động phức tạp khó lường của tình hình thế giới, khu vực, trong nước; yêu cầu cao của nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đòi hỏi của sự nghiệp xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; xây dựng nhà trường chính quy, tiên tiến, hiện đại và yêu cầu toàn diện về phẩm chất, năng lực của người cán bộ chính trị Quân đội đang đặt ra yêu cầu cao đối với công tác RLKL của học viên nói chung, học viên Tiểu đoàn 7, Trường SQCT nói riêng góp phần xây dựng các tổ chức, các lực lượng TSVM và VMTD "Mẫu mực, tiêu biểu" góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ CBCT, đáp ứng nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Thượng sĩ Hồ Long Phi
Tiểu đoàn 7, Trường Sĩ quan Chính trị (Bộ Quốc Phòng)
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, II, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
2. Đảng bộ Trường Sĩ quan Chính trị, Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng bộ Trường Sĩ quan Chính trị lần thứ XI, nhiệm kỳ 2025 - 2030, Hà Nội, 2025.
3. Quân ủy Trung ương, Nghị quyết số 1657-NQ/QUTW ngày 20/12/2022 "Về đổi mới công tác giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng Quân đội trong tình hình mới", Hà Nội, 2022.