Build một bộ máy tính chưa bao giờ là rẻ, nhưng cảm giác bất lực nhất là khi giá của một linh kiện cụ thể bị thổi phồng vượt xa giá trị thực một cách phi lý. Vài năm trước, game thủ từng khốn đốn vì "bão giá" VGA. Giờ đây, lịch sử đang lặp lại với RAM. Vốn được xem là thành phần "dễ thở" nhất trong bảng báo giá (Bill of Materials), RAM giờ đây đang tăng giá phi mã, phá vỡ mọi quy luật thị trường.
64GB RAM DDR5 giờ đắt hơn cả một chiếc MacBook Air
Để hình dung mức độ nghiêm trọng của vấn đề, hãy nhìn vào con số này: Một bộ kit RAM 64GB DDR5-6000 hiện nay đã vượt mốc 1.000 USD (khoảng hơn 25 triệu VNĐ).
Điều này nghe có vẻ điên rồ nhưng là sự thật. Chỉ mới tháng 8/2025, bạn có thể dễ dàng sở hữu bộ nhớ tương tự với giá chưa đầy 250 USD. Nhưng chỉ trong vòng 6 tháng ngắn ngủi, giá đã tăng vọt 300%. Thậm chí, nếu so sánh với chỉ một tháng trước, mức giá dao động trong khoảng 600 - 700 USD vốn đã khiến người dùng "nhăn mặt", thì nay con số 1.000 USD đã biến việc nâng cấp RAM từ một quyết định hợp lý trở thành một khoản chi xa xỉ, đắt đỏ hơn cả việc mua một chiếc MacBook Air M2/M3 mới cứng.
Giá RAM tăng chóng mặt trong thời gian qua.
Trên các biểu đồ theo dõi giá của PCPartPicker tại thị trường Mỹ, đường biểu diễn giá RAM đang dựng đứng theo phương thẳng đứng. Sự tăng trưởng này nhanh và mạnh đến mức nó làm "biến dạng" cả dữ liệu hiển thị: Những giai đoạn bình ổn giá kéo dài hàng năm trước đây bị nén lại thành một dải mỏng dính, chỉ để nhường chỗ cho cú nhảy vọt thẳng đứng ở rìa phải biểu đồ.
AI và cơn khát bộ nhớ
Nguyên nhân khiến giá RAM trở nên mất kiểm soát không chỉ đơn thuần là do lạm phát.
Thủ phạm chính vẫn là Trí tuệ nhân tạo (AI). Các trung tâm dữ liệu vận hành mô hình AI đang "khát" bộ nhớ đến mức vét sạch những dây chuyền sản xuất. Nhưng vấn đề còn nằm ở chiến lược của các nhà sản xuất DRAM. Năng lực sản xuất không theo kịp nhu cầu, các dây chuyền cũ bị loại bỏ, trong khi dây chuyền mới được ưu tiên tối đa cho khách hàng doanh nghiệp với biên lợi nhuận cao hơn. Hệ quả là thị trường tiêu dùng phổ thông bị bỏ rơi, rơi vào tình trạng "đói hàng" trầm trọng mỗi khi nguồn cung bị thắt chặt.
Giá trị của RAM tăng cao đến mức nó đã làm nảy sinh những hệ lụy xã hội chưa từng có. Báo cáo ghi nhận tình trạng mất cắp RAM đang gia tăng đáng báo động
Những thanh RAM giờ đây trở thành mục tiêu của kẻ gian tại các cửa hàng máy tính, kho hàng, và thậm chí là ngay trong các văn phòng làm việc. Người ta bắt đầu thấy cảnh những bộ PC trưng bày bị "ruột rỗng" vì kẻ gian đã nhanh tay tháo mất thanh RAM. Cách đây vài năm, việc trộm một thanh RAM nghe có vẻ nực cười vì giá trị thấp, nhưng khi một bộ kit 64GB có giá trị bằng cả một gia tài nhỏ, nó bỗng trở thành "miếng mồi ngon".
Nhu cầu bộ nhớ từ các trung tâm dữ liệu AI là yếu tố quan trọng, nhưng không phải nguyên nhân duy nhất.
Công suất sản xuất DRAM hiện chưa theo kịp đà tăng của thị trường. Trong khi đó, các dòng bộ nhớ cũ đang dần bị thu hẹp, còn các thế hệ mới lại được ưu tiên phân bổ cho nhóm khách hàng doanh nghiệp có biên lợi nhuận cao hơn. Kết quả là phân khúc RAM tiêu dùng trở nên nhạy cảm hơn mỗi khi nguồn cung biến động.
Dự báo ảm đạm: Đừng mong giá giảm sớm mùa Tết này
Những ai đang hy vọng đây chỉ là đợt tăng giá nhất thời sẽ phải thất vọng. Các dữ liệu từ TrendForce và Counterpoint Research đều vẽ nên một bức tranh màu xám.
Theo báo cáo mới nhất từ TrendForce, doanh thu thị trường bộ nhớ đang trên đà vượt gấp đôi ngành công nghiệp đúc chip (foundry). Cơn sốt AI dự kiến sẽ đẩy giá trị thị trường bộ nhớ lên mức khổng lồ 551,6 tỷ USD vào năm 2026. Sự thiếu hụt nguồn cung cộng với giá bán tăng nhanh đang tạo ra mức lợi nhuận kỷ lục cho các nhà sản xuất.
Counterpoint Research cũng đưa ra những nhận định tương tự. Báo cáo của họ chỉ ra rằng giá bộ nhớ đã tăng vọt 80% - 90% kể từ cuối năm 2025. Đáng chú ý, lợi nhuận biên từ hoạt động kinh doanh DRAM đã đạt mốc 60% trong Q4/2025. Jeongku Choi, nhà phân tích cấp cao của Counterpoint, cho biết: "Biên lợi nhuận của DRAM phổ thông lần đầu tiên đã vượt qua cả bộ nhớ băng thông cao (HBM). Quý 1 năm 2026 sẽ thiết lập những kỷ lục lịch sử mới."
Trả lời cho câu hỏi "Lì xì Tết có đủ mua RAM không?" có lẽ là một tiếng thở dài, nhưng quyết định xuống tiền lúc này lại là một ván cược cân não thực sự.
Thị trường đang thiết lập một "mặt bằng giá mới" vô cùng khắc nghiệt. Với đà tăng 300% và các dự báo từ TrendForce hay Counterpoint rằng giá sẽ còn lập đỉnh mới vào năm 2026, người dùng đang đứng trước tình thế "tiến thoái lưỡng nan". Mua bây giờ đồng nghĩa với việc chấp nhận mức giá "cắt cổ" so với năm ngoái, nhưng nếu chần chừ chờ đợi, rất có thể bạn sẽ phải trả cái giá cao hơn nữa khi cơn khát chip nhớ của AI chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Vì vậy, thay vì chờ đợi một đợt giảm giá xa vời, người dùng cần xác định rõ nhu cầu. Nếu chiếc PC là công cụ kiếm tiền hoặc bạn không thể trì hoãn việc sử dụng, việc "bấm bụng" mua ngay lúc này có thể lại là một quyết định "cắt lỗ" sáng suốt để tránh đêm dài lắm mộng. Còn nếu chưa quá cấp bách, hãy chuẩn bị tâm lý vững vàng cho một cuộc chiến giá cả dài hơi mà ở đó, ví tiền của người tiêu dùng đang là kẻ chịu thiệt thòi nhất.
Tuấn Nguyễn