Trước khi đi phỏng vấn hay bước vào buổi đánh giá hiệu suất, không ít người dành hàng giờ để nghĩ xem nên nói gì khi đề cập đến chuyện lương thưởng. Có người chuẩn bị rất kỹ nhưng vẫn bị từ chối, trong khi có người chỉ mất vài phút trao đổi đã đạt được mức thu nhập như mong muốn. Khác biệt không hẳn chỉ nằm ở khả năng ăn nói hay kiến thức chuyên môn, mà còn là hiểu những “luật ngầm” trong quá đừng deal lương.
1. Nhà tuyển dụng/công ty không trả tiền cho sự chăm chỉ, họ trả tiền cho giá trị bạn tạo ra
Rất nhiều người khi xin tăng lương thường bắt đầu bằng những câu như: "Tôi làm rất nhiều việc", "Tôi thường xuyên tăng ca", hay "Tôi đã gắn bó nhiều năm". Đó đều là những nỗ lực đáng ghi nhận, nhưng chưa bao giờ là đủ để trở thành lý do tăng lương.
Điều doanh nghiệp quan tâm hơn là những kết quả cụ thể: Doanh số tăng bao nhiêu, chi phí giảm thế nào, dự án mang lại giá trị gì hay công việc đã giúp đội nhóm vận hành hiệu quả hơn ra sao.
Khi biến thành tích thành những con số rõ ràng, cuộc trao đổi sẽ chuyển từ cảm xúc sang dữ liệu. Đây cũng là cách giúp đề nghị tăng lương có sức nặng hơn.
2. Thời điểm phù hợp là điều rất quan trọng
Ngay cả một đề nghị hợp lý cũng có thể thất bại nếu nói ra không đúng lúc. Ví dụ, ngay sau khi công ty vừa cắt giảm chi phí, đang tái cấu trúc hoặc gặp khó khăn về tài chính, khả năng được duyệt tăng lương sẽ giảm đi đáng kể.
Ảnh minh họa
Ngược lại, sau khi vừa hoàn thành một dự án lớn, KPI vượt kỳ vọng hoặc nhận thêm nhiều trách nhiệm mới thường là thời điểm thuận lợi để bắt đầu cuộc trao đổi. Deal lương không chỉ là nói đúng điều cần nói, mà còn là nói đúng thời điểm.
3. Đừng chỉ tập trung vào con số trên bảng lương
Mức lương cơ bản rất quan trọng, nhưng không phải yếu tố duy nhất quyết định thu nhập và chất lượng công việc. Trong nhiều trường hợp, nếu doanh nghiệp chưa thể tăng lương như mong muốn của bạn, bạn vẫn có thể thương lượng thêm về chế độ xét thưởng, phụ cấp, chính sách làm việc linh hoạt, số ngày nghỉ, ngân sách học tập, cơ hội đào tạo hoặc lộ trình xét tăng lương tiếp theo.
Việc mở rộng phạm vi thương lượng giúp cả hai bên có nhiều phương án hơn thay vì chỉ xoay quanh một con số cố định.
4. Đưa ra một khoảng lương thay vì một con số cụ thể
Một con số cụ thể và duy nhất đôi khi khiến cuộc thương lượng trở nên khó linh hoạt. Thay vào đó, bạn có thể đưa ra một khoảng lương hợp lý, ví dụ từ 18-20 triệu, kèm theo giải thích rằng mức cụ thể sẽ phụ thuộc vào phạm vi công việc, quyền lợi và kỳ vọng của vị trí.
Cách này vừa thể hiện sự chuẩn bị, vừa cho thấy thái độ sẵn sàng trao đổi thay vì đưa ra yêu cầu mang tính áp đặt.
5. Đừng biến quá trình deal lương thành buổi "kể khổ"
Chi phí sinh hoạt tăng, tiền thuê nhà đắt hơn hay phải nuôi gia đình đều là những áp lực có thật. Tuy nhiên, đây không phải những lý do đủ sức thuyết phục doanh nghiệp tăng lương. Nhà tuyển dụng thường quyết định việc lương thưởng dựa trên giá trị công việc, chứ không dựa trên hoàn cảnh cá nhân của từng nhân viên.
Ảnh minh họa
Vì vậy, thay vì tập trung vào việc bản thân cần nhiều tiền hơn, hãy tập trung vào việc mình đang đóng góp nhiều giá trị hơn. Đây là góc nhìn giúp cuộc trao đổi trở nên chuyên nghiệp và hiệu quả hơn.
6. Nếu bị từ chối, đừng kết thúc cuộc trao đổi ở chữ "không"
Không phải lần deal lương nào cũng thành công. Tuy nhiên, một lời từ chối không có nghĩa cánh cửa đã khép lại.
Nếu chưa thể đạt được mức lương mong muốn, bạn có thể hỏi rõ sếp rằng mình cần thêm điều gì để được xem xét tăng lương trong lần đánh giá tiếp theo. Đó có thể là một mục tiêu doanh số, một chứng chỉ chuyên môn hoặc việc đảm nhận thêm trách nhiệm. Khi có tiêu chí cụ thể, nhân viên sẽ biết mình cần phấn đấu theo hướng nào, đồng thời tạo cơ sở rõ ràng cho lần thương lượng sau thay vì tiếp tục chờ đợi trong mơ hồ.
Thương lượng lương chưa bao giờ là cuộc đấu xem ai cứng rắn hơn. Đây là quá trình chứng minh giá trị, hiểu nhu cầu của đối phương và lựa chọn cách trao đổi phù hợp. Khi chuẩn bị kỹ thông tin, nắm rõ những "luật ngầm" ít người để ý và bước vào cuộc trò chuyện với tâm thế hợp tác, cơ hội đạt được mức lương như mong muốn sẽ cao hơn đáng kể. Quan trọng hơn, đó cũng là cách xây dựng hình ảnh một người làm việc chuyên nghiệp, biết rõ giá trị của mình nhưng vẫn sẵn sàng lắng nghe và tìm ra phương án có lợi cho cả hai bên.
Ngọc Linh