Lan tỏa tinh thần học tập suốt đời từ những mô hình học tập số trong cộng đồng

Đây cũng là định hướng xuyên suốt trong các chủ trương lớn của Việt Nam về phát triển giáo dục và đào tạo. Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo nhấn mạnh yêu cầu xây dựng xã hội học tập, phát triển nền giáo dục mở, thúc đẩy học tập suốt đời và đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục. Quyết định số 1373/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2021–2030 cũng đặt nền tảng cho việc mở rộng cơ hội học tập đến mọi người dân.

Những định hướng này tiếp tục được nhấn mạnh trong các hoạt động gần đây. Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2026 mang chủ đề "Thực học, thực hành, làm chủ công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để xây dựng xã hội học tập, đẩy mạnh học tập suốt đời". Tại Hội nghị sơ kết 5 năm thực hiện các chương trình xây dựng xã hội học tập ngày 7/10/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh mục tiêu để mỗi người dân có cơ hội học, có khả năng học và có động lực học suốt đời. Việc phát triển hệ sinh thái học tập mở, linh hoạt, dễ tiếp cận; kết nối nhà trường, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và nền tảng số; đồng thời nâng cao năng lực số và khả năng sử dụng AI an toàn, hiệu quả, có trách nhiệm đang trở thành những yêu cầu quan trọng trong quá trình xây dựng xã hội học tập.

Trong bối cảnh đó, Khan Academy Vietnam (KAV) chương trình do tổ chức Vietnam Foundation (VNF) triển khai đang từng bước mở rộng các mô hình học tập số, đưa tài nguyên giáo dục mở đến gần hơn với người học Việt Nam. Nếu mô hình Trường học mở KAV hỗ trợ nhà trường đưa học liệu số vào hoạt động dạy và học, thì mô hình Lớp học mở KAV mở rộng cơ hội tự học ra ngoài phạm vi trường học, đến với cán bộ, đoàn viên, thanh niên và người dân tại cộng đồng. Hai mô hình bổ trợ cho nhau, cùng hướng đến mục tiêu giúp người học chủ động tiếp cận tri thức, phát triển năng lực và duy trì việc học trong suốt cuộc đời.

Một điểm đáng chú ý của mô hình Lớp học mở KAV là sự kết hợp giữa nền tảng học tập trực tuyến với hoạt động tổ chức, hướng dẫn và đồng hành của các lực lượng tại địa phương. Tại Tiến Thắng, Vĩnh Thanh (Hà Nội), Lâm Bình và Na Hang (Tuyên Quang), mô hình đã được triển khai với các nội dung thiết thực như an toàn Internet và ứng dụng AI. Trong giai đoạn từ tháng 10/2025 đến tháng 1/2026, chương trình ghi nhận gần 1.000 cán bộ, công chức, viên chức tại các xã tham gia và hoàn thành khóa học.

Kết quả này cho thấy các nền tảng học tập số có thể tạo thêm cơ hội bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ tại cơ sở theo hình thức linh hoạt. Người học có thể chủ động sắp xếp thời gian, học theo tiến độ cá nhân và tiếp cận những nội dung gắn với công việc, đời sống. Khi được tổ chức thành các lớp học có mục tiêu, có hướng dẫn và có sự khuyến khích từ địa phương, việc học trực tuyến có thêm điều kiện để duy trì đều đặn, thay vì chỉ dừng lại ở việc tiếp cận tài nguyên. Đây cũng là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện mô hình, gắn hoạt động học tập với khả năng vận dụng kiến thức và hình thành thói quen tự học lâu dài.

Từ kinh nghiệm triển khai tại một số xã, phường, KAV tiếp tục mở rộng kết nối với chính quyền cơ sở và các tổ chức xã hội nhằm đưa cơ hội học tập số đến nhiều nhóm người học hơn. Ngày 8/10/2026, VNF ký biên bản ghi nhớ hợp tác với UBND xã Thượng Lâm, tỉnh Tuyên Quang, và Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Quảng Trị, hướng tới thúc đẩy học tập số, nâng cao năng lực số và mở rộng cơ hội học tập ngoại ngữ.

Tại xã Thượng Lâm, hợp tác hướng đến triển khai mô hình Lớp học mở Bình dân học vụ số, tạo cơ hội để cán bộ, giáo viên và người dân tiếp cận các khóa học trực tuyến phù hợp với nhu cầu thực tế. Các nội dung như an toàn Internet, ứng dụng AI có trách nhiệm và tiếng Anh giúp người học từng bước bổ sung kiến thức, nâng cao kỹ năng và chủ động hơn trong quá trình tự học. Việc đưa mô hình đến cấp xã cũng góp phần gắn hoạt động học tập với môi trường sinh hoạt và làm việc hằng ngày, tạo thêm cơ hội để người dân học tập ngay tại cộng đồng.

Trong khi đó, hợp tác với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Quảng Trị hướng đến phát huy vai trò của tổ chức Đoàn trong thúc đẩy tinh thần tự học ở cán bộ Đoàn, đoàn viên và thanh thiếu niên. Thông qua mô hình Lớp học mở KAV, chương trình định hướng hỗ trợ người học tiếp cận các khóa học về an toàn Internet, ứng dụng AI, kiến thức tài chính cá nhân và tiếng Anh, cùng những nội dung khác như Toán, khoa học và lập trình. Đây là những kiến thức, kỹ năng thiết thực, có thể hỗ trợ người học trong học tập, công việc và cuộc sống, đồng thời khuyến khích họ tiếp tục tìm hiểu, bổ sung tri thức khi nhu cầu thay đổi.

Việc mở rộng hợp tác với các địa phương và tổ chức xã hội cho thấy một hướng đi quan trọng của KAV: không chỉ mở rộng khả năng tiếp cận học liệu mà còn từng bước kết nối các nguồn lực để hình thành môi trường học tập trong cộng đồng. Trong đó, chính quyền cơ sở có thể kết nối nhu cầu học tập của người dân với các nguồn lực phù hợp; tổ chức Đoàn phát huy vai trò tập hợp, khuyến khích thanh thiếu niên chủ động học hỏi; nhà trường tiếp tục nuôi dưỡng năng lực tự học; còn nền tảng số tạo điều kiện để người học tiếp cận tri thức linh hoạt, không bị giới hạn bởi thời gian và không gian.

Cách tiếp cận này cũng đặt ra yêu cầu nhìn nhận hiệu quả của mô hình không chỉ qua số lượng người tham gia hay khóa học hoàn thành, mà còn qua khả năng vận dụng kiến thức, sự tiến bộ về năng lực và việc duy trì thói quen học tập. Với KAV, nền tảng công nghệ và nguồn học liệu mở là điều kiện để mở rộng cơ hội học tập; sự phối hợp với địa phương và tổ chức xã hội giúp hoạt động học tập đến gần hơn với nhu cầu thực tế; còn việc theo dõi quá trình học tập cung cấp cơ sở để đánh giá và cải thiện cách triển khai. Đây là hướng phát triển nhằm gắn quy mô tiếp cận với chất lượng và giá trị thực tiễn của hoạt động học tập.

Trong bối cảnh Tổng Bí thư Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh ý nghĩa của học tập suốt đời đối với sự phát triển của mỗi cá nhân và đất nước, năng lực tự học càng trở nên quan trọng trước những thay đổi nhanh chóng của khoa học, công nghệ và thị trường lao động. Mỗi người cần có khả năng chủ động cập nhật kiến thức, phát triển kỹ năng và thích ứng với những yêu cầu mới. Vì vậy, xây dựng xã hội học tập không chỉ là trách nhiệm của ngành giáo dục, mà cần sự tham gia của các cấp chính quyền, tổ chức xã hội, doanh nghiệp và từng người dân.

Với định hướng phát triển song song mô hình Trường học mở và Lớp học mở, KAV đang mở rộng tác động từ nhà trường đến cộng đồng, góp phần đưa các định hướng về giáo dục mở, chuyển đổi số và học tập suốt đời vào những hoạt động cụ thể. Việc tiếp tục kết nối với địa phương và các tổ chức xã hội sẽ tạo thêm cơ hội để mô hình được hoàn thiện, phù hợp hơn với nhu cầu của từng nhóm người học và lan tỏa rộng hơn.

Xây dựng xã hội học tập là một hành trình lâu dài, trong đó cơ hội học tập cần đi cùng khả năng tiếp cận, động lực và môi trường duy trì việc học. Những mô hình học tập số như Khan Academy Vietnam có thể đóng góp bằng cách đưa tri thức đến gần hơn với cộng đồng, tạo điều kiện để mỗi người chủ động học hỏi và phát triển năng lực. Khi việc học không còn bị giới hạn trong nhà trường hay một giai đoạn nhất định của cuộc đời, tinh thần học tập suốt đời sẽ có thêm cơ hội trở thành một phần thiết thực trong đời sống xã hội.

PV