Loại ung thư từng được coi là bệnh của người già nhưng giờ đang trẻ hóa nhanh chóng
Ung thư đại trực tràng vốn được xem là căn bệnh thường gặp ở người trên 50 tuổi. Tuy nhiên, vài năm gần đây, giới y khoa liên tục ghi nhận một xu hướng đáng lo ngại: tỷ lệ ung thư đại trực tràng tăng nhanh ở người trẻ, đặc biệt là phụ nữ dưới 50 tuổi, thậm chí ở độ tuổi 20-30.
Một nghiên cứu mới được đăng tải và dẫn lại trên New York Post cho thấy, chế độ ăn uống hiện đại - nhất là việc tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến - có thể là "mảnh ghép" quan trọng giải thích cho xu hướng trẻ hóa này.
Các nhà khoa học đã phân tích dữ liệu từ Nurses' Health Study II - nghiên cứu theo dõi sức khỏe dài hạn của gần 29.000 phụ nữ dưới 50 tuổi tại Mỹ. Những người tham gia được thu thập thông tin chi tiết về thói quen ăn uống trong nhiều năm, đồng thời được nội soi đại tràng để phát hiện polyp.
Kết quả cho thấy: Những phụ nữ tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến nhất có nguy cơ xuất hiện polyp tiền ung thư cao hơn đáng kể so với nhóm ăn ít.
Nguy cơ hình thành polyp adenoma - dạng polyp có khả năng tiến triển thành ung thư - tăng tới khoảng 45% ở nhóm ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến.
Mối liên quan này vẫn tồn tại ngay cả khi đã điều chỉnh các yếu tố nguy cơ khác như cân nặng, hút thuốc, vận động thể chất hay tiền sử gia đình.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh: đa số ung thư đại - trực tràng đều khởi phát từ polyp, nếu không được phát hiện và xử lý sớm.
Thực phẩm siêu chế biến: "Thủ phạm" quen mặt trong bữa ăn hằng ngày làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng
Thực phẩm siêu chế biến (Ultra-Processed Foods - UPFs) là những sản phẩm được sản xuất công nghiệp với nhiều bước xử lý, thường chứa:
- Hàm lượng đường, muối và chất béo bão hòa cao
- Ít chất xơ, vitamin và khoáng chất tự nhiên
- Nhiều chất phụ gia, chất tạo màu, tạo mùi, chất bảo quản
Những món quen thuộc bao gồm: Đồ ăn nhanh, đồ chiên rán; Xúc xích, thịt nguội, thịt chế biến sẵn; Bánh ngọt công nghiệp, snack, khoai tây chiên; Nước ngọt, đồ uống có đường...
Theo các chuyên gia, việc tiêu thụ thường xuyên những thực phẩm này có thể gây rối loạn hệ vi sinh đường ruột, thúc đẩy viêm mạn tính, từ đó tạo môi trường thuận lợi cho sự hình thành polyp và ung thư.
Vì sao phụ nữ trẻ lại là nhóm chịu ảnh hưởng rõ rệt của bệnh ung thư đại trực tràng?
Các nhà khoa học cho rằng, sự thay đổi nhanh chóng trong lối sống và chế độ ăn của phụ nữ trẻ - ăn nhiều đồ tiện lợi, ít nấu ăn tại nhà, ít chất xơ - có thể là yếu tố then chốt.
Bên cạnh đó, phụ nữ trẻ thường chủ quan với các triệu chứng tiêu hóa nhẹ như đầy bụng, táo bón, rối loạn tiêu hóa, nên dễ bỏ lỡ giai đoạn phát hiện sớm polyp.
Chuyên gia cảnh báo: Không nên xem nhẹ chế độ ăn
Dù nghiên cứu chưa khẳng định mối quan hệ nhân – quả tuyệt đối, các chuyên gia nhấn mạnh rằng chế độ ăn giàu thực phẩm tươi, ít chế biến vẫn là biện pháp bảo vệ đường ruột hiệu quả nhất hiện nay.
Khuyến nghị chung bao gồm:
Tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt
Hạn chế đồ ăn nhanh, thịt chế biến sẵn
Giảm đồ uống có đường
Chủ động tầm soát sớm nếu có triệu chứng bất thường hoặc tiền sử gia đình
Trong bối cảnh ung thư đại – trực tràng ngày càng "trẻ hóa", các chuyên gia cho rằng điều chỉnh thói quen ăn uống từ sớm có thể là chìa khóa quan trọng để giảm nguy cơ trong tương lai.
TT