Thị trường kim cương toàn cầu đang trải qua giai đoạn điều chỉnh sau nhiều năm tăng trưởng. Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, sức mua đối với các mặt hàng xa xỉ có xu hướng chững lại, kéo theo những thay đổi đáng kể trong ngành trang sức. Cùng lúc đó, sự phát triển nhanh của kim cương nuôi cấy (Lab-grown Diamond) cũng tạo ra nhiều ý kiến trái chiều về tác động đối với thị trường kim cương thiên nhiên.
Trong bối cảnh đó, kim cương nuôi cấy tiếp tục mở rộng thị phần nhờ công nghệ sản xuất ngày càng hoàn thiện và mức giá dễ tiếp cận hơn. Tuy nhiên, nếu chỉ xem sự phát triển của kim cương nuôi cấy là nguyên nhân khiến thị trường kim cương thiên nhiên biến động thì chưa phản ánh đầy đủ thực tế. Nhiều yếu tố khác như sức mua suy giảm, lượng hàng tồn kho, áp lực kinh tế và sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng cũng đang tác động đến toàn bộ chuỗi giá trị của ngành.
Những thay đổi của thị trường thế giới cũng dần phản ánh tại Việt Nam. Một trong những nguyên nhân làm thị trường kim cương thiên nhiên trong nước đóng cửa là kỳ vọng của người tiêu dùng về khả năng thu hồi giá trị sau khi mua. Trong nhiều thập kỷ, các chính sách thu đổi được sử dụng như một điểm nhấn trong việc bán kim cương thiên nhiên, khiến không ít khách hàng hình thành tâm lý rằng kim cương thiên nhiên có thể dễ dàng bán lại.
Tuy nhiên, khi thị trường bước vào giai đoạn biến động, giá kim cương thiên nhiên quốc tế giảm mạnh ở một số phân khúc, nhiều doanh nghiệp tạm hoặc ngừng kinh doanh, người tiêu dùng bắt đầu nhận thấy việc thực hiện các cam kết thu đổi phụ thuộc rất lớn vào năng lực tài chính và trách nhiệm của từng doanh nghiệp. Nếu đơn vị kinh doanh ngừng hoạt động hoặc thay đổi chính sách, quyền lợi thu đổi có thể không còn được đảm bảo như kỳ vọng ban đầu.
Cùng với sự xuất hiện của kim cương nuôi cấy, người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn đến nguồn gốc, tiêu chuẩn kiểm định và sự khác biệt giữa hai dòng sản phẩm trước khi quyết định mua sắm.
Ghi nhận tại khu vực quanh chợ Bến Thành (TP.HCM), nơi từng được xem là một trong những điểm kinh doanh kim cương sôi động, cho thấy hoạt động mua bán đã trầm lắng hơn so với những năm trước. Có những doanh nghiệp vừa và nhỏ đã tạm ngưng hoạt động và số khác đã đóng cửa hoàn toàn. Những doanh nghiệp vẫn duy trì hoạt động ổn định lại vắng khách.
Theo các doanh nghiệp trong ngành, đây là sự thay đổi trong xu hướng tiêu dùng hiện đại. Tại trang sức đá quý HAR một đơn vị kinh doanh kim cương nhân tạo lâu năm tại thành phố Hồ Chí Minh, cho biết : "Ngày càng nhiều khách hàng lựa chọn kim cương với mục đích đeo và tận hưởng vẻ đẹp thay vì đặt nặng kỳ vọng tích trữ. Nhu cầu cũng trở nên đa dạng hơn khi trang sức kim cương được lựa chọn để phù hợp với phong cách thời trang từ cá tính, hiện đại đến sự độc bản. Kim cương nuôi cấy vì thế đang trở thành một lựa chọn phù hợp với xu hướng tiêu dùng mới, khi khách hàng có thể chủ động hơn về kích thước, chất lượng và thiết kế trong mức ngân sách mong muốn".
Nhân viên HAR thực hiện kiểm tra kim cương ngay tại showroom, giúp khách hàng trực tiếp theo dõi quá trình kiểm tra chất lượng sản phẩm. ẢNH: DN
Đại diện HAR cho biết, lượng khách hàng tìm hiểu về kim cương nuôi cấy và đá Moissanite có xu hướng tăng mạnh trong thời gian gần đây. Một trong những lý do đến từ sự thay đổi trong cách người tiêu dùng nhìn nhận giá trị của trang sức kim cương. Thay vì đặt nặng câu chuyện mua kim cương để tích trữ hay kỳ vọng bán lại, nhiều khách hàng ngày nay quan tâm nhiều hơn đến giá trị sử dụng thực tế: một món trang sức đẹp để đeo, để tận hưởng vẻ đẹp, sự lấp lánh và cảm xúc mà kim cương mang lại trong cuộc sống.
Nhìn từ diễn biến của thị trường trong và ngoài nước, có thể thấy kim cương nuôi cấy là một trong những yếu tố làm thay đổi ngành trang sức nhưng chưa phải nguyên nhân duy nhất khiến thị trường kim cương thiên nhiên biến động. Bối cảnh kinh tế, sức mua suy giảm, lượng hàng tồn kho và sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng vẫn là những yếu tố có tác động đáng kể.
Khi mục đích sở hữu chuyển dần từ "giữ giá" sang "tận hưởng", người tiêu dùng cũng có xu hướng cân nhắc thực tế hơn về ngân sách, kích thước viên kim cương, chất lượng, giác cắt và thiết kế. Đây là một trong những yếu tố giúp kim cương nuôi cấy được quan tâm nhiều hơn, bởi khách hàng có thêm lựa chọn để tối ưu trải nghiệm đeo và giá trị sử dụng trong mức ngân sách phù hợp
Ánh Dương